การศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหาของพัฒนากร ในการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชน

ผู้แต่ง

  • ทิพวัลย์ รามรง สาขาพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • ษมาพร รักจรรยาบรรณ สาขาพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

คำสำคัญ:

พัฒนากร, บทบาทและอุปสรรค, การพัฒนาชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาในการทำงานของพัฒนากร สังกัดกรมการพัฒนาชุมชนกระทรวงมหาดไทย กลุ่มผู้ให้ข้อมูลคือพัฒนากรในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา จำนวน 22 คน จาก 11 อำเภอ คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามสัดส่วนของแต่ละพื้นที่ โดยผู้ให้ข้อมูลต้องมีประสบการณ์ทำงานไม่น้อยกว่า 5 ปี เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 6 ส่วน 22 ข้อ
ซึ่งพัฒนาจากการทบทวนวรรณกรรม และผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิก่อนนำไปใช้จริง พร้อมทั้งใช้วิธีการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า เพื่อเสริมความน่าเชื่อถือของผลการวิจัย จากนั้นนำข้อมูลที่ได้ไปทำการวิเคราะห์และสรุปผลเชิงพรรณนา
ผลวิจัยพบว่า 1.  สภาพปัจจุบันลักษณะงานของพัฒนากร มีงานหลายส่วนงานที่ต้องรับผิดชอบ ได้แก่ การบริหารงานพัฒนาชุมชน การสนับสนุน ช่วยเหลือ รวมถึงการให้คำปรึกษา การส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ และการมีส่วนร่วมของชุมชน การประสานงานและปฏิบัติงานร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆ 2. ปัญหาในการทำงานของพัฒนากรที่พบแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ปัญหาเชิงนโยบาย โดยเฉพาะแนวทางการทำงานแบบสั่งการจากบนลงล่าง (Top-down) 2) ปัญหาด้านทรัพยากร คือ บุคลากรไม่เพียงพอ ขาดงบประมาณ และเครื่องมือเทคโนโลยี และ
3) ปัญหาด้านอาชีพ คือ เส้นทางความก้าวหน้าไม่ชัดเจน ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ สำหรับกรมการพัฒนาชุมชนว่าควรบริหารจัดการภาระงานให้เหมาะสม การเพิ่มอัตรากำลังคนและกระจายงานอย่างสมดุล การปรับแนวทางนโยบายให้ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน การจัดสรรทรัพยากรให้เพียงพอ รวมถึงการปรับค่าตอบแทน และส่งเสริมความก้าวหน้าในวิชาชีพอย่างเป็นระบบ

เอกสารอ้างอิง

กิตติ ปานแก้ว. (2554). บทบาทนักพัฒนาชุมชน (พัฒนากร) ในจังหวัดยะลาที่ผู้นำชุมชนคาดหวัง. ใน วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

กรมการพัฒนาชุมชน. (2565). แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566 – 2570 ของกรมการพัฒนาชุมชน. กรุงเทพมหานคร: กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย.

กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด สำนักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา. (2563). แผนพัฒนาจังหวัดฉะเชิงเทรา พ.ศ.2561 – 2565) (ฉบับทบทวน). ฉะเชิงเทรา: สำนักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา.

จินตนา โอ่งวัลย์. (2566). การพัฒนาความก้าวหน้าในอาชีพข้าราชการ : กรณีศึกษาสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 3. ใน การค้นคว้าอิสระ รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ชัยวัฒน์ สมวงค์. (2550). ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนในเขตรับผิดชอบของศูนย์ช่วยเหลือทางวิชาการพัฒนาชุมชนเขตที่ 3. ใน วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ชุดากานต์ กำจัดภัย จันทร์ชลี มาพุทธ และสุวิชัย โกศัยยะวัฒน์. (2566). บทบาทและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักพัฒนาชุมชนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 34(1), 88-102.

ณชญาภา สินธนาเลิศ. (2567). บทบาทของพัฒนากรในการดำเนินงานด้านการพัฒนาในสภาพบริบทของการเปลี่ยนแปลงในสังคมไทย: กรณีศึกษา พัฒนากรที่ปฏิบัติงานในพื้นที่ อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ณัฐพงษ์ คันธรส อัมฤตา สารธิวงค์ อัญธิชา รุ่งแสง และ ฐาปนี ชุมพลวงศ์. (2564). การบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม: จากแนวคิดสู่การพัฒนาภาครัฐในยุคประเทศไทย 4.0. ใน วารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ. 7 (2).

นิรันดร์ จงวุฒิเวศย์. (2562). กถาพัฒนากร. กรมการพัฒนาชุมชน. กรุงเทพมหานคร: บริษัท

ดิเอส์ท จำกัด.

ปานทอง สุรเสียง. (2551). การพัฒนาสมรรถนะในการปฎิบัติงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน จังหวัดหนองบัวลำภู. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.

ศิรัชวิชญ์ ศตรัศมีพงศ์. (2565) ความสุขในการทำงานกับประสิทธิผลการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ สถานีอนามัยในเขตพื้นที่ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น. เรียกใช้เมื่อ 8 มีนาคม 2567 จาก http://www.mpa-mba.ru.ac.th/images/ Project/konkean01_26052022/6227951832.pdf.

ศิริรักษ์ ทิพย์วิวัฒน์พจนา. (2558). ความก้าวหน้าในอาชีพของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 6. ใน การค้นคว้าอิสระ รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สหธร เพชรวิโรจน์ชัย. (2564). Workplace happiness วิธีสร้างความสุขในการทำงานให้ยั่งยืน. เรียกใช้เมื่อ 16 สิงหาคม 2566 จาก https://th.hrnote.asia/tips/ workplace-happiness-210708.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒน์.

สุกานดา จันทร์ปรุงตน. (2561). การพัฒนาการปฏิบัติงานของบุคลากรฝ่ายพัฒนาชุมชนและสวัสดิการสังคม สำนักงานเขตลาดกระบัง. ใน วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สุปราณี ธรรมพิทักษ์. (2561). มุมมองเชิงทฤษฎขีองการนำนโยบายไปปฏิบัติ. ใน รมยสาร 16 (2).

อารีย์ เนื่องไชยยศ. (2555). ความพึงพอใจของการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนในการใช้พื้นที่รับผิดชอบสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมหาสารคาม. ใน วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-27

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย