พุทธวิธีการสอนกับการเรียนรู้เชิงรุก
คำสำคัญ:
การเรียนรู้เชิงรุก, พุทธวิธีการสอน, Active Learningบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพุทธวิธีการสอนกับการเรียนรู้เชิงรุก โดยพุทธวิธีการสอนของพระพุทธเจ้าประกอบด้วย 1) แบบสากัจฉา (การสนทนา) 2) แบบบรรยาย 3) แบบตอบปัญหา และ 4) แบบวางกฎข้อบังคับ การสอนแต่ละครั้งของพระพุทธเจ้ามีลีลาสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ 1) สันทัสนา อธิบายให้เห็นชัดเจน 2) สมาทปนา ชักจูงให้เห็นจริงและคล้อยตาม 3) สมุตเตชนา ปลุกเร้าให้เกิดกำลังใจและความมุ่งมั่น และ 4) สัมปหังสนา ชโลมใจให้เบิกบานและเต็มเปี่ยมด้วยความหวัง แนวทางเหล่านี้ส่งเสริมให้ผู้เรียนหรือผู้ฟังธรรมมีส่วนร่วมในการซักถามและแลกเปลี่ยนความเข้าใจในหลักคำสอน การเรียนรู้เชิงรุกเป็นกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ส่งเสริมให้ผู้เรียนสร้างนวัตกรรมและองค์ความรู้ใหม่ พัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง การอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสันติ และการประยุกต์ใช้ความรู้ให้เหมาะสมกับบริบทของตน ทั้งนี้ ครูมีบทบาทเป็นผู้อำนวยความสะดวกมากกว่าผู้ถ่ายทอดเนื้อหา เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลาย การบูรณาการพุทธวิธีการสอนกับการเรียนรู้เชิงรุกจึงมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนอย่างรอบด้าน และเป็นแนวทางที่สามารถประยุกต์ใช้ให้สอดคล้องกับการศึกษาในปัจจุบัน
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา. (2562). การนิเทศการจัดการเรียนรู้เชิง รุก (Active Learning). สืบค้นเมื่อ 7 ตุลาคม 2566 จาก http://www.sesalpglpn.go.th/wp-content/uploads/2019/12/book10-62.pdf
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ธรรมไทย. (ม.ป.ป.). ประวัติพระพุทธสาวก. สืบค้นเมื่อ 7 ตุลาคม 2566 จาก http://www.dhammathai.org/monk/monk12.php
น้ำค้าง ศรีวัฒนาโรทัย. (2555). การเรียนเชิงรุกและเทคนิคการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการเรียนเชิงรุก. ใน เอกสารประกอบการอบรม เรื่องการเรียนการสอนเชิงรุก. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
กฤษณะ สุวรรณภูมิ. (2557). Active Learning. ข่าวคณะแพทย์ศาสตร์, 32(230), 22–23.
แผนพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมจังหวัดชัยภูมิ. (ม.ป.ป.). พุทธโอวาท. สืบค้นเมื่อ 7 ตุลาคม 2566 จาก http://164.115.22.73/ethics9/?p=126
พระครูโสภนพุทธิศาสตร์, และคณะ. (2562). พุทธวิธีเพื่อการสอนสังคมศึกษา. วารสารการสอนสังคมศึกษา, 1(2), 89–99.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2556). พุทธวิธีการสอน. (พิมพ์ครั้งที่ 18). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์พิมพ์สวย.
มหัทธโน. (ม.ป.ป.). พระพุทธเจ้า – พระบรมครูผู้ยิ่งใหญ่ของโลก. สืบค้นเมื่อ 7 ตุลาคม 2566 จาก https://www.trueplookpanya.com/dhamma/content/54644
สุพรรณี ชาญประเสริฐ. (2556). การจัดการเรียนรูวิทยาศาสตร์และทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21. วารสาร สสวท., 42(185), 10–13.
หน่วยศึกษานิเทศก์. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก(Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้. กรุงเทพฯ:สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
อุทัย วรเมธีกุล, และคณะ. (2561). พุทธวิธีการเรียนการสอน. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 5(1), 72–81.
