การควบคุมวิชาชีพทางการศึกษา: บทวิเคราะห์อำนาจทางปกครอง และการดำเนินการของสภาวิชาชีพ
คำสำคัญ:
อำนาจทางปกครอง, วิชาชีพทางการศึกษา, วิชาชีพควบคุม, สภาวิชาชีพบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้วิเคราะห์อำนาจทางปกครองและการดำเนินการเพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพการควบคุมวิชาชีพทางการศึกษา ของสภาวิชาชีพตามพระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 ผลการวิเคราะห์พบว่า การใช้อำนาจทางปกครองในการกำกับดูแลวิชาชีพดำเนินการผ่านกลไกหลักสองประการได้แก่ การออกและต่ออายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ และการควบคุมจรรยาบรรณของวิชาชีพ โดยยึดหลักนิติธรรมและความโปร่งใส ส่วนการดำเนินการเพิ่มประสิทธิภาพประกอบด้วย (1) การดำเนินการสำหรับการออกและต่ออายุใบอนุญาต โดยใช้หลักความเสมอภาคในการคัดกรองและเชื่อมโยงกิจกรรมพัฒนาตนเองกับการปฏิบัติงานจริงอย่างเข้มข้น และ (2) การดำเนินการสำหรับการควบคุมจรรยาบรรณของวิชาชีพ โดยยกระดับความเร็วในการพิจารณากรณีความผิดร้ายแรงและกำหนดมาตรฐานการใช้ดุลพินิจกำหนดโทษตามหลักความได้สัดส่วนและความเสมอภาค ข้อค้นพบเหล่านี้ขยายมุมมองเกี่ยวกับการควบคุมวิชาชีพผ่านมิติกฎหมายปกครอง และเป็นแนวทางการใช้อำนาจรัฐอย่างชอบธรรม ในการยกระดับคุณภาพครูและความเชื่อมั่นต่อวิชาชีพ
เอกสารอ้างอิง
พรชนก ชัยสิทธิ์. (2568). องค์กรวิชาชีพกับการเป็นหน่วยงานของรัฐ ตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539. วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา, 7(3), 149-166.
เพียงเพ็ญ จิรชัย ประภัสสร วงษ์ดี ปกรณ์ สุปินานนท์ พรรษา เอกพรประสิทธิ์ สมศักดิ์ จัตตุพรพงษ์ เสกสรรค์ แย้มพินิจ โสพล มีเจริญ และจักรพรรดิ วะทา. (2564). รูปแบบการส่งเสริม กำกับและควบคุมการประกอบวิชาชีพ และจรรยาบรรณของวิชาชีพทางการศึกษา. วารสารการบริหารและนวัตกรรมการศึกษา, 4(3), 58-80.
ราชกิจจานุเบกษา. (2539). พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 113, ตอนที่ 60 ก, วันที่ 14 พฤศจิกายน 2539.
ราชกิจจานุเบกษา. (2546). พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 120, ตอนที่ 52 ก, วันที่ 11 มิถุนายน 2546.
ราชกิจจานุเบกษา. (2550). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยแบบแผนพฤติกรรมตามจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. 2550. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 124, ตอนพิเศษ 51 ง, วันที่ 27 เมษายน 2550.
ราชกิจจานุเบกษา. (2556). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ พ.ศ. 2556. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 130, ตอนพิเศษ 130 ง, วันที่ 4 ตุลาคม 2556.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 136, ตอนพิเศษ 68 ง, วันที่ 20 มีนาคม 2562.
ราชกิจจานุเบกษา. (2565). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ พ.ศ. 2565. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 139, ตอนพิเศษ 292 ง, วันที่ 15 ธันวาคม 2565.
ราชกิจจานุเบกษา. (2567ก). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 141, ตอนพิเศษ 73 ง, วันที่ 13 มีนาคม 2567.
ราชกิจจานุเบกษา. (2567ข). ประกาศคณะกรรมการคุรุสภา เรื่อง คุณสมบัติของผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพทางการศึกษา พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 141, ตอนพิเศษ 168 ง, วันที่ 19 มิถุนายน 2567.
ราชกิจจานุเบกษา. (2567ค). ประกาศคุรุสภา เรื่อง การรับรองปริญญาและประกาศนียบัตรทางการศึกษา ตามมาตรฐานวิชาชีพเพื่อการประกอบวิชาชีพ พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 141 ตอนพิเศษ 35 ง ลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2567.
ราชกิจจานุเบกษา. (2568ก). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยการพิจารณาการประพฤติผิดจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. 2568. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 142, ตอนพิเศษ 257 ง, วันที่ 30 กรกฎาคม 2568.
ราชกิจจานุเบกษา. (2568ข). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยการส่งเสริมยกย่อง และพัฒนาวิชาชีพไปสู่ความเป็นเลิศในสาขาต่าง ๆ พ.ศ. 2568. เล่ม 142 ตอนพิเศษ 225 ง วันที่ 20 มิถุนายน 2568.
วรพจน์ วิศรุตพิชญ์. (2562). ข้อความคิดและหลักพื้นฐานบางประการของกฎหมายปกครอง. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.
วิสูตร ฟองศิริไพบูลย์. (2545). วิชาชีพกับองค์กรวิชาชีพ. สารศิริราช, 54(8), 498-505.
สฎายุ ธีระวณิชย์ตระกูล เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์ ภัทรมนัส ศรีตระกูล และ วทัญญู นาวิเศษ. (2024). ข้อเสนอทางกฎหมาย ต่อการปรับปรุงกระบวนการดำเนินการทางจรรยาบรรณของวิชาชีพทางการศึกษาของคุรุสภา. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 53(4 (ตุลาคม-ธันวาคม 2567)), 1204-1243.