บริการคลินิกวัยรุ่นเพื่อการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เป็นมิตร สำหรับวัยรุ่นและเยาวชน: กรณีศึกษา โรงพยาบาลสมุทรสาคร

ผู้แต่ง

  • สุจิตตรา เก่งตรง คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • สิริยา รัตนช่วย คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • สุภาพ ไทยแท้ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

บริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่น, การบริหารจัดการ, คลินิกวัยรุ่น, เครือข่ายภาคี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกและกระบวนการบริหารจัดการบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน รวมถึงบทบาทของเครือข่ายภายในและภายนอกในการดำเนินงานของคลินิกวัยรุ่น โรงพยาบาลสมุทรสาคร กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบด้วยตัวแทนจาก 6 ภาคส่วน ได้แก่ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 2 คน กระทรวงมหาดไทย 2 คน กระทรวงศึกษาธิการ 1 คน กระทรวงสาธารณสุข 7 คน กระทรวงยุติธรรม 1 คน องค์กรสาธารณประโยชน์ 1 คน และอาสาสมัครนักศิลปะบำบัด 1 คน รวมทั้งสิ้น 15 คน โดยใช้การเลือกแบบแบ่งชั้นตามวัตถุประสงค์ (Stratified Purposeful Sampling) เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การศึกษาจากเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการจำแนก จัดกลุ่ม และสังเคราะห์ประเด็นจากภาคสนาม

ผลการศึกษาพบว่า ด้านกลไก คลินิกมีวิสัยทัศน์ชัดเจน เปิดโอกาสให้ภาคีมีส่วนร่วม ได้รับทรัพยากรที่เพียงพอ และมีระบบติดตามประเมินผลที่เป็นระบบ ด้านกระบวนการบริการ มีความครบวงจร ยืดหยุ่น เข้าถึงง่าย ทั้งในเวลาราชการ นอกเวลา และช่องทางออนไลน์ พร้อมระบบส่งต่อที่มีประสิทธิภาพและทีมสหวิชาชีพ ด้านเครือข่าย คลินิกทำหน้าที่เป็นศูนย์ประสานงานหลัก เชื่อมโยงภาคีอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างความไว้วางใจและการมีส่วนร่วมต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค, กรมสุขภาพจิต, และกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2556). คู่มือแนวทางการจัดบริการสุขภาพวัยรุ่นแบบบูรณาการตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสุข. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กรมควบคุมโรค, กรมสุขภาพจิต, และกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2557). คู่มือแนวทางการจัดบริการสุขภาพวัยรุ่นแบบบูรณาการตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสุข ฉบับปรับปรุง (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

จิรพรรณ นฤภัทร. (2561). ทุนทางสังคมกับความสำเร็จในการบริหารจัดการบุคลากรและเครือข่ายการทำงาน : กรณีศึกษาโรงพยาบาลบ้านแพ้ว (องค์การมหาชน) อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ Veridian มหาวิทยาลัยศิลปากร, 11 (2).

เพ็ชราภรณ์ ชัชวาลชาญชนกิจ. (2557). ภาวะผู้นำองค์กรและการจัดการที่มีประสิทธิภาพของโรงพยาบาลรัฐ. ใน ปริญญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสยาม.

บุญยิ่ง มานะบริบูรณ์,และคณะ. (2562). คู่มือสำหรับพ่อแม่ เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลและพัฒนาเด็ก: ตอน วัยรุ่น ไม่ยากอย่างที่คิด. กรุงเทพฯ: ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย.

บุญยงค์ วงศ์รักมิตร, สมคิด เอื้ออภิสิทธิ์วงศ์, สุรสิทธิ์ จิตรพิทักษ์เลิศ, เจตน์ ศิรธรานนท์, ณัฐกร ประกอบ, สมบัติ ชุติมานุกูล, และวีระพงษ์ เพ่งวาณิชย์. (2558). ปฐมบทนักบริหารโรงพยาบาล. นนทบุรี: สมาคมนักบริหารสาธารณสุข.ปิยะธิดา นาคะเกษียร. (2559). การพัฒนาเครือข่ายการสร้างเสริมสุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ

ประกายดาว พรหมประพัฒน์ และคณะ. (2555). การศึกษาการดำเนินงานคลินิกวัยรุ่นของโรงพยาบาล. กรมอนามัย: กระทรวงสาธารณสุข.

ราชกิจจานุเบกษา. (2559). พระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น

พ.ศ. 2559. เล่ม 133 ตอนที่ 26 ก หน้า 1–11.

วาสนา นาคน้อย. (2559). การพัฒนากลยุทธการบริหารจัดการของโรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพ ตําบล จังหวัดตาก. ใน ปริญญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

ศิวพร ขุมหิรัญ และ ธัญลักษณ์ วัฒน์ศิริธรรม. (2557). สถานการณ์ผลการดำเนินงานการจัดบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน (คลินิกเพื่อนวัยรุ่นและ OSCC) ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 6 ขอนแก่น ปีงบประมาณ 2557. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น.

สรัญญา จุฑานิล. (2556). การบริหารเครือข่ายของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน สำนักงานปฏิบัติการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ใน ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์. กรุงเทพฯ

สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองสมุทรสาคร. (2564). รายงานสถานการณ์การคลอดแม่วัยรุ่น อำเภอเมืองสมุทรสาคร. สมุทรสาคร: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองสมุทรสาคร.

สำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์, กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. (2555). แนวทางการจัดบริการที่เป็นมิตรแนวทางการจัดบริการที่เป็นมิตรสำหรับเยาวชน พนักงานบริการหญิงและชาย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์, กรมอนามัย, กระทรวงสาธารณสุข. (2564). มาตรฐานบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน ฉบับ พ.ศ. 2563. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์, กรมอนามัย, กระทรวงสาธารณสุข. (2566). มาตรฐานบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน ฉบับ พ.ศ. 2563. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์, กรมอนามัย, กระทรวงสาธารณสุข. (2560). ยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหารตั้งครรภ์ในวัยรุ่นระดับชาติพ.ศ.2560 – 2569 ตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ.2559. กรุงเทพฯ: เทพเพ็ญวานิสย์.

อติพร เกิดเรือง. (2564). แนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์ในองค์กร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อมรเทพ บุตรกตัญญู และ ประภาพร เมืองแก้ว. (2562). รูปแบบการขับเคลื่อนเครือข่ายสุขภาพ วัยรุ่นเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี. วารสารแพทย์เขต 4-5, 38(4). 264-276.

Carai, S., Bivol, S., & Chandra-Mouli, V. (2015). Assessing youth-friendly-health-services and supporting planning in the Republic of Moldova. Reproductive Health, 12(98).

World Health Organization. (2012). Making health services adolescent friendly: Developing national quality standards for adolescent-friendly health services. Geneva: WHO Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-04

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย