การพัฒนาทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทย โดยใช้วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉา (The Dhamma-Sakaccha Instructional Method) ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ชัยภูมิ
คำสำคัญ:
การพัฒนาทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทย, การพินิจสาร, วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทย และ 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้โดยใช้วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉา ประชากร ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ชัยภูมิ จำนวน 3 ห้องเรียน รวม 59 คน และกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนจำนวน 11 คน จาก 1 ห้องเรียน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยในการสุ่ม และใช้วิธีการสุ่มอย่างง่าย (Simple Random Sampling) ด้วยการจับฉลาก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้เรื่องการพินิจสารในวรรณคดีไทยโดยใช้วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉา แบบประเมินทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทย และแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่า t-test
ผลการวิจัยพบว่า 1) นักเรียนมีทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทยโดยภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก (= 2.54, S.D. = 0.58) และ 2) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียน (= 17.18, S.D. = 2.35) สูงกว่าก่อนเรียน (= 8.90, S.D. = 3.33) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
องค์ความรู้จากการวิจัยครั้งนี้ คือ แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉาที่บูรณาการกระบวนการเรียนรู้เชิงรุก ซึ่งสามารถพัฒนาทักษะการพินิจสารในวรรณคดีไทยของผู้เรียนได้อย่างเป็นระบบ ครอบคลุมด้านความเข้าใจ การวิเคราะห์ การตีความ การแสดงความคิดเห็นเชิงวิจารณ์ และการประเมินค่า
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
จารุวรรณ เทียนเงิน. (2547). การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์การพินิจวรรณคดีไทยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่ใช้วิธีการสอนตามแนวคิดของสเตอร์นเบอร์กกับวิธีการสอนปกติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ไชยา เพชรพิมล. (2547). การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาษาไทย การพินิจวรรณกรรมนวนิยายไทยรางวัลซีไรต์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้วิธีสอนแบบธรรมสากัจฉากับวิธีสอนแบบปกติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 8). สุวีริยาสาส์น.
มัลลิกา บุนนาค. (2537). สถิติเพื่อการตัดสินใจ (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชชานนท์ เฟื่องบุญ, อธิกมาส มากจุ้ย และสมพร ร่วมสุข. (2556). การพัฒนาทักษะการอ่านเชิงวิเคราะห์และการวิจารณ์วรรณคดีไทยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้การสอนแบบโค้ชชิ่ง. วารสารมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 12(1), 210–222.
รัมม์ รัตวิจิตรเวช. (2559). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความคิดรวบยอด เรื่อง ประวัติสาวก สาวิกา และศาสนิกชนตัวอย่างในศาสนาพุทธ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ด้วยวิธีสอนแบบธรรมสากัจฉา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สิริวรรณ ศรีพหล. (2546). ผลของวิธีสอนแบบธรรมสากัจฉาที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องประชาธิปไตยของเราในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนโนนสูงศรีธานี อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา [สารนิพนธ์/รายงานการศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุคนธ์ สินธพานนท์. (2538). การใช้วิธีการสอนแบบธรรมสากัจฉาเพื่อสร้างศรัทธาและวิธีคิดตามหลักพุทธธรรมแก่นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุมน อมรวิวัฒน์. (2538). สมบัติทิพย์ของการศึกษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช. (2565). ภาษาไทย ม. 3 เรื่อง ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการพินิจวรรณคดีและวรรณกรรม. สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช.
เสถียรพงษ์ วรรณปก. (2540). พุทธวิธีสอนจากพระไตรปิฎก. เพชรรุ่งการพิมพ์.
อลงกต คชสาร. (2567). ความรู้เบื้องต้นกระบวนการวิจัยเชิงสังเคราะห์. วารสารเมธีวิจัย, 1(4), 80–89. https://so16.tci-thaijo.org/index.php/SJ_SS/article/view/
/651
ฮามีด๊ะ จันทรศรี. (2544). การสร้างชุดการสอนเรื่อง การอ่านเพื่อวิเคราะห์วิจารณ์เรื่องสั้นจากหนังสืออ่านนอกเวลาสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายโดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยทักษิณ.
Chatfield, T. (2017). Critical thinking: Your guide to effective argument, successful analysis and independent study. SAGE Publications.
