จริยศาสตร์ : อุดมคติของอริสโตเติลกับพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบหลักการและวิธีการปฏิบัติที่นำไปสู่อุดมคติของชีวิตมนุษย์ในทรรศนะของอริสโตเติลกับพุทธศาสนา ผลจากการศึกษา พบว่า ปรัชญาของอริสโตเติลกับพุทธศาสนาต่างก็มุ่งยกระดับความเป็นมนุษย์ให้สูงขึ้น ให้ความสำคัญกับเจตนาว่าเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดความดีหรือความชั่ว เน้นภาคปฏิบัติ ฝึกฝน หรือการพัฒนาคุณลักษณะคุณธรรม ศีลธรรม จริยธรรม ในตัวบุคคล และสนับสนุนให้ใช้ชีวิตตามความถูกต้องมีความสมดุล อันส่งผลให้เกิดความดีและความสุขต่อตนเอง ผู้อื่น และสังคม แต่ทว่าทั้งสองแนวคิดมีวิธีการและเป้าหมายที่แตกต่างกัน อริสโตเติลเน้นการดำเนินชีวิตด้วยการกระทำคุณงามความดีที่หลากหลายตามลักษณะคุณธรรมทางสายกลาง ผ่านการใช้เหตุผล เพื่อเข้าถึงความสุขที่แท้จริงในชีวิต อันนำไปสู่การเป็นพลเมืองที่ดีและรัฐที่มั่นคง ส่วนพุทธศาสนาเน้นการพัฒนาตนเองด้วยศีล สมาธิ ปัญญา โดยการคิด พูด ทำ ในสิ่งที่ดีงาม ละเว้นความชั่ว มีสติปัญญา ไม่เบียดเบียน มีจิตใจบริสุทธิ์ปราศจากมลทิน ผ่านการรู้แจ้งเห็นความจริงอันสูงสุด เพื่อเข้าถึงความหลุดพ้นจากความทุกข์ของชีวิต อันนำไปสู่ความสงบสุขที่แท้จริง คือพระนิพพาน