กุศโลบายแฝงในตัวละครของบทละครพูดพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว
คำสำคัญ:
กุศโลบายแฝง, บทละครพูด, พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบทละครพูดพระราชนิพนธ์ในพระบาท สมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว และ 2) ศึกษากุศโลบายแฝงในตัวละครของบทละครดังกล่าว โดยมุ่งศึกษาบทละครพูดประเภทชวนหัว จำนวน 6 เรื่อง ได้แก่ หมอจำเป็น ล่ามดี คดีสำคัญ วิไลเลือกคู่ ตบตา และหลวงจำเนียรเดินทาง ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เนื้อหาและวิเคราะห์เชิงวาทศิลป์
ผลการศึกษาพบว่า บทละครพูดพระราชนิพนธ์มีลักษณะเป็นสุขนาฏกรรมที่ใช้ความตลกขบขันเป็นเครื่องมือในการสะท้อนพฤติกรรมมนุษย์และสภาพสังคม ผ่านโครงเรื่องที่เรียบง่ายแต่แฝงนัยสำคัญ ตัวละครถูกสร้างให้มีลักษณะเด่นและมักขยายเกินจริง เพื่อสะท้อนข้อบกพร่องของมนุษย์และค่านิยมในสังคม ขณะเดียวกัน บทละครยังสอดแทรกข้อคิดด้านคุณธรรมและจริยธรรม
กุศโลบายแฝงในตัวละครสามารถจำแนกได้เป็น 5 ด้าน ได้แก่ ภาษาที่ใช้ในละคร กุศโลบายแฝงทางภาษา กุศโลบายแฝงทางสถานการณ์ การเสริมขยายลักษณะตัวละคร และการเยาะเย้ยเสียดสี โดยพบว่าการเยาะเย้ยเสียดสีเป็นกลวิธีที่โดดเด่นที่สุด ทั้งนี้ ผู้ประพันธ์ทรงใช้ภาษาและสถานการณ์อย่างแยบยลเพื่อสื่อความหมายเชิงนัย ทำให้บทละครมิได้เป็นเพียงความบันเทิง แต่เป็นเครื่องมือในการวิพากษ์และพัฒนาสังคมอย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
เกษร ผลจำนงค์. (2560). สารทเดือนสิบเมืองคอนฯ: กุศโลบายที่แฝงมากับประเพณี. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 37(2), 233–248.
ใกล้รุ่ง อามระดิษ. (2533). ร้อยแก้วแนวขบขันของไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 – รัชกาลที่ 7.วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จตุธรรม แซ่ลี้ และ ปัทมา ฑีฆประเสริฐกุล. (2564). เพื่อแนะกุลบุตรยล เยี่ยงไว้: กุศโลบายการสอน ในพระนลคำหลวง. The Liberal Arts Journal, 4(2). 12-20.
จิราภรณ์ บุญจันทร์. (2559). ละครพูดตามรูปแบบพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 9(2), 2376-2389.
ชลธิชา หอมฟุ้ง. (2554). การแก้ปัญหาความขัดแย้งของตัวละครในบทละครพูดร้อยแก้วพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ทิพย์สุเนตร นาคธน. (2521). บทละครพูดร้อยแก้ว พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทัศนีย์ กระต่ายอินทร์. (2521). อารมณ์ขันในวรรณกรรมร้อยแก้วของไทย ระหว่าง พ.ศ. 2453-2516. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (ประสานมิตร).
ธงชัย หวานแก้ว. (2522). การศึกษาการปลูกฝังความรักชาติที่ปรากฏในบทละครพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ.
นันทกา พลอยแก้ว. (2521). อิทธิพลของการละครตะวันตกในบทละครพูด พระราชนิพนธ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหา บัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปิ่น มาลากุล, ม.ล. (2521). อธิบายพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว หมวด ข. โขน ละคร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
พิสิทธิ์ กอบบุญ. (2561). วิชากวี: แนวคิดของ “คำหลวง” ในพระนลคำหลวง. มนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์, 35(2), 110-119.
วรรณพร บุญญาสถิตย์ และคณะ. (2566). กุศโลบายที่มีความสัมพันธ์กับความเข้มแข็งของชุมชนมอญ จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการ มรภ.พระนคร, 2(1), 44-49.
ศักดิ์ศิริ มีสมสืบ. (2555). วรรณศิลป์และการตีความนัยในวรรณกรรมไทย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย
สดใส พันธุมโกมล. (2550). ประเภทละคร. ใน นพมาส แววหงส์ (บก.), ปริทัศน์ศิลปการละคร (น. 14–32). โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมถวิล คัมมกสิกิจ. (2529). การวิเคราะห์ลักษณะโครงเรื่องของบทละครพูดพระราชนิพนธ์ใน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. ปริญญานิพนธ์ปริญญาการศึกษา มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (ประสานมิตร).
สุรพล บัณฑุเศรณี. (2539). อารมณ์ขันใน พล นิกร กิมหงวน ของ ป.อินทรปาลิต. วิทยานิพนธ์ ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวรรณคดีเปรียบเทียบ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อัญชลี ภู่ผะกา. (2553). พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 5 และรัชกาลที่ 6: วรรณคดีกับการสร้างชาติ อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Scott, J. C. (1990). Domination and the arts of resistance: Hidden transcripts. Yale University Press.
Walter F. Vella, Chaiyo. (1978). King Vajiravudh and the Development of Thai Nationalism. www.jstor.org/stable/j.ctv9zck42?utm_source=chatgpt.com
