โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการคาร์บอนต่ำของธุรกิจในอุตสาหกรรมการขนส่งทางบกในประเทศไทย เพื่อความยั่งยืน
คำสำคัญ:
การจัดการคาร์บอนต่ำ, การสื่อสารองค์กร, การพัฒนาที่ยั่งยืนด้านสภาพภูมิอากาศประสิทธิภาพการจัดการขนส่ง, การขนส่งสีเขียวบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมของการสื่อสารองค์กร ประสิทธิภาพการจัดการขนส่ง การขนส่งสีเขียว และการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านสภาพภูมิอากาศที่มีอิทธิพลต่อการจัดการคาร์บอนต่ำของธุรกิจในอุตสาหกรรมการขนส่งทางบกในประเทศไทยเพื่อความยั่งยืน และ 2) พัฒนาโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการคาร์บอนต่ำของธุรกิจในอุตสาหกรรมการขนส่งทางบกในประเทศไทยเพื่อความยั่งยืน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) ในการออกแบบเชิงสำรวจตามลำดับขั้น (Exploratory Sequential Design) แบ่งเป็นสองขั้นตอน ขั้นแรกคือการวิจัยเชิงปริมาณ ดำเนินการเก็บข้อมูลจากพนักงานขนส่งสินค้าและบริการจากศูนย์กระจายสินค้า 53 แห่ง รวมจำนวน 600 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรม LISREL เพื่อทดสอบสมมติฐานและวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง ขั้นที่สองเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้เทคนิคการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน ที่คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มแบบเจาะจง
ผลการศึกษาพบว่า 1) ปัจจัยการสื่อสารองค์กร มีอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมต่อการจัดการคาร์บอนต่ำสูงสุด รองลงมาคือการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านสภาพภูมิอากาศ ประสิทธิภาพการจัดการขนส่ง และการขนส่งสีเขียว ตามลำดับ และ 2) โมเดลที่ได้ประกอบด้วยกลุ่มตัวแปรหลัก 3 กลุ่ม คือ ตัวแปรแฝงภายนอก ได้แก่ การสื่อสารองค์กร ตัวแปรแฝงภายในที่ทำหน้าที่เป็นตัวแปรคั่นกลาง (Partial Mediator) ได้แก่ การพัฒนาที่ยั่งยืนด้านสภาพภูมิอากาศ ประสิทธิภาพการจัดการขนส่ง การขนส่งสีเขียว และตัวแปรแฝงภายในที่เป็นตัวแปรตาม ได้แก่ การจัดการคาร์บอนต่ำ นอกจากนี้ ผลการวิจัยเชิงคุณภาพยังได้ยืนยันผลการทดสอบสมมติฐาน และผลการตรวจสอบความเหมาะสมของโมเดลกับข้อมูลเชิงประจักษ์ พบว่าค่าสถิติ p-value เท่ากับ 0.064 ซึ่งสูงกว่าระดับนัยสำคัญที่กำหนดไว้ (α = 0.05) แสดงให้เห็นว่าโมเดลมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์
เอกสารอ้างอิง
กุลพรภัสร์ วงศ์มาจารภิญญา, สุขุมพงศ์ ชาญนุวงศ์, ธนชาติ ประทุมสวัสดิ์ และ ปกรณ์ ปรีชาภรณ์. (2567). รูปแบบการจัดการยุคใหม่ที่ส่งผลต่อการพัฒนาองค์การอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา บริษัท ไทย สมายล์ บัส จำกัด. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(4), 2297-2313.
กมลพร กัลยาณมิตร, สถิตย์ นิยมญาติ และ ทัศนีย์ ลักขณาภิชนชัช. (2567). การนำนโยบาย กทมปลอดคาร์บอน (BMA Net Zero) ไปปฏิบัติ" หรือในภาษาอังกฤษคือ "BMA NET ZERO POLICY IMPLEMENTATION. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 13(3), 17-29.
คำนาย อภิปรัชญาสกุล (2559). การขนส่งสินค้าในงานโลจิสติกส์. กรุงเทพฯ: บริษัท โฟกัสมีเดีย แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด.
จักรกฤษณ์ พงษ์ไธสง และคณะ. (2566). รูปแบบพลังงานของประเทศไทย: เส้นทางสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน ปี 2050. International Journal of Energy Economics and Policy, 2023, 13(1), 489-500.
ชวลิต จันคันธา และ พุฒิพงศ์ ชยันโต. (2567). การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร กรณีศึกษา SME อุตสาหกรรมแฟชั่น. วารสารวิชาการวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, 62-75.
ชาญชัย จิตเหล่าอาพร, จิดาภา ถิรศิริกุล และ สกล สุขส่งเสริมชัย. (2565). การพัฒนาที่ยั่งยืน: บทวิเคราะห์แนวคิดและบทบาทของรัฐในยุคเศรษฐกิจสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ.
ชุติเดช มั่นคงธรรม และ ชณิชา หมอยาดี. (2565). การสร้างรูปแบบการวัดประสิทธิภาพการปล่อยคาร์บอนฟุตพริ้นท์ในกิจกรรมคลังสินค้า. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนายเรืออากาศ, 18(2), 73 – 82.
ณัชพิมพ์ บุญก่อน และ วรินทร์ วงษ์มณี. (2564). การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการต้นทุนในกระบวนการขนส่งสินค้า กรณีศึกษา บริษัท ABC Logistics จากัด. การประชุมนำเสนอผลงานวิจัยบัณฑิตศึกษาระดับชาติ มหาวิทยาลัยรังสิต ครั้งที่ 19, 688-697.
ณัฐพล ยิ่งยวด และ ปัญญวัฒน์ จุฑามาศ. (2567). การสื่อสารภายในองค์กรที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทางานภายในองค์กร. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1285-1293.
ธนาคารกรุงไทย. (2565). แนวทางการจัดการคาร์บอนต่ำและการลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อรองรับความท้าทายด้านภูมิอากาศและเศรษฐกิจในอนาคต. กรุงเทพฯ.
ธนาคารออมสิน. (2566). โลจิสติกส์สีเขียว (Green Logistics): การจัดการโลจิสติกส์ที่มุ่งเน้นลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ.
นลินี จรรยาวัฒนานนท์ และ กวิน มุสิกา. (2567). การสื่อสารเพื่อสร้างความตระหนักรู้ ส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้บริโภคหันมาใช้รถยนต์ไฟฟ้า. วารสารกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์, 3(2), 137-166.
นวพร เหลืองยวง และ สุพรรณนิกา วัฒนะ. (2565). การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร กรณีศึกษา โรงงานอุตสาหกรรมผลิตเครื่องดื่ม. การประชุมนำเสนอผลงานวิจัยบัณฑิตศึกษาระดับชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ครั้งที่ 23, 201-212.
นิรารุณ จเดชาลุง. (2568). การพัฒนาสู่โลจิสติกส์สีเขียว: แนวทางการบริหารจัดการกิจกรรมโลจิสติกส์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โลจิสติกส์สีเขียว.
มงคล หอทอง. (2560). การติดต่อสื่อสารในองค์การ: แนวทางการบริหารและการจัดการสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์องค์การวิชาการ.
รักกิจ ศิริวัฒน์. (2560). การสื่อสารในองค์การ: แนวคิดและทิศทางการบริหารสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิทยพัฒน์.
วิฑูรย์ สิมะโชคดี. (2560). ประสิทธิภาพของการขนส่ง. กรุงเทพฯ: สมาคมการขนส่งแห่งประเทศไทย.
สำนักงานนโยบายและพลังงาน. (2567). เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน: แนวทางสู่การพัฒนาที่ครอบคลุมทุกมิติของโลก.
สถาบันวิจัยพลังงาน. (2563). เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs). กรุงเทพฯ: สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน).
สุวิมล ตั้งประเสริฐ. (2560). การสื่อสารในองค์การ: ทฤษฎีและรูปแบบการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิชาการบริหารธุรกิจ.
สุนันทา บุญประคองและ สุรพร อ่อนพุทธา. (2567). พฤติกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมของพนักงานในองค์กรภาครัฐแห่งหนึ่ง. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(3), 1-17.
เสฏฐวุฒิ เอกรัตนวัฒน์, นพคุณ แสงเขียว, ธนาธร เกรอตและ พีรภพ จอมทอง. (2567). การวิเคราะห์ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากพฤติกรรมการขับขี่รถยนต์ด้วยวิธีการถดถอยเชิงเส้นแบบพหุคูณกรณีศึกษาบริษัทตัวอย่าง. วารสารวิชาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 12(2), 87-95.
องค์การสหประชาชาติ. (2567). รายงานภาวะโลกร้อนและภาวะโลกเดือด (Global Boiling): ผลกระทบและการรับมือของประชาคมโลก. นิวยอร์ก: องค์การสหประชาชาติ.
อรอนงค์ สวัสดิ์บุรี. (2558). ทิศทางการติดต่อสื่อสารในองค์การตามแนวคิดทฤษฎีการจัดการแบบดั้งเดิม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์การจัดการและการสื่อสาร.
Atech Logistics. (2566). การขับเคลื่อนสู่ระบบคาร์บอนต่ำเป็นพันธกิจธุรกิจในศตวรรษที่ 21.กรุงเทพฯ.
B.S. Express. (2567). แนวทางและประโยชน์ของการขนส่งคาร์บอนต่ำในภาคโลจิสติกส์. B.S. Express.
Banister, D. (2019). Transport Planning. Oxford: Elsevier.
Bo Yu. (2023). Optimization of multimodal transportation path selection under low-carbon and time-schedule situation. Journal of BCP Business & Management. Volume 48, 205-212.
CCUS. (2567). การดักจับ การใช้ประโยชน์ และการกักเก็บคาร์บอน (Carbon Capture, Utilization and Storage: CCUS). ศูนย์ดักจับและจัดการคาร์บอนแห่งชาติ.
Chowdhury, A. R. (2022). Improve your communication skills: top 10 ways to communicate in 2022. Retrieved June 29, 2022, from iimskills.com
Creswell, J. W., and Clark, V. L. P. (2023). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (5th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
European Commission. (2023). Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Retrieved from https://climate.ec.europa.eu.
Fang, K. (2020). Internal communication and organizational effectiveness. New York: Business Expert Press.
He, X., Li, Y., and Wang, Z. (2022). Green logistics for sustainable development: addressing global warming and environmental degradation. Journal of International Air Transport Association.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
Litman, T. (2021). Sustainable Transport Development. Washington: Island Press.
Khan, M., and Zhang, Y. (2021). Green logistics and sustainable supply chain management: A review. Journal of Cleaner Production, 295, 126660. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.
Mahmoud, N. (2021). Cost Management in Transportation. Chicago: University of Chicago Press.
McKinnon, A. (2018). Technology & Automation in Transport. London: Routledge.
