การบูรณาการพุทธศาสนาเพื่อการพัฒนามนุษย์และสังคมอย่างยั่งยืน

ผู้แต่ง

  • พลภัทร อภัยโส มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีล้านช้าง
  • อุดมชัย ปานาพุต มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีล้านช้าง

คำสำคัญ:

การบูรณาการพุทธศาสนา, การพัฒนามนุษย์, การพัฒนาที่ยั่งยืน, คุณธรรม, สังคม

บทคัดย่อ

        บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดการบูรณาการพุทธศาสนาในการพัฒนามนุษย์และสังคมอย่างยั่งยืน โดยมุ่งวิเคราะห์หลักธรรมสำคัญทางพระพุทธศาสนาและการประยุกต์ใช้ในบริบทของสังคมร่วมสมัย การศึกษาใช้วิธีการเชิงเอกสาร (Documentary Research) จากคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา งานวิชาการ และเอกสารที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน

       ผลการศึกษาพบว่า พระพุทธศาสนาเป็นระบบความคิดที่มุ่งพัฒนามนุษย์อย่างเป็นองค์รวม ครอบคลุมมิติด้านกาย จิตใจ สังคม และปัญญา โดยมีหลักไตรสิกขา อริยสัจ 4 พรหมวิหาร 4 และสังคหวัตถุ 4 เป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสันติ การบูรณาการหลักพุทธธรรมกับแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนสามารถส่งเสริมให้มนุษย์มีจิตสำนึกทางคุณธรรม มีความรับผิดชอบต่อสังคม และสามารถดำรงชีวิตอย่างสมดุลท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกยุคปัจจุบัน นอกจากนี้ การนำหลักพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในด้านการศึกษา การบริหารองค์กร การพัฒนาชุมชน และการกำหนดนโยบายสาธารณะ ยังช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของสังคม ลดความเหลื่อมล้ำ และส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืนในระยะยาว บทความนี้จึงเสนอว่าการบูรณาการพุทธศาสนาไม่เพียงเป็นแนวคิดเชิงจริยธรรมเท่านั้น หากแต่เป็นแนวทางปฏิบัติที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในการพัฒนามนุษย์และสังคมในศตวรรษที่ 21

เอกสารอ้างอิง

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2560). พุทธธรรมกับการพัฒนามนุษย์. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2560). การพัฒนาที่ยั่งยืนตามแนวพุทธ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธศาสนากับสังคมปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สุเมธ ตันติเวชกุล. (2561). ธรรมาภิบาลกับการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: มูลนิธิชัยพัฒนา.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2562). แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. กรุงเทพฯ: สศช.

องค์การยูเนสโก. (2017). Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. Paris: UNESCO.

United Nations Development Programme (UNDP). (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier – Human Development and the Anthropocene. New York: UNDP.

Schumacher, E. F. (1973). Small Is Beautiful: Economics as if People Mattered. London: Blond & Briggs.

Dalai Lama, & Cutler, H. C. (2009). The Art of Happiness. New York: Riverhead Books.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-28

รูปแบบการอ้างอิง

อภัยโส พ. ., & ปานาพุต อ. . (2025). การบูรณาการพุทธศาสนาเพื่อการพัฒนามนุษย์และสังคมอย่างยั่งยืน. วารสารอาร์แสง, 1(2), 71–82. สืบค้น จาก https://so16.tci-thaijo.org/index.php/RLHT/article/view/3245

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ