ปัญหาท้าทายในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นในประเทศไทย

ภัทรดนัย คำพา

ผู้แต่ง

ภัทรดนัย คำพา วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

คำสำคัญ:

การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น, การกระจายอำนาจ, การมีส่วนร่วมของประชาชน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นในประเทศไทย โดยเน้นการวิเคราะห์เชิงสาเหตุและการสังเคราะห์องค์ความรู้จากวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องภายใต้กรอบแนวคิดการกระจายอำนาจและการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ การศึกษานี้ใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบจากงานวิจัย บทความวิชาการ และเอกสารเชิงนโยบาย เพื่อทำความเข้าใจพลวัตของปัญหาในมิติเชิงโครงสร้าง ระบบกระบวนการ และพฤติกรรมการมีส่วนร่วมของประชาชน

ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นของประเทศไทยมีลักษณะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิดจากความไม่สอดคล้องระหว่างข้อกำหนดทางกฎหมายจากส่วนกลางกับบริบทและความต้องการที่แท้จริงของพื้นที่ โดยข้อจำกัดสำคัญประกอบด้วยความซับซ้อนและไม่ยืดหยุ่นของระเบียบกระทรวงมหาดไทยที่มีความล่าช้า ข้อจำกัดด้านงบประมาณและบุคลากรที่มีทักษะเฉพาะทาง การขาดการประสานงานและบูรณาการแผนงานอย่างเป็นระบบระหว่างยุทธศาสตร์ระดับชาติ จังหวัด และท้องถิ่น ตลอดจนกระบวนการจัดประชาคมท้องถิ่นที่ยังขาดกลไกการมีส่วนร่วมที่แท้จริงจากภาคประชาชน นอกจากนี้ ผลการสังเคราะห์ยังชี้ให้เห็นว่าปัจจัยเชิงสาเหตุของปัญหาสามารถจำแนกได้เป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับโครงสร้างนโยบาย ระดับระบบการบริหารจัดการ และระดับพฤติกรรมภาคพลเมือง ซึ่งมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันอย่างเป็นพลวัต

เอกสารอ้างอิง

กตัญญู แก้วหานาม, และพิมพ์ลิขิต แก้วหานาม. (2562). พัฒนาการการขับเคลื่อนแผนชุมชนกับแผนพัฒนาท้องถิ่นในบริบทประเทศไทย. วารสารการเมืองการปกครอง, 9(1), 93–110.

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2563). คู่มือรวมระเบียบ กฎหมาย และแนวทางปฏิบัติในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: กลุ่มงานแผนพัฒนาท้องถิ่น กองพัฒนาและส่งเสริมการบริหารงานท้องถิ่น.

ชมัยพร ชมกุล. (2552). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแผนพัฒนาท้องถิ่น. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธเนศ ศรีวิชัยลำพันธ์. (2563). การวางแผนพัฒนาท้องถิ่น. เชียงใหม่: คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546. (2546, 9 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. 120(100 ก), 1–16.

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545. (2545, 2 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 119(99 ก). 1–13.

พรพรรณ ยูธาเนตร. (2569). แนวทางการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่ตอบสนองความต้องการของประชาชน: มุมมองเชิงรัฐประศาสนศาสตร์ร่วมสมัย. วิทยาการบริหารภาครัฐสมัยใหม่, 3(1), 133–147.

ภัทราวดี อ่ำคูณ, นเรศ คนหลัก, และกัมปนาท วงษ์วัฒนพงษ์. (2564). แนวทางการพัฒนาการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(10), 395–407.

รัฐธรรมนูญ โมลาแสง. (2566). แนวคิดและทฤษฎีที่เป็นพื้นฐานของการจัดการภาครัฐแนวใหม่. วารสารการบริหาร การจัดการ และการพัฒนาที่ยั่งยืน, 1(1), 38–48.

ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548. (2548, 17 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. 122 (115 ง). 46–57.

วิทยา จิตนุพงศ์. (2559). ปัญหาการบริหารการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย. วารสารรัชต์ภาคย์, 10(ฉบับพิเศษ), 320–331.

สมคิด เลิศไพฑูรย์. (2550). กฎหมายการปกครองท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: ธรรกมลการพิมพ์.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานประจำปี 2566: Transitioning Thailand: Coping with the Future. กรุงเทพฯ:ผู้แต่ง.

Adcock, F. (2015, January 27–29). The limitations of the current international human rights law system in regard to monitoring of rights? Does it encourage "rights ritualism"? [Paper presentation]. United Nations International Expert Group Meeting: Dialogue on an optional protocol to the United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples, New York: UN Doc. PFII/2014/EGM.

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.

Osborne, D., & Gaebler, T. (1992). Reinventing government: How the entrepreneurial spirit is transforming the public sector. New York: Addison-Wesley.

Osborne, S. P. (2010). Introduction: The (new) public governance: A suitable case for treatment? In S. P. Osborne (Ed.), The new public governance: Emerging perspective on the theory and practice of public governance (pp. 1–16). New York: Routledge.