การพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับชุมชนฐานรากด้วยการแปรรูปเห็ด ภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ
คำสำคัญ:
เห็ด, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, เศรษฐกิจพอเพียงบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์บริบทการแปรรูปเห็ดภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ และ 2) เพื่อพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับชุมชนฐานรากด้วยการแปรรูปเห็ดภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ รูปแบบการวิจัยเป็น การวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้การออกแบบเชิงสำรวจแบบลำดับขั้น เริ่มจากการรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพก่อน แล้วจึงรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณ ใช้แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง และการพัฒนาอย่างยั่งยืนเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้นำชุมชน ผู้ผลิต ผู้จำหน่าย กลุ่มแปรรูปเห็ด จำนวน 5 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 2 ชนิด คือ 1) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ในการศึกษาบริบทการแปรรูปเห็ดภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ และ 2) แบบประเมินความพึงพอใจการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับชุมชนฐานรากด้วยการแปรรูปเห็ดภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบน ในกรณีการวิจัยเชิงปริมาณ ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า ผู้เข้าอบรมมีความพึงพอใจต่อการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับชุมชนฐานรากด้วยการแปรรูปเห็ดภูมิปัญญาท้องถิ่นบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̄ = 4.66) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านค่าเฉลี่ยสามอันแรก คือ ด้านการนำความรู้ไปใช้ ค่าเฉลี่ย 4.66 ระดับมากที่สุด รองลงมา ด้านสถานที่ / ระยะเวลา / อาหาร / ประชาสัมพันธ์ ค่าเฉลี่ย 4.65 ระดับมากที่สุด และด้านวิทยากร ค่าเฉลี่ย 4.63 ระดับมากที่สุด ตามลำดับ
องค์ความรู้จากงานวิจัยนี้ ในการถ่ายทอดความรู้ การเก็บรักษา การแปรรูปเห็ดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของบรรพบุรุษสู่คนรุ่นปัจจุบัน และการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วยให้ผลิตภัณฑ์มีมาตรฐาน สวยงามตรงตามความต้องการของตลาดในปัจจุบันเอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน. (2566). แนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน. กระทรวงมหาดไทย.
กรมวิชาการเกษตร. (2565). มาตรฐานและแนวทางการผลิตเกษตรอินทรีย์ของประเทศไทย. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (2565). เห็ดเศรษฐกิจและการเพาะเลี้ยงอย่างยั่งยืน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2567). การต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่เศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน. กระทรวงวัฒนธรรม.
กุสุมา สีดาเพ็ง. (2565). การพัฒนารูปแบบเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อส่งเสริมศักยภาพผู้ประกอบการ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านกองแหะ ตำบลโป่งแยก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารลวะศรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี, 6(2), 19-33.
แก้วมณี อุทิรัมย์และคณะ. (2564). การเพิ่มมูลค่าสินค้าเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืนของกลุ่มเพาะเห็ดบ้านโพธิ์ชัย หมู่ 4 ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. สืบค้น 7 สิงหาคม 2568, จาก https://shorturl.at/p1AYZ
ทิพย์วรรณ จันทรา, พระครูอรุณสุตาลังการ และพระครูวิรัตธรรมโชติ. (2565). การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนแบบยั่งยืนของกลุ่มอาชีพ ในเขตพื้นที่บ้านดอนโรงตำบลเขาพระบาท อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(4), 418-435.
บุญชม ศรีสะอาด. (2545). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
พรหมนคร ก. (2567). การพัฒนากลุ่มเพาะเห็ดนางฟ้าภูฐานชุมชนบ้านช้าง ตำบลช้างใหญ่ อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิจัยราชภัฏธนบุรีรับใช้สังคม, 10(1), 13–27.
รัชยา ภักดีจิตต์, (2565). เศรษฐกิจสร้างสรรค์กับการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนของไทย. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 7(2), 113–120.
สัสดี กำแพงดี และ ปิยะดา มณีนิล สุทัศน์ รุ่งระวิวรรณ, อมรเทพ มณีเนียม. (2564). การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการจัดการผลิตภัณฑ์ชุมชน ตำบลท่าสาป อำเภอเมือง จังหวัดยะลา. สืบค้น 7 สิงหาคม 2568, จาก https://wb.yru.ac.th/xmlui/handle/yru/4857
สุปภาโต พ., สิริเมโธ พ. ., และ รุ่งเมือง ท. . (2563). ทุนทางสังคมกับการพัฒนาชุมชนวัดสำโรง อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(3), 828–840.
สุพัตรา แก้วคำ. (2565). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารพัฒนาชุมชน, 19(2), 55–70.
สุพัตรา แก้วคำ. (2566). ผลิตภัณฑ์เชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารพัฒนาชุมชนและเศรษฐกิจสร้างสรรค์, 21(1), 63–80.
สุพัตรา แก้วคำ. (2567). การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นในยุคดิจิทัล. วารสารเศรษฐศาสตร์และสังคม, 19(1), 77–94.
หทัยชนก คะตะสมบูรณ์. (2563). การพัฒนาศักยภาพของชุมชนเพื่อสร้างเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาตำบลเนินศาลา อำเภอโกรกพระ จังหวัดนครสวรรค์. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(2), 474–488.
อนุสรณ์ วัฒนกุล. (2563). การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเห็ดเศรษฐกิจ (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.
