การประยุกต์ใช้แนวคิดทางพฤติกรรมศาสตร์เพื่อส่งเสริมการสมัครเข้าร่วมเป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลริมเหนือ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

อัสดล งามสม

ผู้แต่ง

อัสดล งามสม นักศึกษาปริญญาโท คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

กองทุนสวัสดิการชุมชน, พฤติกรรมศาสตร์, ทฤษฎีการสะกิด, กรอบแนวคิด EAST, การมีส่วนร่วมของสมาชิก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและออกแบบเครื่องมือการสะกิดตามแนวคิดพฤติกรรมศาสตร์ที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการตัดสินใจสมัครเป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน และ 2) ประเมินประสิทธิภาพและผลกระทบของเครื่องมือการสะกิดที่ออกแบบขึ้นต่อการเพิ่มอัตราการสมัครเป็นสมาชิกใหม่ เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ระหว่างการวิจัยเชิงปฏิบัติการและการวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการตอบแบบสอบถามคือประชาชนในพื้นที่เทศบาลตำบลริมเหนือ จำนวน 175 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถาม และชุดเครื่องมือการสะกิดที่พัฒนาตามกรอบแนวคิด EAST Framework วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา สถิติเชิงพรรณนา และการทดสอบที (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1) เครื่องมือการสะกิดที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ประกอบด้วย 3 ชุดเครื่องมือ ได้แก่ ชุดพลังสังคม (Social) ชุดเห็นแล้วเข้าใจง่าย (Easy & Attractive) และชุดโอกาสทอง (Timely) 2) ประสิทธิภาพของเครื่องมือส่งผลให้มีจำนวนผู้สมัครสมาชิกใหม่เพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 1,167 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนหน้า (เพิ่มขึ้นจาก 6 คน เป็น 76 คน) และกลุ่มตัวอย่างมีระดับการรับรู้ ทัศนคติ และความตั้งใจในการสมัครสมาชิกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการประยุกต์ใช้พฤติกรรมศาสตร์สามารถลดอุปสรรคและจูงใจให้ประชาชนเข้าถึงสวัสดิการชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2555). คู่มือการดำเนินงานกองทุนสวัสดิการชุมชน. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.

กฤตยา สังข์สมบูรณ์. (2562). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความยั่งยืนของกองทุนสวัสดิการชุมชน. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(2), 156-178.

เทศบาลตำบลริมเหนือ, กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลริมเหนือ. (2568). รายงานประจำปี พ.ศ. 2564-2568. เชียงใหม่: ผู้แต่ง.

รัชนี ปรีชา และ ปานแก้วตา ลัคนาวานิช. (2563). พฤติกรรมการออมเงินผ่านกองทุนการออมแห่งชาติของแรงงานนอกระบบในเขตอำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช. Silpakorn University e-Journal (Social Sciences, Humanities, and Arts), 40(1), 1-18. https://doi.org/10.14456/sujthai.2020.4

วิวัฒน์ ถาวรวัฒนยงค์ และ นิภารัตน์ ศรีจันทร์. (2564). ทฤษฎีสะกิดและแนวคิดการออกแบบทางเลือกเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยา. Journal of Medicine and Health Sciences, 28(1), 140-152.

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2554). คู่มือกองทุนสวัสดิการชุมชน. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2562). คู่มือการจัดตั้งและบริหารกองทุนสวัสดิการชุมชน. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.

สันติ ถิรพัฒน์, อนันต์ชัย คงจันทร์, และ เสกสรร เกียรติสุไพบูลย์. (2563). ความยั่งยืนของกองทุนสวัสดิการชุมชน. Creative Business and Sustainability Journal (CBS Review), 40(3), 1-18.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). รายงานภาวะสังคมไทยไตรมาสหนึ่ง ปี 2568. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.

Cialdini, R. B. (2006). Influence: The psychology of persuasion (Rev. ed.). New York: Harper Business.

Cialdini, R. B., Reno, R. R., & Kallgren, C. A. (1990). A focus theory of normative conduct: Recycling the concept of norms to reduce littering in public places. Journal of Personality and Social Psychology, 58(6), 1015-1026.

Duflo, E., & Saez, E. (2003). The role of information and social interactions in retirement plan decisions: Evidence from a randomized experiment. The Quarterly Journal of Economics, 118(3), 815-842.

Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. New York: Farrar, Straus, and Giroux.

Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734.

O'Donoghue, T., & Rabin, M. (1999). Doing it now or later. American Economic Review, 89(1), 103-124.

Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.

Schultz, P. W., Nolan, J. M., Cialdini, R. B., Goldstein, N. J., & Griskevicius, V. (2007). The constructive, destructive, and reconstructive power of social norms. Psychological Science, 18(5), 429-434.

Service, O., Hallsworth, M., Halpern, D., Algate, F., Gallagher, R., Nguyen, S., Ruda, S., Sanders, M., Pelenur, M., Gyani, A., Harper, H., Reinhard, J., & Kirkman, E. (2014). EAST: Four simple ways to apply behavioural insights. London: Behavioural Insights Team.

Simon, H. A. (1955). A behavioral model of rational choice. The Quarterly Journal of Economics, 69(1), 99-118.

Thaler, R. H., & Benartzi, S. (2004). Save More Tomorrow: Using behavioral economics to increase employee saving. Journal of Political Economy, 112(S1), S164-S187.

Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2008). Nudge: Improving decisions about health, wealth, and happiness. Connecticut: Yale University Press.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.