แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจน เขตตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี
คำสำคัญ:
คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ, ครัวเรือนยากจน, จังหวัดสระบุรีบทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจนเขตตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี และ 2) แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจนเขตตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยส่วนเชิงปริมาณใช้ประชากร ผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจนอาศัยอยู่ตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี มีอายุ 60 ปีขึ้นไป และตกเกณฑ์ระบบการบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (TPMAP) ปี พ.ศ. 2565 หรือได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ปี พ.ศ. 2565จำนวน 284 คน และส่วนเชิงคุณภาพใช้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 16 คน ผลการวิจัยพบว่า
1) คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจน เขตตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านสิ่งแวดล้อม รองลงมา ได้แก่ ด้านจิตใจ ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม และด้านสุขภาพกาย ตามลำดับ
2) แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจน เขตตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ ด้านสุขภาพกาย ควรส่งเสริมการเข้าถึงบริการสุขภาพและปรับสภาพที่อยู่อาศัยให้ปลอดภัย ด้านจิตใจ ควรส่งเสริมกิจกรรมสร้างขวัญกำลังใจ การมีส่วนร่วมในกิจกรรมชุมชน และการให้คำปรึกษาด้านสุขภาพจิต ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม ควรพัฒนาเครือข่ายการดูแลผู้สูงอายุ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของชุมชนและการถ่ายทอดองค์ความรู้ระหว่างวัย และ ด้านสิ่งแวดล้อม ควรพัฒนาสภาพแวดล้อมและสาธารณูปโภคให้เอื้อต่อการดำรงชีวิตของผู้สูงอายุ รวมทั้งสนับสนุนพื้นที่และอุปกรณ์สำหรับการทำกิจกรรมและนันทนาการ
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
กรมสุขภาพจิต. (2563). คู่มือวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย (WHOQOL-BREF-THAI). กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
กาญจนา สนอุทาน. (2563). คุณภาพชีวิตและความต้องการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุในเขตตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 14(1), 33-39.
เกษม จันทร์แก้ว. (2557). สิ่งแวดล้อม เทคโนโลยี และชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
จารุวรรณ ศรีภักดี. (2565). การขับเคลื่อนมาตรการรองรับสังคมสูงวัยคนไทยอายุยืนของประเทศไทยไปสู่การปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: กลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน.
จุฑามาศ คีรีแลง. (2565). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานต่างด้าวสัญชาติกัมพูชาในเครือของสถานประกอบการแห่งหนึ่งเขตพื้นที่เกาะเสม็ด จังหวัดระยอง. งานนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยบูรพา.
ทรัพย์สิน พันธ์ศรี. (2558). ทัศนะของบุคลากรท้องถิ่นต่อการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ ตามมาตรา 11 พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ.2546: กรณีศึกษาจังหวัดบึงกาฬ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทวีมนัย อุดชาชน. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
ธิติมา หมั่นเรียน. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
พรทิวา ดาทอง. (2560). การศึกษาคุณภาพชีวิตของคนพิการในเขตอำเภอห้วยแถลงจังหวัดนครราชสีมา. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
พระใบฎีกาสิทธิพงษ์ รตนโชโต (คงสม). (2566). แนวทางการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของชมรมผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครตรัง จังหวัดตรัง. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาอุทัย กตคุโณ (ประดิษฐ์ศร). (2565). การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโดยใช้หลักวิถีพุทธ ในเขตเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี. การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พัชราภรณ์ พัฒนะ. (2560). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่เข้าโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดสระบุรี. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พัทยา สายหู. (2556). กลไกของสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิชญวดี ภูแชมษีเรืองกานต์. (2561). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุชุมชนหนองคู อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
พิเชษฐ์ กุศลศิลป. (2558). คุณภาพชีวิตในการทำงานของนายทหารชั้นประทวน: กรณีศึกษากรมยุทธโยธาทหารบก. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยบูรพา.
ภาวิน ทองไชย. (2556). สุขภาพจิตและการดูแลตนเองของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
รสธันย์ อินทร์ปรุง. (2565). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุขององค์การบริหารส่วนตำบลบางจาก อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยนานาชาติแสตมฟอร์ด.
ราชกิจจานุเบกษา. (2560ก). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560. เล่ม 134 ตอนที่ 131 ก.
ราชกิจจานุเบกษา. (2560ข, 6 เมษายน). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก. หน้าที่ 1–90.
ฤทธิชัย ชาแสน. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตพื้นที่อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, และคณะ. (2555). ลักษณะการดำเนินงานและกิจการของชมรมผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เจ.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2556). คุณภาพชีวิตของคนไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรมดาเพลส จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2554). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550. กรุงเทพฯ: สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). ข้อมูลผู้สูงอายุต่ำกว่ามาตราฐาน (TPMAP) ปี พ.ศ. 2565 ตำบลหัวปลวก อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). ระบบการบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (Thai People Map and Analytics Platform: TPMAP). กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
สุกัญญา วชิรเพชรปราณี. (2553). บทบาทผู้สูงอายุที่อยู่กับครอบครัวอย่างมีสุขในชุมชนกึ่งเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 16(1), 54 - 56.
สุวิมล ห้วงเกษม. (2565). การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการจัดการศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต กรณีศึกษาโรงเรียนผู้สูงอายุ จังหวัดระยอง. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี.
โสภาพรรณ รัตนัย. (2558). คู่มือการดูแลผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: แสงดาว.
องค์การบริหารส่วนจังหวัดสระบุรี. (2564). แผนพัฒนาจังหวัดสระบุรี พ.ศ. 2566–2570. สระบุรี: ผู้แต่ง.
WHOQOL Group. (1996). WHOQOL-BREF: Introduction, administration, scoring and generic version of the assessment. World Health Organization.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 140, 1–55.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 จิตเรศ พรหมนรา, วาสิตา เกิดผล ประสพศักดิ์, มยุรี รัตนเสริมพงศ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
