การประยุกต์หลักสติ (Mindfulness) ตามแนวพุทธศาสนาในระบบสุขภาพจิตร่วมสมัย
Application of Buddhist Mindfulness Principles in the Contemporary Mental Health System
คำสำคัญ:
สติ, ปัญญา, พุทธธรรม, จิตวิทยามนุษย์, การพัฒนาชีวิตบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์การประยุกต์หลักสติ (Mindfulness) ตามแนวพุทธศาสนาในระบบสุขภาพจิตร่วมสมัย โดยอาศัยระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสารจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และงานวิชาการที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ ผลการศึกษาพบว่าหลักสติในพุทธศาสนาประกอบด้วยสติปัฏฐาน 4 คือ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา และธัมมานุปัสสนา ซึ่งทำหน้าที่เป็นรากฐานสำคัญของกระบวนการบำบัดทางจิตใจในยุคปัจจุบัน นอกจากนี้ หลักธรรมอื่น ๆ ในพุทธศาสนา ได้แก่ ไตรลักษณ์ อริยสัจ 4 มรรค 8 และพรหมวิหาร 4 ล้วนมีความสัมพันธ์โดยตรงกับแนวทางการดูแลสุขภาพจิตในหลายมิติ
แนวทางการประยุกต์สำคัญ ได้แก่ การบำบัดด้วยการลดความเครียดโดยอาศัยสติ (MBSR) การบำบัดทางปัญญาอิงสติ (MBCT) และการบำบัดด้วยการยอมรับและพันธะสัญญา (ACT) ซึ่งล้วนได้รับแรงบันดาลใจจากหลักการทางพุทธศาสนา การผสานระหว่างองค์ความรู้ทางพุทธศาสนาและจิตวิทยาสมัยใหม่สะท้อนถึงความเข้ากันได้ในระดับสูงทั้งในมิติการบำบัด การป้องกัน และการส่งเสริมสุขภาพจิตแบบองค์รวม การนำหลักสติไปประยุกต์ในสถาบันการศึกษา ระบบสาธารณสุข และชุมชนในสังคมไทยแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของภูมิปัญญาพุทธในการรับมือกับปัญหาสุขภาพจิตร่วมสมัยได้อย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
Saipetch, V. (2023). Buddhist mental health: Integration of Buddhist principles with contemporary mental health care. Journal of Applied Humanities Studies, 1(1), 1–19. https://doi.org/10.65680/jahs.v1i1.6639
Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Delacorte Press.
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2002). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: A new approach to preventing relapse. Guilford Press.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. Guilford Press.
Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44(1), 1–25.
Teasdale, J. D., Segal, Z. V., Williams, J. M. G., Ridgeway, V. A., Soulsby, J. M., & Lau, M. A. (2000). Prevention of relapse/recurrence in major depression by mindfulness-based cognitive therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(4), 615–623.
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. WHO Press.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). Tipitaka in Thai: Mahachulalongkornrajavidyalaya edition [พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]. Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Phra Brahmagunabhorn (P. A. Payutto). (2003). Buddhadhamma (expanded edition) [พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย]. Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Department of Mental Health. (2021). Guidelines for mental health care for patients and families: Mindfulness-based therapy in the Thai public health system [แนวทางการดูแลสุขภาพจิตผู้ป่วยและครอบครัว: การบำบัดอิงสติในระบบสาธารณสุขไทย]. Bureau of Mental Health Academic Affairs.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารมนุษย์และชีวิตศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมนุษย์และชีวิตศึกษา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวารสารชีวิตศึกษา และกองบรรณาธิการท่านอื่นๆ ในสำนักพิมพ์ฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
