ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านสิทธิการเข้าถึงการใช้ประโยชน์ทรัพยากรในระดับภูมิภาค
คำสำคัญ:
ความเหลื่อมล้ำ, ความเสมอภาคของสิทธิการเข้าถึง, ทรัพยากรบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์และปัญหาการเข้าถึงการใช้ประโยชน์ทรัพยากรในระดับภูมิภาคเพื่อนำข้อมูลที่ได้ไปสู่การเสนอแนะแนวทางการพัฒนาต่อไป ผลการวิเคราะห์ พบว่า ความเหลื่อมล้ำการเข้าถึงทรัพยากรจำแนกไว้ 4 เรื่อง คือ ความเหลื่อมล้ำของการเข้าถึงเทคโนโลยีในกลุ่มผู้มีรายได้ต่ำ ความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากรที่ดิน ความเหลื่อมล้ำในเรื่องของปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน นโยบายและโครงสร้างพื้นฐานทางการศึกษา หลักสูตรและการสอน และการกระจายทรัพยากรที่ไม่เท่าเทียมกัน และความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงทรัพยากรธรรมชาติ โดยมีข้อเสนอแนะ คือ 1) รัฐบาลควรสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล 2) รัฐบาลควรจัดตั้งหน่วยงานดูแลบริหารจัดการที่ดินที่ทำงานภายใต้กฎหมายของหน่วยงานที่สังกัด เพราะประเทศไทยยังไม่มีภาพรวมนโยบายการบริหารจัดการที่ดินของประเทศ 3) การจัดการศึกษาที่คำนึงถึงความแตกต่างของภูมิภาคและพื้นที่ โดยระบบการศึกษาของประเทศจะต้องมีความแตกต่างหลากหลายกันไปตามสภาพภูมิประเทศ และทรัพยากรธรรมชาติและ 4) การพิจารณาสาระสำคัญของกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงการใช้ทรัพยากรทางธรรมชาติ
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. (2567). สถานการณ์การเข้าถึงบริการส่งเสริมสุขภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ของประชาชนกลุ่มเปราะบางและด้อยโอกาสของสังคม (กลุ่มชาติพันธุ์ชายขอบและแรงงานข้ามชาติ) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กรมอนามัย.
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2566). รายได้จากการท่องเที่ยวในภาคอีสาน เป็นจั้งใด๋ ? ปี 2566 (มกราคม-เมษายน). https://isaninsight.kku.ac.th/archives/2961
จันทิมา ชัยยะศิริสุวรรณ, สิรินดา โคตรคำ และสุพิชญา สนธิ. (2568). การจัดการความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา. วารสารปัญญาภาวนา, 2(2), 10-23.
เจตน์ ดิษฐอุดม. (2561). การใช้จ่ายภาครัฐกับคุณภาพชีวิตของประชาชน. วารสารมนุษยศาสตร์
และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 1(1), 100-116.
ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์ และดารุณี พุ่มแก้ว. (2560). เงินอุดหนุนเฉพาะกิจและความเหลื่อมล้ำการคลังท้องถิ่นในประเทศไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 15 (1), 118-138.
เดลินิวส์ออนไลน์. (2568). ที่ดินไทยเหลื่อมล้ำหนักคน 1% ครอง 1 ใน 4 ทั้งปท. แนะทางออกใช้ภาษีก้าวหน้า–โฉนดชุมชน. https://www.dailynews.co.th/news/5169826/
ทนงศักดิ์ แสงสว่างวัฒนะ และโชติ บดีรัฐ. (2564). ความเหลื่อมล้ำในการบริหารงานตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม: กรณีศึกษา ตำบลดินทองอำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก. Journal of Modern Learning Development, 6(1), 130-148.
ทีช ฟอร์ ไทยแลนด์. (2568). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย: สาเหตุและผลกระทบต่อสังคม. https://www.teachforthailand.org/story/thailand-education-inequality
ธร ปิติดล. (2564). ความเหลื่อมล้ำไทย: บทวิเคราะห์โครงสร้างทางอำนาจและอุดมการณ์. กรุงเทพฯ:
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
นิภาพรรณ เจนสันติกุล. (2566). ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 6(1), 61-74.
บุญเลิศ วิเศษปรีชา. (2563). สิทธิในที่อยู่อาศัย: ขยับเพดานว่าด้วยสิทธิและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์. https://waymagazine.org/land-and-right-housing-10/
ประชาไท. (2562). อ.วิศวะฯ อ่านความเหลื่อมล้ำขนส่ง ไม่เท่าเทียมตั้งแต่นโยบายยันโอกาสเกิดอุบัติเหตุ. https://prachatai.com/journal/2019/04/82177
ภัครธรณ์ เอี่ยมอำภา. (2567). ความร่วมมือภาครัฐและเอกชนเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสาร มจร เพชรบุรีปริทรรศน์. 7(1), 33-47.
พระมหาอำพล ธนปญฺโญ (ชัยสารี), พระกฤษฎา ปญฺญาวโร (รูปดี), พระมหานิธิชัย ธมฺมปาโล (สุวรรณชาติ), สามเณรปิยะวัฒน์ วงคำจันทร์ และ ไตรวิทย์ เทษะนอก. (2567). ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลในสังคมไทย. Journal of Interdisciplinary Social Development (JISDIADP), 2(5), 19-29.
พัชนีย์ เมืองศรี และธนพฤกษ์ ชามะรัตน์. (2566). สิทธิที่จะมีส่วนในเมืองของคนจนเมืองอีสาน: พื้นความรู้และปรากฏการณ์จากการพัฒนา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 43(2), 324-336.
พัชราภรณ์ เกิดสิน และรัศฎา เอกบุตร. (2566). ปัญหากฎหมายว่าด้วยการควบคุม จำกัดสิทธิ หรือระงับสิทธิของประชาชนในการใช้ทรัพยากรน้ำ. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค, 9(3), 654-667.
มีชัย ออสุวรรณ และคณะ. (2564). การจัดสรรงบประมาณลงพื้นที่จังหวัดและความเหลื่อมล้ำด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 19(3), 5-28.
เมธชนนท์ ประจวบลาภ. (2568). เรียนฟรี 15 ปี ที่ไม่ฟรีจริง? เมื่อช่องว่างของกฎหมายกลายเป็นภาระพ่อแม่ทั้งประเทศ. https://www.eef.or.th/article-011225/
รักพงษ์ แสนศรี, ธฤษวรรณ อัมพรมหา และธนวรรณ วรสิงห์. (2566). วิเคราะห์นโยบายท่องเที่ยวของรัฐบาลเพื่อกระจายจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้การท่องเที่ยว สู่จังหวัดที่ไม่ใช่เมืองหลวงผ่านโครงการระเบียงเศรษฐกิจของประเทศไทย. มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์, 40 (2), 113-136.
ริญญาภัสร์ โฆษิตพงศ์เลิศ. (ม.ป.ป.). วัฏจักรคนจนกับความเหลื่อมล้ำในที่ดินทำกินที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของคนจน. ม.ป.ท.
วรธา มงคลสืบสกุล. (2565). การเข้าถึงบริการทางสาธารณสุขของไทย: ภาพสะท้อนและความเหลื่อมล้ำของกลุ่มเปราะบางทางสังคม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์. 6(1), 55-69.
ศุภชัย ยาวะประภาษ และปิยากร หวังมหาพร. (2564). นโยบายสาธารณะระดับท้องถิ่นไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โอ. เอส. พริ้นติ้ง เฮ้าส์.
สุพัฒน์จิตร ลาดบัวขาว. (2563). การคลังท้องถิ่น: สภาพปัญหา และแนวทางแก้ไข. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 11 (1), 189-214.
สำนักงานจังหวัดขอนแก่น. (2565). แผนพัฒนาจังหวัดขอนแก่น พ.ศ. 2566-2570. ขอนแก่น: สำนักงานจังหวัดขอนแก่น.
อรรฆพร ก๊กค้างพลู, กนกกานต์ แก้วนุช และพูลพงศ์ สุขสว่าง. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเหลื่อมล้ำทางสังคมในพื้นที่การท่องเที่ยวโดยชุมชน ประเทศไทย. มนุษยศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 21(3), 214–236.
อรรถการ ตฤษณารังสี. (2568). การลดความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาของเด็กไทยยากจนด้วยกฎหมายด้านการศึกษา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(2), 356-366.
โอม ฉัตรนนท์. (2563). อีสานในอาเซียน: ความเหลื่อมล้ำกับการพัฒนาภูมิภาค. วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมือง, 9(2), 81-104.
