ประสิทธิผลของการใช้ยาสมุนไพรตำรับพอกเข่าในการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมโรงพยาบาลแม่ระมาด อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก
คำสำคัญ:
ประสิทธิผลของการใช้ยาสมุนไพร, ยาพอกเข่าสมุนไพร, โรคข้อเข่าเสื่อม, ผู้สูงอายบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัย 1. เพื่อศึกษาสมุนไพรที่ใช้ทำยาสมุนไพร ตำรับพอกเข่าในการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม 2. เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการใช้ยาสมุนไพรตำรับพอกเข่าในการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ และวิจัยเชิงทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม จำนวน 20 ราย ผู้วิจัยใช้แบบสัมภาษณ์แบบเจาะลึก นำข้อมูลทั้งที่ได้จากการบันทึกข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการถอดเทปสัมภาษณ์ และการถ่ายภาพ มาทำการจัดหมวดหมู่ข้อมูลตามแต่ละประเภท ตามที่ผู้วิจัยได้ตั้งประเด็นไว้ และตรวจสอบอีกครั้งหนึ่งว่าข้อมูลที่ได้มามีความครบถ้วนเพียงใด มีความน่าเชื่อถือหรือไม่โดยการตรวจสอบแบบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า ยาสมุนไพรตำรับทั้ง 9 ชนิดมีสรรพคุณตรงกัน คือลดการอักเสบและลดปวดได้ ดังนั้นในการวิเคราะห์ตำรับยาสมุนไพรพอกเข่า สามารถแบ่งกลุ่มเป็น 2 ส่วนประกอบหลักๆ คือ 1. ยาหลักมีฤทธิ์ร้อนช่วยในการกระจายเลือดลมให้เลือดไหลเวียนได้สะดวก แก่อาการปวดบริเวณข้อ ลดอาการฟกช้ำ ได้แก่ ไพล ขิง และผักเสี้ยนผี 2. ยารองมีฤทธิ์เย็นช่วยในลดความร้อนบริเวณที่มีความร้อน ลดอาการอักเสบของข้อ ได้แก่ ฟ้าทะลายโจร มะเดื่อชุมพร เท้า ยายม่อม คนทา ชิงชี่ ย่านาง ประสิทธิผลของการใช้ยาสมุนไพรตำรับพอกเข่าเมื่อพิจารณาจากค่าความแตกต่างของระดับความรู้สึกปวดที่มีระดับคะแนนลดลง ถือว่ามีแนวโน้มในทางที่ดี ผู้ป่วยระบุค่าระดับความเจ็บปวดคะแนนลดลง จากระดับ 6 อยู่ที่ระดับ 2 จำนวน 7 ราย, จากระดับ 5 อยู่ที่ระดับ 1 จำนวน 7 ราย, จากระดับ 4 อยู่ที่ระดับ 1 จำนวน 6 ราย ควรมีการส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมได้รับการรักษาทางการแพทย์แผนไทยเพื่อนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดี
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข. (2568). แผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: บริษัท ทีเอส อินเตอร์พริ้นท์จำกัด.
ชื่นฤดี คงศักดิ์ตระกูล. (2565). การประเมินความปวดบทบาทที่สำคัญของพยาบาล. Rama Nurs Journal, 12(2), 104-108
ทรงคุณ จันทจร. (2567). การวิจัยเชิงคุณภาพทางวัฒนธรรม (ภาคปฏิบัติ). มหาสารคาม: คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
โรงเรียนอายุรเวทธํารง สถานการแพทย์แผนไทยประยุกต์. (2567). หัตถเวชกรรมไทย (การนวดไทยแบบราชสำนัก). กรุงเทพฯ: โรงเรียนอายุรเวทธํารงสถานการแพทย์แผนไทยประยุกต์.
วิไล ชินสกุล. (2565). เข่าเสื่อมกับกล้ามเนื้อที่ทำงานผิดปกติ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิมหาวชิราลงกรณ์.
Anuthakoengkun A. (2010). Inhibitory effect on nitric oxide production and free radical scavenging activity of Thai medicinal plant in osteoarthritic knee treatment. Journal on the Medical Association of Thailand, 9(7), 116-124
Somsil P, Ruangrunsi N, et al. (2022). In vivo and in vitro anti-inflammatory activity of Harrisonia perforata root extract. Pharmacognosy Journal, 8(2), 38-44
Suebsasana S, Pongnaratorn P, Sattayasai J, et al. (2019). Analgesic, antipyretic, Anti-inflammatory and toxic effects of andrographolide derivatives in experimental animal. Arch Pharm Res, 32(9), 191-200
Weerawatanakorn M, Rojsuntornkitti K, et al. (2020). Some Phytochemicals and Anti-inflammation Effect of Juice from Tiliacora triandra Leaves. Journal of Food and Nutrition Research, 6(1), 32-38
