ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะความฉลาดทางดิจิทัลและพฤติกรรมความเป็นพลเมืองดิจิทัลต่อสุขภาวะดิจิทัลของนักศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
คำสำคัญ:
ทักษะความฉลาดทางดิจิทัล พฤติกรรมความเป็นพลเมืองดิจิทัล สุขภาวะดิจิทัลบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับคะแนนของทักษะความฉลาดทางดิจิทัลและพฤติกรรมความเป็นพลเมืองดิจิทัลต่อสุขภาวะดิจิทัลของนักศึกษาปริญญาตรี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง และเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างทักษะความฉลาดทางดิจิทัลและพฤติกรรมความเป็นพลเมืองดิจิทัลที่ส่งผลต่อสุขภาวะดิจิทัลของนักศึกษาปริญญาตรี คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยรามคำแหง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ นักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะศึกษาศาสตร์ (ส่วนกลาง หมายถึง มหาวิทยาลัยรามคำแหง หัวหมาก) ที่ลงทะเบียนเรียนภาคเรียน
ฤดูร้อน ปีการศึกษา 2567 จำนวน 138 คน ผลการวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่า ทักษะความฉลาดทางดิจิทัล พฤติกรรมความเป็นพลเมืองดิจิทัล และสุขภาวะดิจิทัล มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01
เอกสารอ้างอิง
ธีรวัฒน์ รูปเหลี่ยม. (2560). การพัฒนาโปรแกรมเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัลของนักเรียนระดับประถมศึกษา (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
ปองกมล สุรัตน์. (2561). การรังแกผ่านโลกไซเบอร์ในมิติสังคมวัฒนธรรม กรณีศึกษาเยาวชนไทยเจเนอเรชั่น Z (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).
ต้องตา จำเริญใจ. (2561). ศึกษาและเปรียบเทียบความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3 (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี).
ลักษมี คงลาภ. (2561). ความฉลาดทางดิจิทัลปัจจัยสำคัญของการเป็นพลเมืองดีในโลกไซเบอร์. วารสารวิจัยทางวิชาการ, 5(2), น. 35–46.
ณัฐกานต์ แก้วมณี. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เทคโนโลยีกับความฉลาดทางดิจิทัลของนักศึกษา, วารสารวิชาการการศึกษา, 7(3), น. 25–34.
พีรวิชญ์ คำเจริญ. (2562). แนวทางการส่งเสริมการรู้เท่าทันดิจิทัลตามลีลาการเรียนรู้แบบวาร์คสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนต้น. (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศ, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี).
นุชจรี ลอยหา, พักตร์วิภา โพธิ์ศรี และอุทิศ บำรุงชีพ. (2563). แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อการพัฒนาความฉลาดทางดิจิทัลบนฐานความคิดหลักเศรษฐกิจพอเพียง, วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 15(2), น. 410–420.
ธิปวัลย์ อัตถาหาร และเสกสรร ทองคำบรรจง. (2563). ความฉลาดทางดิจิทัลของนักเรียนมัธยมศึกษา กระบวนการสร้างมโนทัศน์ การวัด และการวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลง. (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวิจัย วัดผล และสถิติการศึกษา, มหาวิทยาลัยบูรพา).
สุมาลี สุนทรา. (2563). การพัฒนา M-Learning แบบ Responsive Web Design ร่วมกับการจัดการเรียนรู้ด้วยตนเองเพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู สาขาคอมพิวเตอร์ศึกษา. Journal of Information and Learning, 34(1), น. 34–45.
อินทนนท์ (2563). การส่งเสริมความฉลาดทางดิจิทัลของเยาวชนในยุคสื่อไร้พรมแดน. วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน, 11(2), น. 112–127.
นิตยา นาคอินทร์, และคณะ. (2564). 8 ทักษะความฉลาดทางดิจิทัลของนักศึกษาวิชาชีพครูสู่การเป็นพลเมือง 4.0. วารสารวิชาการ, 14(1), น. 1–15.
อังคณา แสงสุข. (2565). พฤติกรรมพลเมืองดิจิทัลกับสุขภาวะดิจิทัลของนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 18(2), น. 79–94.
กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2564). สำรวจสถานการณ์การรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัลของประชาชนในประเทศไทย ปี 2563–2564 from https://www.thaimediafund.or.th/ผลสำรวจสถานการณ์การรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัลของประชาชนไทย ปี พ.ศ.2563-2564.
ณัชชารีย์ ธนัสจิรพัฒน์ และจิระสุข สุขสวัสดิ์. (2564). ผลการใช้ชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อพัฒนาความฉลาดทางดิจิทัลของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนเทศบาลเขาท่าพระ จังหวัดชัยนาท. วารสารวิชาการศิลปศาสตร์ประยุกต์, 14(1), น. 1–12.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. (2565). รายงานการวิจัยสุขภาวะดิจิทัลของนักศึกษาไทยระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ขวัญชนก อายุยืน, อุษา งามมีศรี, และสมใจ สืบเสาะ. (2566). ความเป็นพลเมืองดิจิทัลในประเทศไทย, วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 19(1), น. 45–60.
จุไรรัตน์ ทองคำชื่นวิวัฒน์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะความฉลาดทางดิจิทัลกับพฤติกรรมการเป็พลเมืองดิจิทัลของเยาวชนไทยในกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).
พระมหาสายัณห์ เปมสีโล, สำราญ ศรีคำมูล, และสนิท วงปล้อมหิรัญ. (2566). การศึกษาความฉลาดทางดิจิทัลของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในศตวรรษที่ 21 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 3(3), น. 71–90.
พรอร่าม คุณความดี. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อทักษะความฉลาดทางดิจิทัลของนักศึกษาปริญญาตรี มหาวิทยาลัยขอนแก่น. (สารนิพนธ์หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น).
สุมาลี สุนทรา. (2566). การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมความฉลาดทางดิจิทัลสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 15(2), น. 79–94.
วิรุฬรัตน์ สีหลิ่ง. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความฉลาดทางดิจิทัลของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา).
อุทิศ บำรุงชีพ, พักตร์วิภา โพธิ์ศรี, และมงคล ยังทนุรัตน์. (2566). การพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้สูงอายุผ่านนวัตกรรมชุมชนแห่งการเรียนรู้ภูมิปัญญาอาหารสุขภาพ. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 18(2), น. 79–94.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (2567). รายงานภาพรวมเศรษฐกิจดิจิทัลประเทศไทย.
Ajzen, I. (2005). Attitudes, personality and behavior (2nd ed.). Open University Press.
Ribble, M. (2011). Digital citizenship in schools: Nine elements all students should know (2nd ed.). ISTE.
Choi, M., Glassman, M., & Cristol, D. (2017). What it means to be a digital citizen: The opinions of students and teachers in the USA. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 33(1), pp. 4–18.
ETDA. (2565). Thailand Internet User Behavior 2022. สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์.
Feldman, R. S. (2018). Understanding psychology (13th ed.). McGraw-Hill Education.
Montag, C., & Diefenbach, S. (2018). Towards Homo Digitalis: Behavioral and psychological consequences of digital life. Frontiers in Psychology, 9,785. from https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00785
Park, Y. R., & Kim, J. (2019). Developing a digital intelligence competence model for smart education. Computers & Education, 130, pp. 99–115.
Kern, M. L., Waters, L., Adler, A., & White, M. A (2020). Assessing employee wellbeing in schools using a multifaceted approach: Associations with organizational culture and student achievement. Journal of Positive Psychology, 15(5), pp. 1–15.
Burr, C., Taddeo, M., & Floridi, L (2020). The ethics of digital well-being: A multidisciplinary perspective. Springer.
DQ Institute. (2020). DQ Framework 2020. from https://www.dqinstitute.org
OECD. (2021). Digital Education Outlook: Pushing the Frontiers with Artificial Intelligence, Blockchain and Robots. OECD Publishing.
DataReportal. (2025). Digital 2025: Thailand. Retrieved from https://datareportal.com/reports/digital-2025-thailand
Adams, N. B. (2004). Digital Intelligence Fostered by Technology.
Chaudhry, H., Khalid, S., & Irfan, M. (2023). Digital intelligence and psychological well-being among university students: A correlational study. Journal of Youth and Adolescence, 52(1), pp. 88–101. from https://doi.org/10.1007/s10964-022-01637-5
Conway, A. (2009). The internet generation: Bullying has gone digital the impact of cyberbullying on adolescent identity. Master’s thesis, Ireland: University of Dublin.
DQ Institute. (2018). 2018 DQ Impact Report: The child online safety index (COSI). DQ Institute. Retrieved from https://www.dqinstitute.org/2018DQ_Impact_Report/.
DQ Institute. (2019). DQ global standards report 2019: Common framework for digital literacy, skills and readiness. from https://www.dqinstitute.org/dq-global-standards/
Fogg, B. J., & Tsai, L. (2004). Health behavior design and persuasion: Preference architecture and motivations. In U. Weber et al. (Eds.), Persuasive technology (Lecture Notes in Computer Science, vol. 3962, pp. 37–48). Springer. from https://doi.org/10.1007/11678826_6.
Fonseca, J., Borges-Tiago, T. (2024). Digital Literacy Education and Cyberbullying Combat: Scope and Perspectives. In: Kavoura, A., Borges-Tiago, T., Tiago, F. (eds) Strategic Innovative Marketing and Tourism. ICSIMAT 2023. Springer Proceedings in Business and Economics. Springer, Cham. from https://doi.org/10.1007/978-3-031-51038-0_18.
J. Funct. Morphol. Kinesiol. (2024). The impact of digital technology use on the health of children aged 2–12 years. Journal of Functional Morphology and Kinesiology, 9(1), Article 10. from https://doi.org/10.3390/jfmk9010010.
Kim, J., Hong, H., & Lee, S. (2021). The role of digital literacy and digital citizenship in reducing digital anxiety among college students. Computers & Education, 168, 104210.
Livingstone, S., & Haddon, L. (2012). Theoretical framework for children’s internet use. In S. Livingstone, L. Haddon, & A. Görzig (Eds.), Children, risk and safety on the internet: Research and policy challenges in comparative perspective (pp. 1–14). Policy Press.
Lou, H., & Xu, Y. (2022). Social media use and subjective well-being: A meta-analysis. Computers in Human Behavior, 128, 107130. from https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.107130.
Nguyen, M. H. (2023). Digital well-being and psychological resilience among university students during the post-pandemic era. Journal of Educational Psychology, 115(2), pp. 225–240.
Park, Y., & Lee, S. (2020). Digital intelligence quotient: A conceptual framework for understanding digital skills and citizenship. Computers & Education, 157, 103981.
Primack, B. A., Shensa, A., Sidani, J. E., Whaite, E. O., Lin, L., Rosen, D., Colditz, J. B., Radovic, A. M., & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventive Medicine, 53(1), pp. 1–8. from https://doi.org/10.1016/j.amepre.2017.01.010
Ribble, M. (2015). Digital Citizenship in Schools: Nine Elements All Students Should Know (3rd ed.). International Society for Technology in Education (ISTE).
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. New York, NY: Free Press.
Taufiqur Rahman, Ayu Amalia, & Zuhdan Aziz (2020). From Digital Literacy to Digital Intelligence: A Comparative Study of Digital Literacy Frameworks.
World Economic Forum. (2016). Digital Intelligence: A guide to understanding and supporting the development of digital citizenship in children.
Wenge, J. M., Krizan, Z., & Hisler, G. (2017). Decreases in self-reported sleep duration among US adolescents 2009–2015 and association with new media screen time. Sleep Medicine, 39, pp. 47–53.
