ฉันท์กล่อมเสวตรฉัตรในหอสมุดแห่งชาติกรุงปารีส กับความเชื่อมโยงถึงวรรณคดีกล่อมพระมหาเศวตฉัตรในรัชกาลที่ 4

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเนื้อหาและข้อมูลที่พบในสมุด คำฉันท์กล่อมเสวตรฉัตร ฉบับหอสมุดแห่งชาติกรุงปารีส ตลอดจนอภิปรายเปรียบเทียบ เพื่อแสดงถึงความเชื่อมโยงของ คำฉันท์กล่อมเสวตรฉัตร ฉบับนี้ กับฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องอื่น ๆ ซึ่งจะนำไปสู่การกำหนดอายุของเอกสารด้วยหลักฐานอื่นนอกเหนือจากรูปอักษร โดย คำฉันท์กล่อมเสวตรฉัตร ฉบับหอสมุดแห่งชาติกรุงปารีสนี้เป็นฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรสำนวนอื่นที่ไม่ได้ปรากฏเนื้อหาอยู่ใน ชุมนุมฉันท์ดุษฎีสังเวย ที่ทางหอพระสมุดวชิรญาณได้รวบรวมไว้เมื่อพุทธศักราช 2457

จากการศึกษาพบว่าเนื้อหาของ คำฉันท์กล่อมเสวตรฉัตร ฉบับหอสมุดแห่งชาติกรุงปารีส เป็นวรรณกรรมคำฉันท์ที่เกี่ยวข้องกับฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรในรัชกาลที่ 4 เรื่องอื่น ๆ แบ่งเนื้อหาออกได้เป็น 3 ลา ต่างไปจากคำฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรอื่น ๆ ซึ่งแบ่งเป็น 4 ลา มีเนื้อหาเกี่ยวกับการสังเวยพระมหาเศวตฉัตร อันประกอบด้วยบทเชิญเทพยดาให้มาอำนวยอวยพรในพระราชพิธีดังกล่าว โดยฉันท์ฉบับนี้พบว่า เนื้อหาบางส่วน มีความพ้องกันกับฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรในรัชกาลที่ 4 เรื่องอื่น ๆ คือ ในลาที่ 2 ที่มีเนื้อหาเหมือนกัน และในลาที่ 3 ที่มีวรรณศิลป์ใกล้เคียงกัน แต่ทั้งนี้ค้นพบข้อแตกต่างสำคัญคือพบการขอให้เทพเจ้าอำนวยพรแก่ช้างเผือก ระบุชื่อได้ว่าเป็นช้างพังเผือกในรัชกาลที่ 4 ทำให้สันนิษฐานได้ว่าเป็นคำฉันท์ที่แต่งขึ้นหลังจากฉันท์สังเวยพระมหาเศวตฉัตรในรัชกาลที่ 4 เรื่องอื่น ๆ ในชุมนุมฉันท์ดุษฎีสังเวย  ชี้ให้เห็นถึงคุณค่าของเอกสารฉบับนี้ ในฐานะของวรรณคดีอีกหนึ่งเรื่องนอกชุมนุมฉันท์ดุษฎีสังเวยที่เป็นวรรณคดีกล่อมเสวตรฉัตรในสมัยรัชกาลที่ 4