แนวทางการส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเลือกตั้งท้องถิ่น พื้นที่ตำบลลาดหญ้า

บทคัดย่อ

          บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บริบทการปกครองในระบอบประชาธิปไตย บทบาทของการปกครองส่วนท้องถิ่น สภาพการณ์การมีส่วนร่วม ปัญหาอุปสรรค และนำเสนอแนวทางการส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเลือกตั้งท้องถิ่นในพื้นที่ตำบลลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี โดยใช้ระเบียบวิธีวิเคราะห์เชิงคุณภาพ และการวิเคราะห์เชิงเอกสาร บูรณาการร่วมกับกรอบแนวคิดและทฤษฎีการมีส่วนร่วมทางการเมือง ได้แก่ ทฤษฎีบันไดการมีส่วนร่วมของประชาชน (Ladder of Citizen Participation) และทฤษฎีทางเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผล (Rational Choice Theory) ควบคู่กับการวิเคราะห์ศักยภาพด้านการเมืองและการบริหารผ่านกรอบ SWOT Analysis ตลอดจนความเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ชาติ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 และแผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566-2570) เพิ่มเติม ครั้งที่ 3 ของเทศบาลตำบลลาดหญ้า เพื่อตอบสนองต่อสภาพปัญหาในทางปฏิบัติอย่างเป็นระบบและมีเอกภาพ

          ผลการศึกษาพบว่า สภาพการมีส่วนร่วมของประชาชนในการเลือกตั้งท้องถิ่นตำบลลาดหญ้ายังอยู่ในระดับจำกัด โดยส่วนใหญ่เป็นการมีส่วนร่วมแบบผิวเผินหรือพอเป็นพิธีผ่านการไปใช้สิทธิเลือกตั้งตามวงรอบเท่านั้น ขณะที่การมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องในกระบวนการทางการเมืองและการบริหารท้องถิ่นหลังการเลือกตั้งยังมีน้อย ปัญหาสำคัญที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมแบ่งออกเป็น 4 มิติหลัก ได้แก่ 1) มิติด้านทัศนคติและจิตสำนึกพลเมือง (ความไม่สนใจทางการเมืองและความรู้สึกว่าการเลือกตั้งมีผลกระทบต่อชีวิตประจำวันต่ำ) 2) มิติด้านสารสนเทศและการสื่อสาร (การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ไม่ทั่วถึง) 3) มิติด้านกายภาพรอบหน่วยเลือกตั้ง และ 4) มิติด้านข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง กฎหมาย และงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อย่างไรก็ตาม การจัดการเลือกตั้งอย่างต่อเนื่องสะท้อนให้เห็นว่ายังคงมีกลไกประชาธิปไตยในระดับท้องถิ่นขับเคลื่อนอยู่

          บทความนี้จึงเสนอแนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ผ่าน 8 กลยุทธ์นวัตกรรมเชิงรุก ประกอบด้วย การสำรวจความคิดเห็นของชุมชน การสร้างแรงจูงใจในการลงคะแนนเสียง การปรับปรุงการเข้าถึงและสิ่งอำนวยความสะดวกในหน่วยเลือกตั้ง การรณรงค์ให้ความรู้เชิงพลเมือง การเพิ่มโอกาสลงคะแนนเสียงล่วงหน้า การจัดตั้งหน่วยบริการและบูธตรวจสอบสิทธิ์เคลื่อนที่ การสื่อสารที่โปร่งใส และการสานต่อการมีส่วนร่วมหลังการเลือกตั้ง ซึ่งกลยุทธ์ทั้งหมดนี้จะเชื่อมโยงเข้ากับขั้นตอนการจัดทำและแก้ไขแผนพัฒนาท้องถิ่น เพื่อแปรสภาพบทบาทของประชาชนจากผู้ลงคะแนนชั่วคราวไปสู่หุ้นส่วนการพัฒนาท้องถิ่นระดับฐานรากอย่างยั่งยืน