การให้คุ้มครองสิทธิทางศีลธรรมในสิทธิข้างเคียง
คำสำคัญ:
การให้คุ้มครอง, สิทธิข้างเคียง, สิทธิทางศีลธรรมบทคัดย่อ
การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาเป็นกลไกสำคัญทางกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองผลงานซึ่งเกิดจากความคิดและสติปัญญาของบุคคลผู้สร้างสรรค์หรือคิดค้นผลงานนั้น กฎหมายได้จำแนกทรัพย์สินทางปัญญาออกเป็นหลายประเภท ได้แก่ สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ความลับทางการค้า โนว์ฮาว และสิทธิข้างเคียง ซึ่งสิทธิข้างเคียงครอบคลุมถึงสิทธิของนักแสดง ผู้ผลิตสิ่งบันทึกเสียง และองค์การแพร่เสียง แพร่ภาพ
องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) ได้วางหลักแนวคิดการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาไว้สองมิติ คือ การคุ้มครองสิทธิด้านศีลธรรม (Moral Rights) และการคุ้มครองสิทธิด้านเศรษฐกิจ (Economic Rights) ซึ่งทั้งสองมิติเป็นฐานสำคัญในการสร้างสมดุลระหว่างประโยชน์ของผู้สร้างสรรค์และสาธารณชน
ภายใต้กฎหมายไทย การคุ้มครองสิทธิด้านศีลธรรมได้รับการบัญญัติไว้อย่างชัดเจนในพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 โดยมาตรา 51/1 ให้ความคุ้มครองสิทธิของนักแสดง ทั้งในด้านการแสดงตนในฐานะผู้สร้างสรรค์และการป้องกันการดัดแปลงที่กระทบต่อเกียรติคุณ นอกจากนี้ การคุ้มครองสิทธิข้างเคียงของไทยยังสอดคล้องกับพันธกรณีภายใต้ความตกลง TRIPS โดยเฉพาะข้อ 14 วรรคสอง ที่ให้การคุ้มครองสิทธิของนักแสดง ผู้ผลิตสิ่งบันทึกเสียง และองค์การแพร่เสียงแพร่ภาพ
โดยสรุป การคุ้มครองสิทธิข้างเคียงตามกฎหมายไทยมีพัฒนาการสอดคล้องกับมาตรฐานสากล ทั้งในด้านศีลธรรมและเศรษฐกิจ เป็นกลไกสำคัญที่ส่งเสริมการสร้างสรรค์ผลงานทางวัฒนธรรม ศิลปะ และนวัตกรรมให้ได้รับการคุ้มครองอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นธรรมตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ
เอกสารอ้างอิง
National Development and Reform Commission, Ministry of Industry and Information Technology, Ministry of Finance, et al. (2021). Notice on the development plan of digital economy in the 14th Five-Year Plan period. Retrieved from https://www.gov.cn/
Lu, R. (2020). Digital presentation and brand communication promotion of cultural and creative products. Publishing Perspective, (13), 92–94.
Tang, J., & Ding, D. (2022). The issuing value and development strategy of digital collectibles from the perspective of metaverse. Publishing Perspective, 21(21), 91–94.
Liu, Y. (2022). An investigation of cultural communication strategies for digital collectibles of intangible cultural heritage. Journalism Research Guide, 13(22), 221–223.
Wang, K., & Dong, D. (2020). Digital protection strategy for Jiangsu woodblock printing techniques. Cultural Heart Journey.
Ji, C. (2021). Digital creative design of Pingyang woodcut New Year paintings based on scene theory. Packaging Engineering, (9), 388–395.
Zhang, Q. (2021). Research on digital art and museum display from the perspective of contemporary visual art. Chinese Museums, (3), 73–77.
Li, M. (2022). Research on factors affecting visitor online satisfaction in children’s museums: A case study of the Old Bull Children’s Exploration Hall of China Children’s Center. Chinese Museums, 110– 116.
