ความเครียดและความต้องการจำเป็นของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง
คำสำคัญ:
ความเครียด, ความต้องการจำเป็น, ผู้ดูแล, ผู้ป่วยติดเตียงบทคัดย่อ
การศึกษานี้ใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง เพื่อวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นที่มีความสัมพันธ์กับความเครียด เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียด และเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับความต้องการจำเป็นของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง โดยเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงทุกราย จำนวน 196 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ เชิงพรรณนา และทดสอบสมมติฐานโดยใช้สถิติไค-สแควร์
ผลการวิจัยพบว่า ผู้ดูแลผู้ป่วยมากกว่าครึ่งมีความเครียดอยู่ในระดับสูง และมีความต้องการจำเป็นโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยเฉพาะด้านความรู้และทักษะในการดูแลผู้ป่วย ด้านจิตใจและอารมณ์ และด้านสังคม ส่วนผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่า เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ ระยะเวลาในการดูแล และจำนวนสมาชิกในครอบครัว มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียด นอกจากนี้ความเครียดยังมีความสัมพันธ์กับความต้องการจำเป็นของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยข้อค้นพบนี้ หน่วยงานด้านสุขภาพและหน่วยงานอื่นๆที่เกี่ยวข้องควรจัดกิจกรรมส่งเสริมความรู้ ทักษะ และการให้การปรึกษาด้านการจัดการความเครียดแก่ผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง รวมทั้งการสนับสนุนความต้องการจำเป็นของผู้ดูแลที่มีความเป็นไปได้ เพื่อลดความเครียดและส่งเสริมคุณภาพชีวิตทั้งของผู้ดูแลและผู้ป่วย
เอกสารอ้างอิง
กังวานไทย ออกตลาด. (2560). ภาระและความต้องการของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล.
กีรติญา ไทยอู่. (2558). ภาระงานและความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยในครอบครัว. สงขลา:มหาวิทยาลัยทักษิณ.
ขวัญตา บุญวาศ, สุวรรณ ม่วงทอง และประเทือง จิตตสุข. (2561). ความเครียดและความต้องการของผู้ดูแลผู้พิการติดเตียง.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 4(1), 205-216.
ณฐกร นิลเนตร และเพ็ญวิภา นิลเนตร. (2561). ภาวะสุขภาพจิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงในอำเภอวาปีปทุมจังหวัดมหาสารคาม. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม, 20(39), 36-44.
ณัชศฬา หลงผาสุข, สุปรีดา มั่นคง และยุพาพิน ศิรโพธิ์งาม. (2561). ภาวะสุขภาพ และการดูแลตนเองของญาติผู้ดูแลวัยสุงอายุที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียง. วารสารสภาการพยาบาล, 33(2), 97-109.
นันทพร ศรีนิ่ม. (2545). ประสบการณ์เผชิญปัญหาของผู้ดูแลในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.สงขลา.
พวงเพ็ญ เผือกสวัสดิ์. (2560). ภาวะสุขภาพและความต้องการบริการของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในเขตกรุงเทพมหานคร. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล.
ไพรินทร์ พัสดุ. (2556). ความเครียด การเผชิญความเครียดของญาติผู้ดูแล และการจัดการกับปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์ในผู้ป่วยภายหลังบาดเจ็บที่ศีรษะ. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล.
มารุต ดำชะอม. (2550). การวิจัยทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุพาพิน ศิรโพธิ์งาม. (2557). ภาวะสุขภาพ ความเครียด และความต้องการของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงใน จังหวัดนครปฐม. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล.
เยาวลักษณ์ โพธิดารา, จุรีรัตน์ กอเจริญยศ, พัชนี สมคำหลวง และยุทธชัย ไชยสิทธิ์. (2557). ปัจจัยที่มีผลต่อความเหนื่อยล้าของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 37(3), 46-55.
วนรัตน์ สิงใส. (2555). ความเครียดและการเผชิญปัญหาของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังในชุมชน. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. เชียงใหม่.
รศรินทร์ เกรย์. (2556). การดูแลผู้สูงอายุ: ความสุขและความเครียด Caregiving to Older Person; Happiness and Stress. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
รศรินทร์ เกรย์ และสาลินี เทพสุวรรณ์. (2557). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุ. วารสารสงขลานครินทร์ ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 20(1), 203-228.
รสสุคนธ์ เจืออุปถัมย์. (2553). ความต้องการของญาติผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน. ใน Unpublished Master’s thesis. มหาวิทยาลัยคริสเตียน.นครปฐม.
วัจนา ลีละพัฒนะ และสายพิณ หัตถีรัตน์. (2558). เมื่อผู้ดูแลทำไม่ไหว. เรียกใช้เมื่อ15 ธันวาคม 2563.
จาก http://med.mahidol.ac.th/fammed/th/article/postgrad/article_4.
ศิริวรรณ นาคมี. (2562). ความเครียดและภาระในการดูแลของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สมัชชาสุขภาพแห่งชาติ. (2562). ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2562. เรียกใช้เมื่อ 14 ธันวาคม 2563. จาก https://www.nationalhealth.or.th/th/node/2502
สายใจ จารุจิตร, อรพิน ศรีอรุณ และสุรีพร คงศรี. (2562). ความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน:กรณีศึกษาเขตบริการสุขภาพที่ 8. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(2), 134–141.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.(2562). รายงานประจำปี พ.ศ. 2562. นนทบุรี:สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพัทลุง. (2563). รายงานตัวชี้วัดผู้ป่วยติดเตียงของจังหวัดพัทลุง ปีพ.ศ.2561-2563. เรียกใช้เมื่อ 12 ธันวาคม 2563. จาก https://plg.hdc.moph.go.th/hdc/main/index.php.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพัทลุง. (2567). รายงานตัวชี้วัดผู้ป่วยติดเตียงของจังหวัดพัทลุง ปี พ.ศ.2564-2567. เรียกใช้เมื่อ 6 กรกฎาคม 2568.
สินีนุช ขำดี, มณี อาภานันทิกุล และยุพาพิน ศิรโพธิ์งาม. (2557). การปรับตัวของญาติผู้ดูแลที่ มีปัญหาการปรับตัวในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารสภาการพยาบาล, 29(4), 45-63.
สุชา จันทร์เอม. (2538). จิตวิทยาเด็ก. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
สุดาสินี สุทธิฤทธิ์, อรณัส ยวงทอง, วราภา จันทร์เอียด, สุวรรณี นิยมจิตร์, ณิชชยาภรณ์ บัวแสง และศิรันยา รอดเจริญ. (2564). ความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียง จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิชาการแพทย์เขต ,11, 35(2), 1-12.
สุภาวดี แสงสว่าง. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยเรื้อรังในครอบครัว. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุริยา ฟองเกิด. (2561). ประสบการณ์การดูแลตนเองด้านสุขภาพของผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุติดเตียง. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.สมุทรปราการ.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยยาลัย.
อังควรา วงษาสันต์ และนพรัตน์ บุญเพียรผล. (2560). ความเครียดและการเผชิญความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยที่บ้านในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 27(2), 88-100.
อรัญญา ไพรวัลย์. (2551). ความเครียดและภาวะสุขภาพของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคหลอดเลือดสมอง. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อรุณี ชุนหบดี, ธิดารัตน์ สุภานันท์, โรชินี อุปรา และสุนทรีภรณ์ ทองไสย. (2556). ความเครียดและความต้องการของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 24(1), 1-7.
อาภรพันธ์ จันทร์สว่าง. (2558). ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน 2. (เอกสารจัดสำเนาเย็บเล่ม). เอกสารประกอบการสัมมนาสวัสดิการชุมชนพึ่งตนเอง.
Ana, S.R., Marian, A.P.M., & Pilar, B. (2017). Frail elderly with and without cognitive impairment atthe end of life: their emotional state and the wellbeing of their family caregivers. Archives of Gerontology and Geriatrics, 73, 113-119.
Andrew, N., Kilkenny, M., Naloy, T., Purvis, T., & Cadilhac, A. D. (2015). The Relation Between Caregiver Impacts and the Unmet Needs of Survivor Stroke. Patient Prefer Adherence, 9, 1065-1073. doi: 10.2147/PPA.S85147.
Bevans, M., & Sternberg, E. M. (2012). Caregiving burden, stress, and health effects among family caregivers of adult cancer patients. JAMA. 307, 398-403.
Cameron, J. I., Naglie, G., Silver, F. L., & Gignac, M. A. M. (2011). Stroke family caregivers’ support needs change across the care continuum: A qualitative study using the timing it right framework. Archives of
Physical Medicine and Rehabilitation, 92(8), 1474–1481. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2011.03.008
Cronbach, L.J. (1970).Essentials of Psychological Test. (5th ed). New York: Harper Collins.
Hafsteinsdottir, T.B., Vergunst, M., Lindeman, E., & Schuurmans, M. (2011). Educational needs of patients with a stroke and their caregiver: A systematic review of the literature. Patient Education and Counseling, 85(1), 14-25. doi:10.1016/j.pec.2010.07.046.
Honda, A., Abe, Y., Aoyagi, K., & Honda, S. (2014). Caregiver burden mediates between caregiver’s mental health condition and elder’s behavioral problems among Japanese family caregivers. Aging and Mental Health, 18(2), 248-254.
Lai, W.D. (2012). Effect of Financial Costs on Caregiving Burden of Family Caregivers of older Adults. Retrieved from http://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2158244012470467
Lazarus, R.S.,& Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer Publishing Company.
Li, X., & Wang, L. (2017). Needs and rights awareness of stroke survivors and caregivers: a cross- sectional, single-center questionnaire survey. BMJ open, 7(10), doi:10.1136/bmjopen-2016-013210.
Maclsacc, L., Margaret,B., & Godfrey, C. (2010). Supportive Care Needs of Caregivers of Individuals following Stroke: A Synopsis of Research. Canadian Journal of Neuroscience Nursing, 32(1), 39-46.
Maier, S. F., & Seligman, M. E. P. (1976). Learned helplessness: Theory and evidence. Journal of Experimental Psychology: General, 105(1), 3–46. https://doi.org/10.1037/0096-3445.105.1.3
Menon, B., Salini, P., Habeeba, K., Conjevaram, J., & Munisasmitha, K. (2017). Female caregiver and stroke severity determines caregiver stress in stroke patients. Annals of Indian Academy of Neurology, 20(4), 418-424. doi: 10.4103/Asian.AIAN20317.
Rioux, J.-P., Narayanan, R., & Chan, C.T. (2012), Caregiver burden among nocturnal home hemodialysis patients. Hemodialysis Int, 16(2), 214-219.
Robinson, B. (1983). Validation of a Caregiver Strain Index. Journal of Gerontology, 38, 344-348.
Timmins, F. (2006). Exploring the concept of information need. International Journal of Nursing Practice, 12(6), 375-381.
Walsh, M.E., Galvin, R., Loughnane, C., Macey, C., & Horgan, N.F. (2015). Community re-integration and long-term need in the first five years after stroke: results from a national survey. Disability and Rehabilitation, 37(20), 1834-1838.
Wingate, A.L., & Lacky, N.R. (1989).A description of the needs of no institutionalized cancer patients and their primary caregiver. Cancer Nursing, 12, 216-22.
