มิติของชีวิตและความหมายเชิงจิตวิทยา: การศึกษาเชิงประจักษ์ในกลุ่มประชากรวัยผู้ใหญ่ตอนต้นของไทย
Dimensions of Life and Psychological Meaning: An Empirical Study among Early Adulthood Population in Thailand
คำสำคัญ:
มิติของชีวิต, ความหมายในชีวิต, จิตวิทยาอัตถิภาวนิยม, สุขภาวะทางจิต, ปรากฏการณ์วิทยาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาโครงสร้างมิติของชีวิตและความหมายเชิงจิตวิทยาในกลุ่มวัยผู้ใหญ่ตอนต้นของไทย (2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างมิติของชีวิตกับความหมายในชีวิตและสุขภาวะทางจิต และ (3) พัฒนาแบบจำลองเชิงโครงสร้างของความสัมพันธ์ระหว่างมิติของชีวิตกับความเป็นอยู่ที่ดีทางจิตวิทยา การวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้แนวคิดมิติแห่งชีวิตของ Frankl (1946/2006) ร่วมกับทฤษฎีการกำหนดตนเองของ Deci และ Ryan (2000) เป็นกรอบการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเป็นประชากรวัยผู้ใหญ่ตอนต้นอายุ 18–35 ปี จำนวน 380 คน ในสถาบันอุดมศึกษาและองค์กรภาครัฐและเอกชนในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบประเมินมิติของชีวิตและความหมายเชิงจิตวิทยา แนวคำถามสัมภาษณ์เชิงปรากฏการณ์วิทยา และแบบวัดสุขภาวะทางจิต วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันและการวิเคราะห์เส้นทาง และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพตามแนวปรากฏการณ์วิทยา
ผลการวิจัยพบว่า (1) โครงสร้างมิติของชีวิตในบริบทไทยประกอบด้วย 6 มิติ ได้แก่ มิติทางกาย จิตใจ สังคม จิตวิญญาณ อาชีพ และการดำรงอยู่ โดยมิติทางจิตวิญญาณและมิติทางสังคมมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบสูงที่สุด (2) มิติของชีวิตมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความหมายในชีวิตและสุขภาวะทางจิตอย่างมีนัยสำคัญ โดยมิติการดำรงอยู่สัมพันธ์กับความหมายในชีวิตสูงสุด (r = .74, p < .001) และมิติทางสังคมสัมพันธ์กับสุขภาวะทางจิตสูงสุด (r = .69, p < .001) และ (3) แบบจำลอง LIFE-M (Life Integrated Framework for Existential Meaning) มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีมาก (CFI = .97, RMSEA = .048) และสามารถอธิบายความแปรปรวนของความหมายในชีวิตได้ร้อยละ 71.2
เอกสารอ้างอิง
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton & Company.
Frankl, V. E. (2006). Man’s search for meaning. Beacon Press. (Original work published 1946)
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55.
Komin, S. (1991). Psychology of the Thai people: Values and behavioral patterns. Research Center, National Institute of Development Administration.
Martela, F., & Steger, M. F. (2016). The three meanings of meaning in life: Distinguishing coherence, purpose, and significance. Journal of Positive Psychology, 11(5), 531–545.
Ratanakul, P. (2004). Buddhism and science: Allies or enemies? Zygon: Journal of Religion and Science, 37(1), 115–120.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Press.
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
Smith, J. A., Flowers, P., & Larkin, M. (2009). Interpretative phenomenological analysis: Theory, method and research. Sage Publications.
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., & Kaler, M. (2006). The meaning in life questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53(1), 80–93.
Triandis, H. C. (1995). Individualism and collectivism. Westview Press.
Van Manen, M. (1990). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy. State University of New York Press.
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. WHO Press.
Yalom, I. D. (1980). Existential psychotherapy. Basic Books.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตประจำปี 2566. กรมสุขภาพจิต.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารมนุษย์และชีวิตศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมนุษย์และชีวิตศึกษา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวารสารชีวิตศึกษา และกองบรรณาธิการท่านอื่นๆ ในสำนักพิมพ์ฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
