มาตราการทางกฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดของผู้ควบคุมยานพาหนะที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) ศึกษาและวิเคราะห์มาตรการทางกฎหมายของต่างประเทศที่เกี่ยวกับความรับผิดของผู้ควบคุมยานพาหนะที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ โดยเฉพาะในสหภาพยุโรป ฝรั่งเศส และเยอรมนี (2) วิเคราะห์บทบัญญัติกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับความรับผิดของผู้ควบคุมยานพาหนะที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ ทั้งในมิติความรับผิดทางแพ่งและทางอาญา และ (3) เปรียบเทียบและเสนอแนวทางในการปรับปรุงมาตรการทางกฎหมายไทยเพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างการคุ้มครองผู้เสียหาย ผู้ควบคุมยานพาหนะ และการส่งเสริมนวัตกรรมเทคโนโลยี การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารและการวิจัยเชิงเปรียบเทียบ โดยศึกษากฎหมายลายลักษณ์อักษร คำพิพากษาศาล เอกสารวิชาการ และข้อเสนอเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้องทั้งในต่างประเทศและประเทศไทย

ผลการวิจัยพบว่า ประเทศในยุโรปได้กำหนดกรอบกฎหมายเฉพาะสำหรับยานพาหนะอัตโนมัติและระบบปัญญาประดิษฐ์ โดยเน้นหลักความรับผิดอย่างเคร่งครัด (strict liability) การกระจายภาระความเสี่ยงระหว่างผู้ผลิต ผู้พัฒนาระบบ และผู้ควบคุมยานพาหนะ ตลอดจนกำหนดกลไกการประกันภัยและกองทุนชดเชยความเสียหายเพื่อคุ้มครองผู้เสียหาย ในขณะที่กฎหมายไทยยังอาศัยบทบัญญัติโดยทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยการละเมิด และกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งยังไม่รองรับลักษณะเฉพาะของการตัดสินใจของระบบปัญญาประดิษฐ์อย่างเพียงพอ ผลการศึกษาเสนอให้มีการตรากฎหมายเฉพาะหรือปรับปรุงกฎหมายที่มีอยู่เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดที่ชัดเจนต่อกรณีความเสียหายจากการใช้ยานพาหนะที่ควบคุมด้วยระบบปัญญาประดิษฐ์ โดยคำนึงถึงบทบาทของผู้ผลิต ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ ผู้ให้บริการ และผู้ควบคุมยานพาหนะ รวมทั้งจัดให้มีกลไกการประกันภัยและการเยียวยาที่เหมาะสม