การพัฒนาชีวิตตามหลักไตรสิกขาในยุค AI
คำสำคัญ:
ไตรสิกขา, ปัญญาประดิษฐ์, สติ, จิตวิทยาพุทธ, การพัฒนาชีวิตบทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอการบูรณาการหลักไตรสิกขาในพุทธศาสนาเข้ากับจิตวิทยาสมัยใหม่เพื่อพัฒนาชีวิตในยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างศีล สมาธิ และปัญญา กับการดำเนินชีวิตท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี การศึกษาครั้งนี้มุ่งเน้นถึงความสำคัญของการพัฒนาสติ (Mindfulness) ปัญญา และคุณธรรมจริยธรรมในการรับมือกับผลกระทบของเทคโนโลยี AI ต่อจิตใจและสังคม ผลการศึกษาพบว่า หลักไตรสิกขาสามารถเป็นกรอบในการพัฒนาสุขภาพจิต เสริมสร้างความสมดุลในชีวิต และสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจในยุคดิจิทัล การบูรณาการความรู้จากพุทธศาสนาและจิตวิทยาช่วยให้มนุษย์สามารถใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติ มีจิตสำนึกรับผิดชอบ และรักษาความเป็นมนุษย์ท่ามกลางความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี
เอกสารอ้างอิง
Alphasec. (2023). AI กับสังคม: ผลกระทบ อิทธิพล และการสร้างสมดุลเพื่ออนาคต. https://www.alphasec.co.th/post/ai-กับสังคม
Bishop, S. R., Lau, M., Shapiro, S., Carlson, L., Anderson, N. D., Carmody, J., Devins, G. (2004). Mindfulness: A proposed operational definition. Clinical Psychology: Science and Practice, 11(3), 230–241.
iStrong. (2566). ศิลปะแห่ง mindfulness: 4 วิธีการฝึกสติเพื่อพัฒนาสุขภาพจิตให้เข้มแข็ง. https://www.istrong.co/single-post/mindfulness-to-develop-strong-mental-health
Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Dell Publishing.
Keng, S. L., Smoski, M. J., & Robins, C. J. (2011). Effects of mindfulness on psychological health: A review of empirical studies. Clinical Psychology Review, 31(6), 1041–1056.
Medium. (2565). สรุปว่าฝึกสติต่างจากฝึกสมาธิยังไง แล้วทำไมต้องฝึกสติ. Modern Buddhism. https://medium.com/modern-buddhism/สรุปว่าฝึกสติต่างจากฝึกสมาธิยังไง
Peace Please. (2566). การฝึกสติ mindfulness คืออะไร เป็นการฝึกสมาธิหรือเปล่า? https://peacepleasestudio.com/blog/what-is-mindfulness/
QuickServ. (2023). ข้อดี ข้อเสีย ของ AI กับการนำมาใช้งานในภาคธุรกิจ. https://www.quickserv.co.th/knowledge-base/solutions/ข้อดี-ข้อเสีย-ของ-AI
SAS Thailand. (2566). ปัญญาประดิษฐ์คืออะไร และเหตุใดจึงกลายเป็นสิ่งสำคัญ. https://www.sas.com/th_th/insights/analytics/what-is-artificial-intelligence.html
Tednet. (2566). สรุปย่อวิวัฒนาการของ AI การมาของ generative AI และ ChatGPT ผลกระทบต่อมนุษยชาติ. https://tednet.wordpress.com/2023/04/07/สรุปย่อวิวัฒนาการของ-ai
The Potential. (2566). จิตวิทยาสติ (modern mindfulness): ทางเลือกในการดูแลจิตใจและรับมือกับความเครียด. https://thepotential.org/life/modern-mindfulness/
TruePlookpanya. (2566). ไตรสิกขา. https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/3376
Wikipedia Thailand. (2566). สติ (จิตวิทยา). https://th.wikipedia.org/wiki/สติ_(จิตวิทยา)
กัลยาณมิตร. (2564). บทความพระวินัยบัญญัติ: ไตรสิกขา. https://kalyanamitra.org/th/article_detail.php?i=21056
เกภลิตาโพธิวิหาร. (2559). ไตรสิกขา. http://kephalita.com/index.php/katidharma/971-2016-01-06-04-01-56.html
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะจิตวิทยา. (2566). Mindfulness – สติ. https://www.psy.chula.ac.th/en/feature-articles/mindfulness
ธนาคารกรุงศรีอยุธยา. (2566). ปลดล็อกสุขภาพจิตด้วย AI ผู้ช่วยส่วนตัวในยุคดิจิทัล. https://www.krungsri.com/th/research/research-intelligence/AI-in-Mental-2025
ไทยรัฐออนไลน์. (2566). มองอีกมุม เหตุใดเทคโนโลยี AI จึงอันตราย. https://www.thairath.co.th/scoop/world/2677648
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2555). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 13). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2564). ปัญญาประดิษฐ์ (AI): วิถีการเผยแผ่แห่งอนาคต. วารสารการพัฒนาสังคม, 23(1), 253134. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/253134
วัดญาณเวศกวัน. (2565). ไตรสิกขา: หลักการสำคัญของการพัฒนามนุษย์. https://www.watnyanaves.net/en/book-reading/116/10
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2566). เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial intelligence: AI). https://www.depa.or.th/th/article-view/tech-series-artificial-intelligence-ai
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารชีวิตศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารชีวิตศึกษา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวารสารชีวิตศึกษา และกองบรรณาธิการท่านอื่นๆ ในสำนักพิมพ์ฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
