มุมมองและการดำเนินการแหวกวงล้อมของจีนต่อยุทธศาสตร์ อินโด-แปซิฟิก

บทคัดย่อ

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์ (1) ศึกษาพัฒนาการของยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกภายใต้การผลักดันของสหรัฐฯและชาติพันธมิตร (2) ศึกษามุมมองและท่าทีของจีนต่อยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิก  (3) ศึกษาการดำเนินการแหวกวงล้อมของจีนต่อยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกที่มีเป้าหมายปิดล้อมจีนเชิงยุทธศาสตร์ งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการวิจัยเอกสาร โดยใช้วิธีศึกษาแบบพรรณนาและวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ภายใต้ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ ที่ประกาศในปี ค.ศ. 2017  ยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกเป็นมาตรการหลักอย่างหนึ่งในการพยายามสกัดกั้นอิทธิพลของจีน การดำเนินยุทธศาสตร์ดังกล่าวสหรัฐฯ ได้อาศัยความร่วมมือของชาติพันธมิตรในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก ได้แก่ ญี่ปุ่น อินเดีย และออสเตรเลีย สกัดกั้นอิทธิพลของจีน รวมทั้งใช้เครื่องมือการเจรจากรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจอินโด-แปซิฟิก สร้างความร่วมมือผ่านกรอบพหุภาคีต่าง ๆ ในการลดทอนอิทธิพลของจีนในเอเชียตะวันออก  และเพื่อรักษาความเป็นผู้นำโลกของสหรัฐฯ

การศึกษามุมมองและท่าทีของจีนต่อยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิก พบว่า  มีมุมมองและท่าที 4 ประการ ได้แก่ (1) มุมมองแบบเฉยเมยของผู้นำด้านการต่างประเทศของจีน (2) มุมมองการสกัดกั้น/ปิดล้อมจีนของยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิก (3) มุมมองการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์เปรียบเทียบกับนาโต้และสงครามเย็น (4) มุมมองการก่อรูปเชิงสถาบันและการจินตนาการภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก   ในการแหวกวงล้อมของจีนต่อยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกที่มีเป้าหมายปิดล้อมจีนเชิงยุทธศาสตร์นั้น ผลการศึกษาสรุปได้ว่าจีนดำเนินนโยบายทั้งในระดับโลก  ระดับภูมิภาค และระดับทวิภาคี ในระดับโลกจีนผลักดันแนวคิดความริเริ่มระดับโลกและการปรับเปลี่ยนภาพลักษณ์ของโครงการความริเริ่มแถบเศรษฐกิจและเส้นทางสายไหม (BRI) ในระดับภูมิภาค จีนยืนหยัดในนโยบายต่อกรอบความร่วมมือในบริบทเอเชีย-แปซิฟิกและส่งเสริมความเป็นแกนกลางของอาเซียน ในการปรับความสัมพันธ์ทวิภาคีกับอินเดีย ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย จีนมีนโยบายแสวงหาร่วมมือกับพันธมิตรที่ใกล้ชิดของสหรัฐฯ พยายามเปลี่ยนฝ่ายตรงข้ามมาเป็นมิตร (cooptation) ขณะที่สหรัฐฯ ในยุคไบเดนใช้การดำเนินการแบบ “กึ่งปิดล้อม กึ่งปฏิสัมพันธ์กับจีน” ผู้นำจีนพยายามปรับความสัมพันธ์กับสหรัฐฯเพื่อหลีกเลี่ยงวิกฤตการณ์และหาทางหลีกเลี่ยงกับดักธูซิดิดิส (Thucydidestrap) รวมทั้งหลีกเลี่ยงการหวนคืนสู่สงครามเย็น