รูปแบบการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
คำสำคัญ:
รูปแบบ, การบริหาร, การจัดการเรียนรู้เชิงรุกบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 2) เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุก และ 3) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน วิธีดำเนินการวิจัยมี 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ขั้น 1.1 การศึกษาเอกสาร แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการศึกษาพหุกรณีศึกษา จำนวน 5 สถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสังเคราะห์เอกสาร ขั้น 1.2 การศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบโดยการสัมภาษณ์ แหล่งข้อมูล คือ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ เป็นแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ขั้นตอนที่ 2 การสร้างรูปแบบโดยนำข้อมูลจาก ขั้นตอนที่ 1 มายกร่างและตรวจสอบคุภาพ โดยการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน และ ขั้นตอนที่ 3 การประเมินรูปแบบ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 291 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบประเมินความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ของรูปแบบ การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ เป็นการประเมินค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ได้ค่าระหว่าง 0.80 – 1.00 สถิติที่ใช้ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน
ผลการวิจัย พบว่า 1) ผลการศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบ มี 5 องค์ปะกอบหลัก คือ วัตถุประสงค์ ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลผลิต และ ปัจจัยแห่งความสำเร็จ 2) ผลการสร้างรูปแบบ คือ (1) ด้านวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาในการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (2) ด้านปัจจัยนำเข้า คือ (2.1) การกำหนดนโยบายการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (2.2) การกำหนดกลยุทธ์การจัดการเรียนรู้เชิงรุก และ (2.3) การสนับสนุนทรัพยากรการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (3) องค์ประกอบด้านกระบวนการ คือ (3.1) การวางแผน (3.2) การจัดโครงสร้างองค์กร (3.3) การสั่งการในการขับเคลื่อนตามนโยบาย (3.4) การประสานงานและการดำเนินการ และ (3.5) การควบคุมการดำเนินการ (4) องค์ประกอบด้านผลสัมฤทธิ์ คือ (4.1) ผลผลิต และ (4.2) ผลลัพธ์ (5) ปัจจัยแห่งความสำเร็จ คือ (5.1) ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา (5.2) การมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย และ (5.3) การใช้เทคโนโลยี AI สนับสนุนการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุก 3) ผลการประเมินรูปแบบ ในภาพรวมมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุดและผ่านเกณฑ์การประเมิน ( = 4.71, S.D. = 0.35) ส่วนความเป็นประโยชน์ ในภาพรวม มีความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุดและผ่านเกณฑ์การประเมิน ( = 4.71, S.D. = 0.35)
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2565). รายงานประจำปี 2564เรียกใช้เมื่อ 20 ตุลาคม 2567 จาก https://www.mhesi.go.th/index.php/all-media/book-ministry/7430-2564-2.html
ณัจฉรียา ภาธรธนฤต. (2566). การบริหารงานวิชาการด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning). วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
ทิศนา แขมณี. (2565). การใช้การเรียนรู้เชิงรุกในระบบการศึกษาไทย. วารสารการศึกษาวิจัย
_____. (2556). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 17). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธีระ รุญเจริญ. (2553). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษา ยุคปฏิรูปการศึกษาเพื่อปฏิรูปรอบ 2 และประเมินภายนอกรอบ 3. ขอนแก่น: สํานักพิมพ์ข้าวฟ่าง.
ศศิธร บุญมาก. (2563). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ศักดิ์จิต มาศจิตต์. (2550). การพัฒนารูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานสำหรับ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตตรวจราชการที่ 11. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
สุนิสา ดวงชตา. (2564). แนวทางการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูผู้สอนของครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 3. วารสารศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2567). เกี่ยวกับ PISA. เรียกใช้เมื่อ 30 ตุลาคม 2567 จาก PISA. https://pisathailand.ipst.ac.th/about- pisa/.
เสกสรร สิทธิวงค์. (2564). แนวทางการบริหารงานวิชาการโรงเรียนบ้านปางขอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาเชียงราย เขต 1. ใน หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แนวทางการขับเคลื่อนการจัดการเรียนรู้ Active Learning. สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพฐ., 2567, เรียกใช้เมื่อ 15 พฤศจิกายน 2567.
สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพฐ. (2567) , PISA. เรียกใช้เมื่อ 19 เมษายน 2568, จาก http://www.bopp.go.th/?page_id=2291.
อรวรรณ วรรณฤทัย และคณะ. (2565). การพัฒนารูปแบบการจัดการ เรียนรู้เชิงรุกเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้สำหรับนักศึกษาสอนศาสนา. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(6), 17-32.
Alkin, M. C. (1969). Evaluation theory development. Evaluation Comment, 2(1), 2–7.
Fayol, H. (1949). General and industrial management. London: Pitman.Fullan,
M. (2007). The New Meaning of Educational Change (4th ed.). New York: Teachers College Press.
Fullan, M. (2007). The New Meaning of Educational Change (4th ed.). New York: Teachers College Press.
Brown, W. B. & Moberg, D. J. (1980). Organization theory and management: A macro approach. New York : Joho Wiley and Sons.
Bush, T. (1986). Theories of Educational Management. London.
Von Bertalanffy, L. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
