การมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อการแก้ไขมลพิษทางอากาศจากฝุ่นควันการเผาอ้อยในอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี

ผู้แต่ง

  • สุริยะ หาญพิชัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
  • จันทร์ฉาย จันทร์ลา ที่ว่าการอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี
  • ณัฐทิญาภรณ์ การะเกตุ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี

คำสำคัญ:

มลพิษทางอากาศ, ฝุ่นควันจากการเผาอ้อย, การมีส่วนร่วมของประชาชน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ส่งเสริมการรับรู้แนวทางป้องกันฝุ่นละอองขนาดเล็กและควันจากการเผาอ้อย (2) ศึกษาแนวทางป้องกันมลพิษจากการเผาอ้อย และ (3) พัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการลดมลพิษทางอากาศจากฝุ่นควัน โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับตัวแทนภาครัฐและเอกชน 15 คน และผู้นำชุมชนรวมถึงประชาชน 60 คน เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์ การสำรวจ และการประชุมเชิงปฏิบัติการ พร้อมวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัยพบว่า ประชาชนส่วนใหญ่มีความตระหนักถึงผลกระทบของฝุ่นควันจากการเผาอ้อย แต่ยังต้องการข้อมูลและแนวทางป้องกันที่ชัดเจนมากขึ้น แนวทางป้องกันมลพิษประกอบด้วยมาตรการทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี การรวมกลุ่มเกษตรกร การสนับสนุนเครื่องจักรกล และการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง ขณะที่การพัฒนาการมีส่วนร่วมควรเน้นการสื่อสารและสร้างความตระหนัก การเสริมพลังกลุ่มเกษตรกร การจัดตั้งคณะทำงานระดับอำเภอ และการจัดทำธรรมนูญอากาศสะอาด การแก้ไขปัญหาฝุ่นควันจำเป็นต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องและบูรณาการโดยความร่วมมือของทุกภาคส่วน โดยเฉพาะบทบาทของประชาชน โรงงานน้ำตาล หน่วยงานรัฐ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผลการวิจัยสามารถเป็นแนวทางพัฒนากลไกการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อลดการเผาอ้อยได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กฤษฎากร ว่องวุฒิกุล. (2565). การศึกษาวิเคราะห์ร่างกฎหมายและกฎหมายที่เกี่ยวกับสิทธิในอากาศสะอาด. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

จุฑาทิพย์ มณีพงษ์, รัตมณี อ๋องสกุล, ณัติกาญจน์ สูติพันธ์วิหาร และกฤษฎา บุญชัย. (2563). แนวทางการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

ชัชวาลย์ จันทรวิจิตร. (2565). ควันจากการเผาชีวมวลอาจอันตรายกว่าที่คิด. วารสารสิ่งแวดล้อม, 26(2), 1-7.

ฐานริณทร์ หาญเกียรติวงศ์. (2561). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการแก้ปัญหาหมอกควันในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารเกษมบัณฑิต, 19(ฉบับพิเศษ), 229-241.

ธีรารัตน์ จีระมะกร, ณัฐวุฒิ ขาวสะอาด และ ประพิธาริ์ ธนารักษ์. (2563). การประเมินการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของการปลูกอ้อยในจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา. 25(1), 256-269.

นิตยา โพธิ์นอก. (2565). สถานภาพองค์ความรู้ด้านการเมืองสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

ประดิษฐ์ ชาลีเครือ. (2562). ฝุ่นควันจากการเผาใบอ้อย. ชัยภูมิเวชสาร, 39 (1). 86-94.

ปราติหารย์ มีคุณ. (2563). ความเปราะบางและผลกระทบทางสังคมในระดับครัวเรือนจากหมอกควันตำบลอัยเยอร์เวง อำเภอเบตง จังหวัดยะลา. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนามนุษย์และสังคม, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รจนา คำดีเกิด. (2561). การศึกษาเปรียบเทียบการเคลื่อนไหวทางสิ่งแวดล้อมเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนขององค์การพัฒนาเอกชนไทยและอินโดนีเซีย. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 11(1), 1-20.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (2560, เมษายน 6). ราชกิจจานุเบกษา, 134(40 ก.), 1-90.

วรรณวิภา แก้วประดิษฐ์. (2564). การจัดการใบอ้อยเพื่อลดฝุ่นละอองขนาดเล็กและส่งเสริมการผลิตอ้อยอย่างยั่งยืน. วารสารแก่นเกษตร, 49(1), 76-86.

วิฤทธิ์ วิเศษสินธุ์. (2567). การใช้ประโยชน์ใบและยอดอ้อยในการเพิ่มมููลค่าเป็นผลิตภัณฑ์ชีวภาพเพื่อลดปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5. รัฏฐาภิรักษ์ 66 (2). 105-117.

ศรีสมภพ กองสุข (2559). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการแก้ไขปัญหาหมอกควันจากการเผาในที่โล่งในจังหวัดลำปาง. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการจัดการสิ่งแวดล้อม, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

สรรพสิทธิ์ แก้วเฮ้า. (2565). การจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานจังหวัดลพบุรี. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดลพบุรี พ.ศ. 2566-2570. ลพบุรี: ผู้แต่ง.

สิทธิพร เกษจ้อย, วรชัด ทะสา, สัจจารักษ์ ไร่สงวน และสุดาทิพย์ เกษจ้อย. (2564). ผลกระทบจากการเผาใบอ้อยที่ก่อให้เกิดมลพิษ PM 2.5 ตำบลในเมือง อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น. Journal of Buddhist Education and Research, 7(1), 16-25.

สุธาทิพย์ เอิบสภาพ. (2564). กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและแก้ไขมลพิษทางอากาศ ในกรุงเทพมหานคร. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และการจัดการสังคม, 1(1), 27-38.

สุพัตรา กิ่งไทร. (2560). ผลกระทบของการเผาอ้อยต่อพื้นที่เมือง กรณีศึกษาอำเภอเมืองและอำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี. วิทยานิพนธ์การวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

14-07-2026

รูปแบบการอ้างอิง

หาญพิชัย ส., จันทร์ลา จ. ., & การะเกตุ ณ. . (2026). การมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อการแก้ไขมลพิษทางอากาศจากฝุ่นควันการเผาอ้อยในอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี. วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์, 9(2), 145–176. สืบค้น จาก https://so16.tci-thaijo.org/index.php/RJPA/article/view/2848

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย

หมวดหมู่