การพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุเพื่อรองรับความท้าทายในสังคมสูงวัย

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระบบการดูแลผู้สูงอายุที่เหมาะสมกับบริบทสังคมสูงวัยของประเทศไทยจากบทเรียนการดูแลผู้สูงอายุในช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลจำนวน 21 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้สูงอายุ ผู้ดูแล ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐระดับท้องถิ่นหรืออาสาสมัครชุมชน และผู้เชี่ยวชาญด้านผู้สูงอายุ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก จากนั้นนำข้อมูลที่ได้ไปทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และการวิเคราะห์เชิงอุปนัย พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า ผลการศึกษาพบว่าระบบการดูแลผู้สูงอายุแตกต่างกันตามความต้องการการดูแลผู้สูงอายุตามระดับภาวะพึ่งพิง ผลการศึกษาระบบการดูแลผู้สูงอายุที่เหมาะสมกับบริบทสังคมสูงวัยของประเทศไทยพบว่าควรจำแนกตามระดับภาวะพึ่งพิงเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ (1) ผู้สูงอายุที่ไม่มีภาวะพึ่งพิง ซึ่งได้รับผลกระทบด้านรายได้ การออกกำลังกาย และสุขภาพจิต จึงควรส่งเสริมการประกอบอาชีพ การมีกิจกรรมทางกาย และการป้องกันโรค (2) ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ซึ่งประสบปัญหาการเข้าถึงบริการสุขภาพ ความโดดเดี่ยว และการดูแลโรคเรื้อรัง จึงควรพัฒนาระบบบริการสุขภาพเชิงรุกและทางไกล สนับสนุนด้านจิตใจและสังคม และการจัดการโภชนาการที่เหมาะสม และ (3) ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยสมบูรณ์ ซึ่งมีความเสี่ยงสูงและพึ่งพาผู้ดูแลเป็นหลัก จึงควรเน้นการจัดการผู้ดูแลหลัก การปรับสภาพแวดล้อมและสุขอนามัย รวมทั้งบูรณาการการสนับสนุนจากชุมชน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้เกิดการดูแลต่อเนื่องและครอบคลุมเพื่อรองรับสังคมสูงวัยและสถานการณ์วิกฤตในอนาคต