การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะแบบองค์รวม: แนวทางสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนของท้องถิ่น

ผู้แต่ง

  • ชนิตา โลหะภากร มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีล้านช้าง

คำสำคัญ:

การมีส่วนร่วมชุมชน, การจัดการขยะ, ความยั่งยืน

บทคัดย่อ

      ปัญหาขยะมูลฝอยเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของประเทศไทย ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของประชากร การพัฒนาเศรษฐกิจ และรูปแบบการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป การจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชน บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด รูปแบบ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะแบบองค์รวม รวมทั้งวิเคราะห์แนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนของท้องถิ่น การศึกษาพบว่า การจัดการขยะแบบองค์รวมควรครอบคลุมกระบวนการตั้งแต่การลดการเกิดขยะ การคัดแยก การนำกลับมาใช้ใหม่ การรีไซเคิล และการกำจัดอย่างถูกต้อง โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนสามารถเกิดขึ้นได้ในหลายระดับ ได้แก่ การมีส่วนร่วมในการวางแผน การดำเนินการ และการติดตามประเมินผล                                                                                                         

          นอกจากนี้ ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการจัดการขยะโดยชุมชน ได้แก่ ความเข้มแข็งของผู้นำชุมชน ความรู้และทัศนคติของประชาชน และการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะสามารถช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากร และสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนของท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ      

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2567). สถิติสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย พ.ศ. 2567. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ

สิ่งแวดล้อม.

เจริญวงค์, ค. (2568). รูปแบบการจัดการขยะองค์รวมเชิงสร้างสรรค์ของชุมชนผ่านกิจกรรมธนาคารขยะวิถีพุทธ.

มจร การพัฒนาสังคม, 10(3), 295–307.

ตั้งประดิษฐ์, ว., สุขะปรเมษฐ, ศ., & โห้ลำยอง, ฐ. (2567). การจัดการขยะอย่างยั่งยืนโดยการบริหารแบบมีส่วน

ร่วม. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 9(6), 430–444.

ตั้งประเสริฐ, ฐ., เจียรจิตต์, ช., & โรจน์ศิริรัตน์, ป. (2567). รูปแบบการจัดการขยะพลาสติกในประเทศไทยให้มี

ประสิทธิภาพ: ศึกษาการจัดการขยะในระดับสากล. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 14(2), 418–438.

ฤชุวรารักษ์, พ., บุตตะโยธี, ว., ครองพงษ์, ว., แสวงแก้ว, ห., & ดอนโสม, จ. (2568). การจัดการขยะอินทรีย์อย่าง

ยั่งยืนของชุมชนชานเมือง เทศบาลเมืองศิลา จังหวัดขอนแก่น. Journal of Humanities and Social

Sciences (HUSOKKU), 42(3), 76–95.

ศิรพงศ์, ส., สุธีระ, บ., & โยธิน, แ. (2564). การศึกษาแนวทางการจัดการขยะที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่อุทยาน

แห่งชาติทางทะเลด้วยการใช้วิจัยแบบมีส่วนร่วม. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อม, 17(1).

ชูรัก, ย., สุขแสง, ส., บุญรัตน์, อ., ตระกูลใหม่กี, ย., และ เอกสายธาร, ค. (2567). การถ่ายทอดความรู้ด้านการ

จัดการขยะมูลฝอยผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชนในอำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา. วารสารสังคมศาสตร์และ

วัฒนธรรม.

โพธิ์กลาง, น., การุณมาร, ร., และ คำวิสิทธิ์, ท. (2560). การจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนโดยกระบวนการมี

ส่วนร่วม: ชุมชนบ้านหนองกู่ จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 26(2), 322–330.

Pontip, A., & Chueaduangpuy, K. (2024). Participation and results of community initial waste

management by local administrative organizations in Nakhon Phanom Province.

Dhammathas Academic Journal, 24(1), 157–170.

Rungsoi, N. (2021). Effectiveness of systematic solid waste management in local government

organizations in Nakhon Pathom Province. Sarasas Journal of Humanities and Social

Science.

Sinlapaksa, S., & Muriganon, P. (2019). Community participation and network partners in the

development of solid waste management systems in Atsamat Municipality, Roi Et Province. Journal of Health Science, 28(3), 383–393.

Srisook, K., et al. (2019). Municipal solid waste management: A case study of Rangsit City

Municipality. Journal of Disease and Health Risk DPC.3.

Sutthipong, S., et al. (2017). Factors influencing public participation in solid waste management

in Samutprakan Municipality. Journal of Environmental Management.

Thanwong, K. (2011). Community participation in solid waste management of Khlong Sam

Subdistrict, Pathum Thani Province. EAU Heritage Journal Social Science and Humanities.

Thongchuay, N. (2015). People participation in solid waste management services in Tumbon

Lankrabue Municipal District, Kamphaeng Phet Province. Journal of Community

Development Research.

United Nations Environment Programme (UNEP). (2021). Global waste management outlook.

Nairobi: UNEP.

Wilson, D. C., Velis, C., & Cheeseman, C. (2013). Role of informal sector recycling in waste

management in developing countries. Habitat International, 30(4), 797–808.

Wichaidit, Y., & Chompunth, C. (2023). Factors affecting the success of sustainable community

waste management according to circular economy principles: A case study of Ban Rang Plub community, Ratchaburi Province. Local Administration Journal.

Winijakul, S. (2011). Community empowerment in waste management using participatory action

research. Thai Journal of Public Health.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

โลหะภากร ช. (2026). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะแบบองค์รวม: แนวทางสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนของท้องถิ่น. วารสารอาร์แสง, 2(1), 140–150. สืบค้น จาก https://so16.tci-thaijo.org/index.php/RLHT/article/view/4326

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ