การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์, ผู้บริหารสถานศึกษา, ศตวรรษที่ 21บทคัดย่อ
ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกศตวรรษที่ 21 ระบบการศึกษากำลังเผชิญกับความท้าทายและการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งในด้านเทคโนโลยี สังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ผู้บริหารสถานศึกษาจึงควรมีความสามารถในการคิดริเริ่ม สร้างสรรค์ และขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียนและบริบทของโลกศตวรรษที่ 21 บทความนี้มุ่งนําเสนอเกี่ยวกับการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ต้องเป็นผู้ที่มีบุคลิกลักษณะหรือพฤติกรรมในการแสดงออกถึงการปฏิบัติงานอย่างมีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล มีการปรับวิธีคิดอย่างยืดหยุ่นให้เหมาะสมกับสถานการณ์ มีความสามารถในการที่จะจินตนาการอย่างสร้างสรรค์ ทั้งนี้ในการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วย 1) การมีวิสัยทัศน์ ผู้บริหารควรสามารถสร้างและสื่อสารวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนให้แก่บุคลากรทุกคนในองค์กรเข้าใจและเห็นคุณค่า พร้อมทั้งส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางของสถานศึกษา 2) การมีความคิดสร้างสรรค์ ผู้บริหารต้องแสดงออกถึง ความคิดสร้างสรรค์ โดยการส่งเสริมให้เกิดการคิดนอกกรอบ นำแนวคิดใหม่ ๆ มาปรับใช้ในการบริหารงาน 3) การมีความยืดหยุ่นและปรับตัว ผู้บริหารต้องสามารถปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในด้านการบริหารและการจัดการเรียนการสอน 4) การมีจินตนาการ ผู้บริหารควรมีความสามารถในการคิดเชิงจินตนาการ มองเห็นโอกาสใหม่ ๆ ที่อาจนำมาสู่การพัฒนาสถานศึกษาในมิติที่แตกต่าง และ 5) การทำงานเป็นทีม ผู้บริหารควรให้ความสำคัญกับการทำงานร่วมกันของทุกฝ่ายในองค์กร สร้างความไว้วางใจในทีมงาน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560). กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.
ณณัฐ ช่วยงาน. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 2. ในวิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
ณัฐธิดา งามตา.(2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในสังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 36 สหวิทยาเขตอินโขง. ใน การค้นคว้าอิสระปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยพะเยา.
ธนาภรณ์ นีลพันธนันท์. (2562). ภาวะผู้นําเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 32. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
นราธิป โชคชยสุนทร. (2562). ภาวะผู้นำของผู้บริหารที่ส่งผลต่อสมรรถนะการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
บุนยะสิด ยดทิวงสา. (2562). ภาวะผู้นำของผู้บริหารที่ส่งผลต่อผลสำเร็จในการประกันคุณภาพการศึกษาของวิทยาลัยครูสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
บุณรดา ทรงบุญศาสตร์ และสุทธิพงษ์ หกสุวรรณ. (2560). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต 24. วารสารวิชาการแพรวากาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 4(1), 58-73.
ปทุมพร เปียถนอม. (2561). ภาวะผู้นำเต็มรูปแบบ: ปัจจัยสำคัญในการบริหารโรงเรียนประชารัฐ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(2), 300-313
พัชรี อินทาปัจ. (2563). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 3. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคงธัญบุรี.
มาธุสรณ์ ใจแน่น. (2565). ภาวะผู้นําเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีการปฏิบัติเป็นเลิศพหุกรณีศึกษา จังหวัดนครราชสีมา. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
ศศิภา บุญสิทธิ์. (2567). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา ยุค A.I. (Artificial Intelligence) ในโรงเรียน สังกัดเทศบาลนครหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. ใน สารนิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
อรรถชัย แนวเงินดี. (2564). รูปแบบภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ในศตวรรษที่ 21. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มมร. วิทยาเขตอีสาน, 2(1), 13-21.
อารบี ทองศรีนุ่น. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารส่งผลต่อประสิทธิผลของ. สถานศึกษาสังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชน จังหวัดนครศรีธรรมราช. ใน สารนิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
อุนนดา โชติไสว. (2565). ภาวะผู้นำของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
อุมาพร ธรรมสมบัติ. (2563). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน สังกัดกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
Ash, R. C., & Persall, J. M. (2000). The principal as chief learning officer: Developing teacher leaders. NASSP bulletin, 84(616), 15-22.
Bennis, W. G. (2008). Leadership is the capacity to translate vision into reality. Journal of Property Management, 73(5), 13-14.
DuBrin, A. J. (2010). Principles of Leadership. Toronto: Houghton Mifflin Company.
Harris, A. (2009). Creative Leadership. Journal of Management in Education, 23 (1), 9 - 11.
Palus, C. J., & Horth, D. M. (2005). The leader's edge: Six creative competencies for navigating complex challenges. San Francisco: Jossey Bass.
Stoll, L., & Temperley, J. (2009). Creative Leadership: A Challenge of Our Time. SchoolLeadership and Management, 29(1), 65-78.
