การถามปากคำเด็กในคดีอาญาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยการประยุกต์หลักจิตวิทยาในกระบวนการยุติธรรม
คำสำคัญ:
การถามปากคำเด็ก, ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา, หลักจิตวิทยา, กระบวนการยุติธรรมบทคัดย่อ
การถามปากคำเด็กในคดีอาญาเป็นกระบวนการที่มีความละเอียดอ่อนและต้องการการปฏิบัติอย่างระมัดระวัง เนื่องจากเด็กมีลักษณะทางพัฒนาการ จิตใจ และสังคมที่แตกต่างจากผู้ใหญ่ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบัญญัติของกฎหมายและหลักจิตวิทยาที่เกี่ยวข้อง นำเสนอเทคนิคและแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกับหลักวิชาการและมาตรฐานสากล และเสนอแนวทางการพัฒนาระบบการถามปากคำเด็กในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทย การวิเคราะห์ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133 ทวิ พร้อมกับคำพิพากษาศาลฎีกา พบว่า การพัฒนากรอบกฎหมายที่ปกป้องสิทธิเด็กอย่างต่อเนื่อง โดยมีขอบเขตการใช้บังคับที่แตกต่างกันตามประเภทความผิด หลักจิตวิทยาพัฒนาการ โดยเฉพาะรูปแบบความผูกพันที่มั่นคงและการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เป็นรากฐานสำคัญในการเข้าใจและปฏิบัติต่อเด็กอย่างเหมาะสม เทคนิคการปฏิบัติที่ดีประกอบด้วยการสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม การใช้เทคนิคการสื่อสารเชิงบวก การจัดการพฤติกรรมท้าทายตามระดับความรุนแรง และการสนับสนุนทางจิตสังคมอย่างครอบคลุม การประยุกต์ใช้หลักจิตวิทยาในกระบวนการถามปากคำต้องเริ่มจากการแนะนำตัว การผ่อนคลาย การเปิดเผยวัตถุประสงค์ และการเตรียมความพร้อมของเด็ก สำหรับแนวทางการพัฒนาระบบต้องเป็นการพัฒนาแบบองค์รวม ครอบคลุมการพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ด้านจิตวิทยาพัฒนาการและเทคนิคการสัมภาษณ์ การสร้างระบบสนับสนุนแบบสหวิชาชีพ การพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสม การเสริมสร้างทักษะชีวิตเด็ก การปรับปรุงกรอบกฎหมาย และการสร้างระบบติดตามประเมินผล การบูรณาการความรู้ทางกฎหมายและจิตวิทยาเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการสร้างระบบยุติธรรมที่มีประสิทธิภาพและเป็นมิตรต่อเด็ก การปฏิบัติตามมาตรา 133 ทวิ อย่างเคร่งครัดไม่เพียงปกป้องสิทธิของเด็ก แต่ยังสร้างความยุติธรรมและความเชื่อถือได้ของกระบวนการยุติธรรม
เอกสารอ้างอิง
ธานิศ เกศวพิทักษ์. (2564). คำอธิบายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 1 ภาค 1-2 (มาตรา 1-156) (พิมพ์ครั้งที่ 16). สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา.
นลินี เชื้อวณิชชากร. (2567). การจัดการเด็กก้าวร้าวรุนแรง. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC
ปราณี ปวีณชนา. (2567). การสนับสนุนทางจิตสังคมและการจัดการ PTSD. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC.
พรรณพิมล วิปุลากร. (2567). การพัฒนาทักษะชีวิตสมัยใหม่สำหรับเด็กและเยาวชน. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC.
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133 ทวิ. (2477). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 116 ตอนที่ 81 ก. หน้า 31. วันที่ 14 กันยายน 2542 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา).
รชฏ เจริญฉ่ำ. (2562). กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 1 (พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
วนิดา เปาอินทร์. (2567). Every child is unique: รูปแบบความผูกพันและการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC (สรุปคำบรรยาย 3 สิงหาคม 2567).
สถานีตำรวจภูธรวังกะพี้. (2569). แนวปฏิบัติในการสอบปากคำของพนักงานสอบสวน. ออนไลน์ เข้าถึงเมื่อ 3 มกราคม 2569. https://wangkapee.uttaradit.police.go.th/
สรรพสิทธิ์ คุมพ์ประพันธ์. (2567). การคุ้มครองเด็กและเยาวชนผู้กระทำความผิด. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC.
สหรัฐ กิติ ศุภการ. (2568). หลักและคำพิพากษา กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (พิมพ์ครั้งที่ 16). บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอร์เรชั่น จำกัด (มหาชน).
อภิญญา เวชยชัย. (2567). กระบวนการสังคมสงเคราะห์ในการสร้างความไว้วางใจ ความปลอดภัย และความเคารพ. ใน กิจกรรมให้ความรู้ทางการคุ้มครองเด็ก โดย OSCC.
Block, S. D., Shestowsky, D., Segovia, D. A., Goodman, G. S., Schaaf, J. M., & Alexander, K. W. (2012). "That never happened": Adults' discernment of children's true and false memory reports. Law and Human Behavior, 36(5), 365-374. https://doi.org/10.1037/h0093966
Buck, J. A., London, K., & Wright, D. B. (2011). Expert testimony regarding child witnesses: Does it sensitize jurors to forensic interview quality? Law and Human Behavior, 35(2), 152-164. https://doi.org/10.1007/s10979-010-9228-2
Cashmore, J., & Bussey, K. (1996). Judicial perceptions of child witness competence. Law and Human Behavior, 20(3), 313-334. https://doi.org/10.1007/BF01499027
Clark, B. K. (1995). Acting in the Best Interest of the Child: Essential Components of a Child Custody Evaluation. Family Law Quarterly, 29(1), 19-38. http://www.jstor.org/stable/25740012
Collins, J. (2015). Legislative intent: The Convention on the Rights of the Child: Is Thailand to blame? International Journal of Children's Rights, 23(1), 1-29.
Evans, A. D., & Lyon, T. D. (2012). Assessing children's competency to take the oath in court: The influence of question type on children's accuracy. Law and Human Behavior, 36(3), 195-205. https://doi.org/10.1037/h0093966
Fielding, N. G., & Conroy, S. (1992). Interviewing child victims: Police and social work investigations of child sexual abuse. Sociology, 26(1), 103-124. https://doi.org/10.1177/0038038592026001007
Fisher, R. P., Milne, R., & Bull, R. (2011). Interviewing cooperative witnesses. Current Directions in Psychological Science, 20(1), 16-19. https://doi.org/10.1177/0963721410396826
Goodman, G. S., Taub, E. P., Jones, D. P. H., England, P., Port, L. K., Rudy, L., Prado, L., Myers, J. E. B., & Melton, G. B. (1992). Testifying in criminal court: Emotional effects on child sexual assault victims. Monographs of the Society for Research in Child Development, 57(5), i-159. https://doi.org/10.2307/1166127
Harding, A. (2007). Buddhism, human rights and constitutional reform in Thailand. Asian Journal of Comparative Law, 2(1), 1-25. https://doi.org/10.1017/S2194607800000016
Harding, A., & Leyland, P. (2011). The constitutional system of Thailand: A contextual analysis. Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781472560933
Herbert, J. L., & Bromfield, L. (2016). Evidence for the efficacy of the Child Advocacy Center model: A systematic review. Trauma, Violence & Abuse, 17(3), 341-357. https://doi.org/10.1177/1524838015585319
Hodgkin, R., & Newell, P. (1998). Implementation handbook for the Convention on the Rights of the Child. UNICEF.
Hutcheson, G. D., Baxter, J. S., Telfer, K., & Warden, D. (1995). Child witness statement quality: Question type and errors of omission. Law and Human Behavior, 19(6), 631-648. https://doi.org/10.1007/BF01499374
Kebbell, M. R., & Johnson, S. D. (2000). Lawyers' questioning: The effect of confusing questions on witness confidence and accuracy. Law and Human Behavior, 24(6), 629-641. https://doi.org/10.1023/A:1005548706572
Koblinsky, S. G., Cruse, D. F., & Sugawara, A. I. (1978). Sex Role Stereotypes and Children's Memory for Story Content. Child Development, 49(2), 452-458. https://doi.org/10.2307/1128710
Leyland, P. (2009). The emergence of administrative justice in Thailand under the 1997 Constitution. In A. Harding & P. Leyland (Eds.), Constitutional courts: A comparative study (pp. 245-267). Routledge.
Malloy, L. C., & Lamb, M. E. (2010). Biases in judging victims and suspects whose statements are inconsistent. Law and Human Behavior, 34(1), 46-48. https://doi.org/10.1007/s10979-009-9203-8
Moore, A. D. (2016). False memories and young child witnesses. New Criminal Law Review: An International and Interdisciplinary Journal, 19(1), 125-139. https://doi.org/10.1525/nclr.2016.19.1.125
Quas, J. A., Thompson, W. C., & Clarke-Stewart, K. A. (2005). Do jurors "know" what isn't so about child witnesses? Law and Human Behavior, 29(4), 425-456. https://doi.org/10.1007/s10979-005-5523-8
Rush, E. B., Quas, J. A., Yim, I. S., Nikolayev, M., Clark, S. E., & Larson, R. P. (2014). Stress, interviewer support, and children's eyewitness identification accuracy. Child Development, 85(3), 1292-1305. https://doi.org/10.1111/cdev.12177
United Nations Treaty Collection. (1992). Convention on the Rights of the Child: Thailand. Retrieved from https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-11&chapter=4&clang=_en_
van IJzendoorn, M. H., & Bakermans-Kranenburg, M. J. (2024). Is assessing attachment of individual children in applied practice valid? In Matters of Significance: Replication, translation and academic freedom in developmental science (pp. 151-160). UCL Press. http://www.jstor.org/stable/jj.5699287.20
Walker, N. E. (2002). Forensic interviews of children: The components of scientific validity and legal admissibility. Law and Contemporary Problems, 65(1), 149-178. https://doi.org/10.2307/1192369
Whitehouse, W. G., Orne, E. C., Dinges, D. F., Bates, B. L., Nadon, R., & Orne, M. T. (2005). The Cognitive Interview: Does it successfully avoid the dangers of forensic hypnosis? The American Journal of Psychology, 118(2), 213-234. https://doi.org/10.2307/30039056
