การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เพื่อพัฒนาระบบความก้าวหน้า ในสายอาชีพของข้าราชการไทยบนฐานคุณธรรมและภูมิปัญญาไทย
คำสำคัญ:
การประยุกต์, เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์, ความก้าวหน้า, ข้าราชการไทย, คุณธรรมภูมิปัญญาบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) การวิเคราะห์การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ในระบบบริหารทรัพยากรบุคคลภาครัฐ และ (2) เสนอแนวทางเพื่อพัฒนาระบบความก้าวหน้าในสายอาชีพของข้าราชการไทยบนฐานคุณธรรมและภูมิปัญญาไทยภายใต้บริบทการเปลี่ยนผ่านสู่รัฐบาลดิจิทัล (Digital Government) โดยดำเนินการศึกษาด้วยการวิจัยเชิงเอกสารจากเอกสารเชิงนโยบาย งานวิจัย และรายงานภาครัฐและองค์การระหว่างประเทศ ครอบคลุมช่วงเวลาการวิเคราะห์ระหว่างปี พ.ศ. 2558-2568 ผลการศึกษาพบว่า (1) แนวคิดและศักยภาพของ AI ในระบบบริหารทรัพยากรบุคคลภาครัฐสามารถสนับสนุนการบริหารบุคคลบนฐานข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการสรรหา การประเมินสมรรถนะ การวางแผนพัฒนาเส้นทางอาชีพ และการสนับสนุนการตัดสินความก้าวหน้าในตำแหน่ง ซึ่งช่วยเพิ่มความโปร่งใส ลดอคติจากดุลยพินิจส่วนบุคคล และเพิ่มความเที่ยงตรงในการประเมินผลการปฏิบัติงาน อย่างไรก็ตามการใช้ AI จำเป็นต้องคำนึงถึงความเสี่ยงด้านจริยธรรม ความรับผิดชอบ และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลควบคู่กัน และ (2) แนวทางพัฒนา “ระบบความก้าวหน้าในสายอาชีพของข้าราชการไทย” ที่สมดุลระหว่างเทคโนโลยีกับคุณค่ามนุษย์ควรตั้งอยู่บนฐานคุณธรรมและภูมิปัญญาไทย เช่น ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ จิตสำนึกเพื่อส่วนรวม ความพอดี ความเมตตา และการคิดเชิงสมดุล โดยเสนอให้จัดทำนโยบายกำกับดูแล AI (AI Governance) พัฒนาระบบข้อมูลบุคลากรกลาง และออกแบบ AI เพื่อสนับสนุนการประเมินและการแนะนำเส้นทางอาชีพแบบเฉพาะบุคคลที่สามารถตรวจสอบได้ เพื่อมุ่งสู่ระบบราชการที่โปร่งใส เป็นธรรม และยั่งยืนในยุคดิจิทัล
เอกสารอ้างอิง
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2563). ภูมิปัญญาไทยกับการพัฒนาสังคมสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: มติชน.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.). (2565). รายงานประจำปี 2565: การพัฒนาระบบราชการไทยในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.).
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2566). ยุทธศาสตร์รัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน).
สุเมธ ตันติเวชกุล. (2564). เศรษฐกิจพอเพียงกับนวัตกรรมสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Dwivedi, Y. K., Hughes, D. L., Ismagilova, E., Aarts, G., Coombs, C., Crick, T., & Williams, M. D. (2021). Artificial Intelligence (AI): Multidisciplinary perspectives on emerging challenges, opportunities, and agenda for research, practice and policy. International Journal of Information Management, 57, 101994. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.101994
Floridi, L. (2019). The logic of information: A theory of philosophy as conceptual design. Oxford, UK: Oxford University Press.
Hood, C. (1991). A public management for all seasons. Public Administration, 69(1), 3-19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x
Huang, M.-H., & Rust, R. T. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49, 30-50. https://doi.org/10.1007/s11747-020-00749-9
Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389-399. https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2
Mittelstadt, B. D., Allo, P., Taddeo, M., Wachter, S., & Floridi, L. (2016). The ethics of algorithms: Mapping the debate. Big Data & Society, 3(2), 1-21. https://doi.org/10.1177/2053951716679679
Office of the Civil Service Commission (OCSC). (2022). Civil service human resource management report 2022. Bangkok: Office of the Civil Service Commission (OCSC).
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023).
AI in the Public Sector: Understanding opportunities and challenges for governments. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) Publishing. https://doi.org/10.1787/4f6b9e8a-en
Russell, S., & Norvig, P. (2021). Artificial Intelligence: A modern approach. Boston: Pearson.
Sandel, M. J. (2020). The tyranny of merit: What’s become of the common good. New York: Farrar, Straus and Giroux.
UNESCO. (2021). Artificial intelligence and the public sector: Recommendations for responsible AI governance. Paris: UNESCO. https://doi.org/10.18356/9789231005185
United Nations (UN). (2022). E-Government Survey 2022: The future of digital government. New York: United Nations. https://doi.org/10.18356/9789210017899
World Economic Forum. (2022). Shaping the future of the digital economy and new value creation. Geneva: World Economic Forum.
