การจัดการป่าชุมชนบ้านปง ตำบลต้าผามอก อำเภอลอง จังหวัดแพร่
คำสำคัญ:
การจัดการป่าชุมชน, ป่าชุมชนบ้านปง, ภาคีเครือข่ายความร่วมมือ, เศรษฐกิจพอเพียงบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) กระบวนการความร่วมมือ ภาคส่วนที่มีส่วนร่วม ระดับการมีส่วนร่วม และบทบาทหน้าที่ของแต่ละภาคส่วนในการจัดการป่าชุมชนบ้านปง 2) กระบวนการสร้างเครือข่าย รูปแบบ และระดับการร่วมมือของภาคีเครือข่าย และ 3) แนวทางจัดการป่าชุมชนบ้านปง ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและหลักการเข้าใจ-เข้าถึง-พัฒนา การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลัก 25 ราย ได้แก่ ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ผู้นำชุมชน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชน และผู้แทนภาคส่วนอื่น เก็บข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า 1) ภาคส่วนที่มีส่วนร่วม ได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น วัด โรงเรียน ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ โดยร่วมกันพูดคุยเจรจา จัดทำข้อตกลง ดำเนินกิจกรรม และติดตามประเมินผล ระดับการมีส่วนร่วมเริ่มตั้งแต่การรับรู้ข้อมูล การรับฟังความคิดเห็น การเข้ามามีบทบาท การสร้างความร่วมมือ และการเสริมพลังอำนาจ 2) ภาคีเครือข่ายเริ่มจากการรวมตัวของชุมชน ได้แก่ บ้าน วัด และโรงเรียน ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและสถาบันการศึกษา โดยมีรูปแบบการทำงานร่วมกัน 3 รูปแบบ และ 3) ชุมชนบ้านปงได้ประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและหลักเข้าใจ-เข้าถึง-พัฒนา โดยกำหนดกฎระเบียบ แผนการจัดการ และติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
กรมป่าไม้. (2552). การป่าไม้ในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
กรมป่าไม้. (2563). แนวทางการจัดการป่าชุมชนตามพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. 2562. ค้นเมื่อ 10 กรกฎาคม 2568, จาก https://www.forest.go.th/communityexpert/wp-content/uploads/sites/118/2020/03/T_0071.pdf
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2543). การจัดการเครือข่าย: กลยุทธ์สำคัญสู่ความสำเร็จของการปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพฯ: ซัคเซส มีเดีย.
ดาริน ดำแดง. (2562). กระบวนการสร้างคุณค่าสาธารณะของนวัตกรรมโครงการบริหารจัดการป่าชุมชน หมู่บ้านหนองห่าย องค์การบริหารส่วนตำบลข่วงเปา อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 11(2), 55-86.
ณัฐนิชา นาคน้อย. (2566). ความสัมพันธ์ของลักษณะโครงสร้างสังคมพืชและสมบัติดินบริเวณป่าผสมผลัดใบในพื้นที่ป่าชุมชนบ้านปง จังหวัดแพร่. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
ณัฐพล นามวงค์. (2568). การจัดบริการสาธารณะด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลตำบลแม่มอก อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง. วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์, 8(2), 470-503.
เทียน กันทะลั่น. (2563). ป่าชุมชนบ้านปง ตำบลต้าผามอก อำเภอลอง จังหวัดแพร่. แพร่: ผู้แต่ง.
ปริวัตร์ นันติ. (2555). ความขัดแย้งระหว่างสิทธิชุมชนกับการจัดการสวนป่าแม่หอพระ จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ปวีณา ปัญญาวงศ์. (2567). การดำเนินงานของเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่. การค้นคว้าแบบอิสระรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พีรวัฒน์ วันสวัสดิ์. (2567). กระบวนการความร่วมมือในการจัดการป่าชุมชนบ้านต้นผึ้ง ตำบลแม่โป่ง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. การค้นคว้าแบบอิสระรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
รณกฤต จักรเงิน. (2560). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนอง ตำบลศรีษะเกษ อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน. การค้นคว้าแบบอิสระเกษตรศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ราชกิจจานุเบกษา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. ราชกิจจานุเบกษา, 134(40 ก), 1-90.
รัฐพงศ์ บุญญานุวัตร. (2554). การนำแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดำเนินชีวิตของประชาชนในชุมชนเขตดุสิต. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.
วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2550). เครือข่าย: นวัตกรรมการทำงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: ซีโน ดีไซน์.
สถาบันลูกโลกสีเขียว. (2567). ชุมชนบ้านปง จังหวัดแพร่: การจัดการทรัพยากรธรรมชาติแบบหมู ๆ. ค้นเมื่อ 25 กรกฎาคม 2568, จาก https://www.greenglobeinstitute.com/Frontend/Content.aspx?ContentID=1b194366-6a10-4a88-8b84-841308b10bf7
สมบัติ นพรัก. (2561). ศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาศาสตร์การบริหาร. กรุงเทพฯ: บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
สมศักดิ์ ทวินันท์. (2564). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการป่าชุมชนดงมัน ตำบลค้อเหนือ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร. วิทยานิพนธ์เกษตรศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สรวุฒิ สื่อเศรษฐสิทธิ์. (2564). แนวทางการสร้างความร่วมมือในการจัดการไฟป่าและหมอกควันระหว่างกองร้อยบรรเทาสาธารณภัย มณฑลทหารบกที่ 38 กับหน่วยงานภาครัฐและชุมชน จังหวัดน่าน. การค้นคว้าแบบอิสระรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อรทัย ก๊กผล. (2553). การบริหารปกครองสาธารณะ: การบริหารรัฐกิจในสังคมในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อัญชุลีกร กรวยสวัสดิ์. (2557). การศึกษากระบวนการเข้าใจ เข้าถึง และการพัฒนาตามภูมิสังคม พื้นที่ขยายผลโครงการปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ บ้านปาง หมู่ที่ 8 ตำบลหนองบัว อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
Open Development Thailand. (2563). นโยบายและการบริหารจัดการป่าไม้. ค้นเมื่อ 10 กรกฎาคม 2568, จาก https://thailand.opendevelopmentmekong.net/topics/forestry-policy-and-administration/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ปริชญา มะศักดิ์, ศิริพงษ์ ลดาวัลย์ ณ อยุธยา

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.