การปรับตัวเชิงกลยุทธ์ของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในโรงพยาบาลไทย:  กรณีศึกษา การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล

เอกพจน์ ภัทรนุวงศ์; สมบูรณ์ ใจประการ; ธนพล ศรีสุขวัฒนชัย

ผู้แต่ง

เอกพจน์ ภัทรนุวงศ์ นักศึกษาหลักสูตรการจัดการทรัพยากรมนุษย์ คณะการจัดการ มหาวิทยาลัยชินวัตร ปทุมธานี, ประเทศไทย
สมบูรณ์ ใจประการ นักศึกษาหลักสูตรการจัดการทรัพยากรมนุษย์ คณะการจัดการ มหาวิทยาลัยชินวัตร ปทุมธานี, ประเทศไทย
ธนพล ศรีสุขวัฒนชัย อาจารย์สาขาวิชาการการจัดการทรัพยากรมนุษย์ คณะการจัดการ มหาวิทยาลัยชินวัตร ปทุมธานี, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การบริหารทรัพยากรมนุษย์, การปรับตัวเชิงกลยุทธ์, โรงพยาบาลไทย, ยุคดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การปรับตัวเชิงกลยุทธ์ของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในโรงพยาบาลไทยภายใต้บริบทการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยด้วยการวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Analysis) จากแหล่งข้อมูลสาธารณะที่มีตัวตนและสามารถตรวจสอบได้ ประกอบด้วยเอกสารเชิงนโยบายด้านสาธารณสุขและดิจิทัลของประเทศไทย รายงานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง บทความวิชาการ และงานวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในองค์กรสุขภาพและการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล การวิเคราะห์ข้อมูลดำเนินการอย่างเป็นระบบผ่านกระบวนการคัดเลือกเอกสาร การจัดหมวดหมู่เนื้อหา การเปรียบเทียบและการสังเคราะห์เชิงแนวคิด ผลการศึกษาพบว่า การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลได้ก่อให้เกิดแรงผลักดันสำคัญต่อการปรับตัวเชิงกลยุทธ์ของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในโรงพยาบาลไทยในหลายมิติ ได้แก่ การวางแผนและพัฒนากำลังคนบนฐานสมรรถนะดิจิทัล การส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการพัฒนาทักษะใหม่ของบุคลากรทางการแพทย์ การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศทรัพยากรมนุษย์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และบทบาทของผู้นำองค์กรในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงดิจิทัลอย่างเป็นระบบ บทความนี้อภิปรายให้เห็นถึงทั้งโอกาสและความท้าทายของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในโรงพยาบาลไทย พร้อมเสนอข้อเสนอเชิงวิชาการและเชิงนโยบายที่สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ให้สอดคล้องกับบริบทดิจิทัลและนำไปสู่ความยั่งยืนของระบบบริการสุขภาพในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ยุทธศาสตร์สุขภาพดิจิทัล กระทรวงสาธารณสุข (พ.ศ. 2564–2568). กระทรวงสาธารณสุข. จาก https://bdh.moph.go.th

Amany, S. (2025). A review of digital human resource management. LUMEN Proceedings. https://doi.org/10.69760/lumin.20250001011

Anunthawichak , S. (2023). Guidelines for Human Resource Management in the Digital Age. Local Administration Journal, 16(4), 595–615. retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/colakkujournals/article/view/265546

Baudier, P., Kondrateva, G., Ammi, C., Chang, V., & Schiavone, F. (2023). Digital transformation of healthcare during the COVID-19 pandemic: Patients’ teleconsultation acceptance and trusting beliefs. Technovation, 120, 102547. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2022.102547

Dal Mas, F., Massaro, M., Rippa, P., & Secundo, G. (2023). The challenges of digital transformation in healthcare: An interdisciplinary literature review, framework, and future research agenda. Technovation, 123, 102716. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2023.102716

Dalglish, S. L., Khalid, H., & McMahon, S. A. (2020). Document analysis in health policy research: the READ approach. Health policy and planning, 35(10), 1424-1431. https://doi.org/10.1093/heapol/czaa064

Digital Economy Promotion Agency. (2024). Digital skill roadmap for Thailand. depa. Retrieved from https://www.depa.or.th/en/article-view/digital-skill-roadmap

Gile, P. P., van de Klundert, J., & Buljac-Samardzic, M. (2022). Strategic human resource management and performance in public hospitals in Ethiopia. Frontiers in public health, 10, 915317. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.915317

Golinelli, D., Boetto, E., Carullo, G., Nuzzolese, A. G., Landini, M. P., & Fantini, M. P. (2020). Adoption of Digital Technologies in Health Care During the COVID-19 Pandemic: Systematic Review of Early Scientific Literature. Journal of medical Internet research, 22(11), e22280. https://doi.org/10.2196/22280

Hatwar, A. (2025). Managing human resource in healthcare: Challenges and solutions. Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth. https://doi.org/10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_745_24

Kijsanayotin, B., Suwanthaweemeesuk, K., Ratchatorn, A., & Ungsachon, T. (2023). Digital Health Governance Model: Recommendation for Thailand Health Systems. Journal of Health Systems Research, 17(2), 203–27. retrieved from https://he04.tci-thaijo.org/index.php/j_hsr/article/view/3156

Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The qualitative report, 27(1), 64-77. Retrieved from https://hanimorgan.com/wp-content/uploads/2022/01/Hani-Morgan-Conducting-a-Qualitative-Document-Analysis-1.pdf

OECD. (2023). Digital health. In Health at a Glance 2023. OECD Publishing. retrieved from https://www.oecd.org/en/publications/2023/11/health-at-a-glance-2023_e04f8239/full-report/digital-health_d79d912b.html

OECD. (2023). Health at a Glance 2023: OECD indicators (Health and social care workforce section). OECD Publishing. Retrieved from https://www.oecd.org/en/publications/2023/11/health-at-a-glance-2023_e04f8239/full-report/health-and-social-care-workforce_7e31cf92.html

OECD. (2023). Health workforce: Topic indicators and statistics. OECD. retrieved from https://www.oecd.org/en/publications/2023/11/health-at-a-glance-2023_e04f8239/full-report/component-63.html

Poon, E. G., Lemak, C. H., Rojas, J. C., Guptill, J., & Classen, D. (2025). Adoption of artificial intelligence in healthcare: survey of health system priorities, successes, and challenges. Journal of the American Medical Informatics Association : JAMIA, 32(7), 1093–1100. https://doi.org/10.1093/jamia/ocaf065

Qin, X., Huang, Y. N., Hu, Z., Chen, K., Li, L., Wang, R. S., & Wang, B. L. (2023). Human resource management research in healthcare: a big data bibliometric study. Human resources for health, 21(1), 94. https://doi.org/10.1186/s12960-023-00865-x

Salwei, M. E., & Carayon, P. (2022). A Sociotechnical Systems Framework for the Application of Artificial Intelligence in Health Care Delivery. Journal of cognitive engineering and decision making, 16(4), 194–206. https://doi.org/10.1177/15553434221097357

Stoumpos, A. I., Kitsios, F., & Talias, M. A. (2023). Digital Transformation in Healthcare: Technology Acceptance and Its Applications. International journal of environmental research and public health, 20(4), 3407. https://doi.org/10.3390/ijerph20043407

Taher, A., Shimul, M. M. H., Khan, S., & Khandker, S. (2025). Adoption challenges of digital transformation of human resource management in Bangladesh's healthcare system: a cross-sectional mixed-methods evaluation. BMC health services research, 25(1), 1383. https://doi.org/10.1186/s12913-025-13549-0

World Health Organization. (2021). Global strategy on digital health 2020–2025. WHO. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789240020924

World Health Organization. (2021). Global strategic directions for nursing and midwifery 2021–2025. WHO. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789240033863

World Health Organization. (2023). Digital health and health systems strengthening. WHO. Retrieved from https://www.who.int/health-topics/digital-health#tab=tab_1

World Health Organization. (2023). Technical progress report for 2023: Thailand Country Cooperation Strategy 2022–2026. WHO. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789290210771

World Health Organization. (2024). Thailand human resources for health country profile. WHO. Retrieved from https://cdn.who.int/media/docs/default-source/searo/his/hrh-profiles/thailand_hrh_countryprofile_final_09232024.pdf?sfvrsn=502c508d_3

Yun, Z., Zhou, P., & Zhang, B. (2022). High-Performance Work Systems, Thriving at Work, and Job Burnout among Nurses in Chinese Public Hospitals: The Role of Resilience at Work. Healthcare (Basel, Switzerland), 10(10), 1935. https://doi.org/10.3390/healthcare10101935

Zhu, Z., Zheng, W., Tang, N., & Zhong, W. (2024). Review of Manpower Management in Healthcare System: Strategies, Challenges, and Innovations. Journal of multidisciplinary healthcare, 17, 5341–5351. https://doi.org/10.2147/JMDH.S497932