ปาฏิหาริย์พระธาตุในจารึกและเอกสารโบราณล้านนา: ความเชื่อมโยงกับบุญญาธิการของกษัตริย์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาบทบาทของปาฏิหาริย์พระธาตุที่ปรากฏในจารึกล้านนา และพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างปรากฏการณ์ดังกล่าวกับแนวคิดเรื่องบุญญาธิการของกษัตริย์ในวิถีการปกครองของล้านนา โดยอาศัยการศึกษาหลักฐานสำคัญจากจารึกและเอกสารโบราณล้านนา ผลการศึกษาพบว่า เรื่องราวเกี่ยวกับปาฏิหาริย์ของพระธาตุที่ปรากฏในจารึกเหล่านี้ มิได้เป็นเพียงการบันทึกความศรัทธาทางศาสนา หากยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างความศักดิ์สิทธิ์ของพระธาตุกับสถานะของผู้ปกครองในโครงสร้างสังคมและการเมืองของรัฐล้านนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมศิลปากร, 2526. จารึกสมัยสุโขทัย. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, พิมพ์เนื่องในโอกาสฉลอง 700 ปี ลายสือไทย พุทธศักราช 2526.
กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2527. ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 2 (จารึกวัดศรีชุม) ฉบับผลการสัมมนา พ.ศ. 2523. กรุงเทพฯ: กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, พิมพ์เนื่องในโอกาสฉลอง 700 ปี ลายสือไทย พุทธศักราช 2527.
ณัฐพล อยู่รุ่งเรืองศักดิ์, 2558. “พระยาลิไทยกับคตินิยมทางศาสนา.” ใน ตรงใจ หุตางกูร (บรรณาธิการ), มรดกความทรงจำแห่งเมืองศรีสัชนาลัย-สุโขทัย : ประมวลจารึกสมัยพระยาลิไทย (หน้า 51-82). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, 2472. ตำนานพระธาตุดอยสุเทพ. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าหญิงจามรีวงศ์ ท.จ.
เธียรชาย อักษรดิษฐ์, 2545. “ชุธาตุ : บทบาทและความหมายของพระธาตุในอนุภูมิภาคอุษาคเนย์ กรณีศึกษาความเชื่อเรื่องพระธาตุปีเกิดในล้านนา.” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิภาคศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
บำเพ็ญ ระวิน, 2538. มูลศาสนา สำนวนล้านนา. เชียงใหม่: ภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ปฐม หงษ์สุวรรณ, 2548. “ตำนานพระธาตุของชนชาติไท: ความสำคัญและปฏิสัมพันธ์ระหว่างพุทธศาสนากับความเชื่อดั้งเดิม.” วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปรมานุชิตชิโนรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ, 2515. พระปฐมสมโพธิกถา. พระนคร: ธรรมบรรณาการ.
ปรมินท์ จารุวร, 2547. “ความขัดแย้งและการประนีประนอมในตำนานปรัมปราไทย.” วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต), 2559. พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 34. กรุงเทพฯ: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต).
พระรัตนปัญญาเถระ, 2501. ชินกาลมาลีปกรณ์. (แปลโดย แสง มนวิทูร). กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, พิมพ์เนื่องในการบูรณะโบราณสถาน อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย.
พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์, 2560. “พระพุทธศาสนาในล้านนา.” ใน โครงการอบรมมัคคุเทศก์ ประจำปี 2560. เชียงใหม่: ภาควิชาการท่องเที่ยว และศูนย์บริการวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 6-7 เมษายน.
มูลนิธิพระบรมธาตุดอยสุเทพ, 2549. ตำนานพระธาตุดอยสุเทพ ฉบับ ๖๓๕ ปี. เชียงใหม่: หจก.เชียงใหม่โรงพิมพ์แสงศิลป์.
วินัย พงศ์ศรีเพียร, 2558. “พระยาลิไทยกับรัฐศาสตร์เมืองสุโขทัย.” ใน ตรงใจ หุตางกูร (บรรณาธิการ), มรดกความทรงจำแห่งเมืองศรีสัชนาลัย-สุโขทัย : ประมวลจารึกสมัยพระยาลิไทย (หน้า 3-16). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2557. กษัตริย์ล้านนาเชียงใหม่. เชียงใหม่: ศูนย์ล้านนาศึกษา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2561. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อมรินทร์.
อนุ เนินหาด, 2553. ดวงไฟพระธาตุที่เชียงใหม่ (สังคมเมืองเชียงใหม่ เล่ม 26). เชียงใหม่: นพบุรีการพิมพ์.
ฮันส์ เพนธ์, พรรณเพ็ญ เครือไทย และศรีเลา เกษพรหม, 2542. ประชุมจารึกล้านนา เล่ม 3: จารึกในพิพิธภัณฑ์ฯ ลำพูน. เชียงใหม่: คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ฮันส์ เพนธ์ และ ศรีเลา เกษพรหม, 2548. ประชุมจารึกล้านนา เล่ม 10: จารึกในจังหวัดเชียงใหม่ ภาค 2. เชียงใหม่: คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สัมภาษณ์
ศรีเลา เกษพรหม, 2569. ผู้เชี่ยวชาญด้านจารึก เอกสารโบราณ และประเพณีล้านนา. สัมภาษณ์, 16 มีนาคม.
ภาษาต่างประเทศ
Tambiah S. J., 1976. World conqueror and world renouncer. Cambridge: Cambridge University Press
