แนวทางการบริหารงานกิจการนักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตย ในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1
คำสำคัญ:
แนวทางการบริหาร, การบริหารงานกิจการนักเรียนบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการบริหารงานกิจการนักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตยในโรงเรียนขนาดเล็ก และ 2. สร้าง ตรวจสอบยืนยัน ประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของแนวทางดังกล่าว ประชากร ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวน 397 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยตารางสำเร็จรูปของเครซี่และมอร์แกน ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่างจำนวน 196 คน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมวิธี เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสอบถาม มีค่าอำนาจจำแนกของข้อคำถามระหว่าง 0.65 – 0.87 ความเชื่อมั่นทั้งฉบับ 0.98 ขึ้นไป 2) แบบสัมภาษณ์ 3) ร่างแนวทาง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีความต้องการจำเป็นและการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาและวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- สภาพปัจจุบันของการบริหารงานกิจการนักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตยในโรงเรียนขนาดเล็ก โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ความต้องการจำเป็นมากที่สุด คือ การบริหารจัดการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง
- แนวทางการบริหารงานกิจการนักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตยในโรงเรียนขนาดเล็กมีข้อปฏิบัติ คือ (1) ควรมีการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ประชาธิปไตย (2) ควรมีการบูรณาการวิถีประชาธิปไตยสู่กระบวนการจัดการเรียนรู้ (3) ควรมีการขับเคลื่อนผ่านกิจกรรมกิจการนักเรียนและสภานักเรียน และ (4) ควรมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง การประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
ชาญชัย อาจินสมาจาร. (2550). การบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดี.
ณวัฒน์ บัวพัฒน์. (2566). รูปแบบการบริหารงานกิจการนักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตย ในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม].
ทศพร น้อยสุขะ. (2564). ศึกษาสภาพโรงเรียนธรรมาธิปไตยของโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 2(1), 1–9. https://so03.tci- thaijo.org/index.php/JOB_EHS/article/view/258810
ทิศนา แขมมณี. (2546). 14 วิธีสอนสำหรับครูมืออาชีพ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธีระ รุญเจริญ. (2555). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง.
ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2548). การบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพ.
ปิยพจน์ ตุลาชน. (2551). ประชาธิปไตยในโรงเรียน: แนวทางแก้ปัญหาสังคม. กรุงเทพฯ: บุ๊ค พอยท์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2549). สุขภาวะองค์รวมแนวพุทธ. นครปฐม: วัดญาณเวศกวัน.
วิโรจน์ บรรดาศักดิ์. (2543). วิเคราะห์การเมือง. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮาส์.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2562). การบริหารจัดการทางการศึกษา: แนวคิด ทฤษฎี และประเด็น เพื่อการทำวิทยานิพนธ์. ขอนแก่น: ทิพยวิสุทธิ์.
สมคิด บางโม. (2562). องค์การและการจัดการ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
สมศักดิ์ คงเที่ยง. (2542). การบริหารกิจการนักเรียน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย รามคำแหง.
สาโรช บัวศรี. (2544). การศึกษาปรัชญาการศึกษา ประชาธิปไตยและจริยธรรม. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาสน์.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). คู่มือการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สุพัตรา ปิดจะยัง. (2565). การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานสภานักเรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
สุรพัชร เกตุรัตน์. (2561). การบริหารกิจการนักเรียนของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา พัฒนาการราชบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
อดิศักดิ์ ก่ำเชียงคำ. (2561). การพัฒนาประสิทธิภาพการจัดการงานกิจการนักเรียนโรงเรียนสนธิราษฎร์วิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 22 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร).
Allen, L. A. (1958). Management and organization. New York, NY: McGraw-Hill.
Apple, M. W., & Beane, J. A. (Eds.). (2007). Democratic schools: Lessons in powerful education (2nd ed.). Portsmouth, NH: Heinemann.
Daft, R. L. (2021). Management (14th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.
Dewey, J. (1916). Democracy and education: An introduction to the philosophy of education. New York, NY: Macmillan.
Kuh, G. D. (2008). High-impact educational practices: What they are, who has access to them, and why they matter. Washington, DC: Association of American Colleges and Universities.
Robbins, S. P., & Coulter, M. (2020). Management (15th ed.). Harlow, England: Pearson.
