ความสัมพันธ์ระหว่างการปรับตัวและการคิดอย่างมีวิจารณญาณต่อการแก้ไขปัญหา ของนักศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
คำสำคัญ:
การปรับตัว การคิดอย่างมีวิจารณญาณ การแก้ไขปัญหา นักศึกษาศึกษาศาสตร์บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาระดับการปรับตัว การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการแก้ไขปัญหาของนักศึกษาคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรทั้งสาม โดยเก็บข้อมูลจากนักศึกษาระดับปริญญาตรีส่วนกลางที่ลงทะเบียนเรียนภาคเรียนฤดูร้อน ปีการศึกษา 2567 จำนวน 2,693 คน ข้อมูล ณ วันที่ 14 พฤษภาคม 2568 เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามการแก้ไขปัญหาแบบสอบถามการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และแบบสอบถามการปรับตัว วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ค่าร้อยละ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่าการปรับตัวมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการแก้ไขปัญหาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 แสดงว่านักศึกษาที่มีความสามารถในการปรับตัวมักสามารถแก้ไขปัญหาได้ดี นอกจากนี้การคิดอย่างมีวิจารณญาณมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการแก้ไขปัญหาอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 สะท้อนว่าผู้ที่วิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบคอบและตั้งคำถามอย่างมีเหตุผลจะสามารถแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และพบว่าการปรับตัวมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการคิดอย่างมีวิจารณญาณอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 ผลการวิจัยดังกล่าวชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาทักษะการปรับตัวและการคิดอย่างมีวิจารณญาณสามารถสนับสนุนให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะการแก้ไขปัญหา จึงควรนำผลการวิจัยไปใช้ในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เสริมสร้างทักษะเหล่านี้ เพื่อเตรียมความพร้อมให้นักศึกษาสามารถรับมือกับสถานการณ์ต่าง ๆ ทั้งในชีวิตประจำวันและการทำงานวิชาชีพ
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ แสนสุภา, เอื้อทิพย์ คงกระพันธ์, อุมาภรณ์ สุขารมณ์ และผกาวรรณ นันทะเสน. (2563). การปรับตัวของนักศึกษาในสถานการณ์โควิด-19. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2), 83-97.
โกศล ศรีเจริญ. (2560). ความสามารถในการปรับตัวกับการเผชิญปัญหาของนักศึกษามหาวิทยาลัย. วารสารครุศาสตร์, 45(3), 123–135.
ไกยสิทธิ์ อภิระติง และธนาภรณ์ หมั่นเพียรสุข. (2562). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับบทเรียนออนไลน์ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความพึงพอใจต่อกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง การแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. วารสารโครงงานวิทยาการคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศ, 42(2), 28-36.
ธัญญา ธนธำรงกุล. (2562). การปรับตัวด้านอารมณ์และสังคมกับการจัดการปัญหา ของนักศึกษาในชีวิตประจำวัน. วารสารจิตวิทยาและการศึกษา, 12(1), 45–60.
ปณิชา ชัยกุลภัทรโชติ และปกรณ์ ประจันบาน. (2563). การพัฒนาแบบวัดทักษะในศตวรรษที่ 21 ด้านการเรียนรู้และนวัตกรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษา. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร, 6(12), 49–64.
พรทิพย์ เกษมทรัพย์. (2562). การคิดอย่างมีวิจารณญาณในศตวรรษที่ 21. วารสารการศึกษาและพัฒนา, 12(2), 45–60.
เมธาสิทธิ์ ธัญรัตนศรีสกุล, อุไรรัตน์ เอี่ยมสะอาด, นิตยา สิงห์ทอง, ขวัญฤดี ไพบูลย์, ชุติมา แช่มแก้ว, ปิยธิดา แจ่มสว่าง, กาญจน์ ศรีสวัสดิ์ และมนต์เมืองใต้ รอดอยู่. (2564). การปรับตัวภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนราชินีบูรณะ. วารสารสังคมศาสตร์วิจัย, 12(1), 212-228.
วนัสนันท์ ชูรัตน์. (2564). การพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์โดยใช้รูปแบบการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ร่วมกับอินโฟกราฟิกสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เรื่อ งกรด-เบส [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
วรรณภา สุทธะ. (2564). การพัฒนาการคิดเชิงวิจารณญาณและการปรับตัวของนักศึกษา: ผลต่อความสามารถในการแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง. วารสารศึกษาศาสตร์และพัฒนา, 13(2), 101–118.
สมศักดิ์ บุญปู่. (2561). การพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิจารณญาณของนักศึกษามหาวิทยาลัยในศตวรรษที่ 21 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่]. ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). รายงานสถานการณ์การอุดมศึกษาไทย ปี 2564.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). ยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560–2579).
สุจารี สำอางค์ และน้ำทิพย์ องอาจวาณิชย์. (2565). การพัฒนาแบบวัดทักษะสร้างสรรค์นวัตกรรม สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 18(2), 67-83.
สุธิดา การีมี. (2561). การใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมเพื่อเสริมสร้างความคิดสร้างสรรค์และทักษะการแก้ปัญหา ตอนที่ 2. นิตยสาร สสวท., 46(210), 44–49.
สุรีพร ศรีชู. (2565). ความสามารถในการปรับตัวกับการเผชิญปัญหาของนักศึกษา ในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยและพัฒนาการศึกษา, 17(3), 55–70.
Abdul-Rahman, A. A. A. (2019). The impact of strategic planning on enhancing the strategic performance of banks: Evidence from Bahrain. Banks and Bank Systems, 14, 140-151. https://doi.org/10.21511/bbs .14(2).2019.12
Al-Ghazali, B. M. (2020). Transformational leadership, career adaptability, job embeddedness and perceived career success: A serial mediation model. Leadership & Organization Development Journal, 41(8), 993-1013. https://doi.org/10.1108/LODJ-10-2019-0455
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W H Freeman.
Bellanca, J., & Brandt, R. (2010). 21st century skills: Rethinking how students learn.: Solution Tree.
Beyer, B. K. (1987). Practical strategies for the teaching of thinking. Allyn and Bacon.
Black, J. S., & Mendenhall, M. (1990). Cross-cultural training effectiveness: A review and a theoretical framework for future research. The Academy of Management Review, 15(1), 113–136. https://doi.org/10.2307/258109
Charoen, D., Wongsawang, T., & Niyomsilp, P. (2021). Adaptability, critical thinking and student success in Thai universities. Journal of Educational Psychology Studies, 18(2), 55–72.
Dewey, J. (1933). How we think: A restatement of the relation of reflective thinking to the educative process. D.C. Heath & Co Publishers.
Efklides, A., & Vlachopoulos, S. P. (2018). Theory of problem-solving: A metacognitive perspective. Journal of Educational Psychology, 110(3), 450–468.
Ennis, R. H. (2011). Critical thinking: Reflection and perspective, Part I. Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines, 26(1), 4–18. https://doi.org/10.5840/inquiryctnews20112613
Ennis, R. H., & Norris, S. (1989). Evaluating critical thinking. Midwest Publications.
Facione, P. A. (2015, January 2). Critical thinking: What It is and why it counts. https://www.researchgate.net/publication/251303244_Critical_Thinking_What_It_Is_and_Why_It_Counts
Facione, P. A. (1990). Critical thinking: A statement of expert consensus for purposes of educational assessment and instruction—The Delphi report. California Academic Press.
Halpern, D. F. (2020). Thought and knowledge: An introduction to critical thinking (6th ed.). Routledge.
Havighurst, R. J. (1953). Human development and education. Longmans, Green.
Heong, Y. M., Yunos, J. M., Othman, W., Hassan, R., Kiong, T. T., & Mohamad, M. M. (2021). Critical thinking and problem-solving skills in technical and vocational education and training (TVET). Journal of Technical Education and Training, 13(1), 22–32.
Heppner, P. P., & Petersen, C. H. (1982). The development and implications of a personal problem-solving inventory. Journal of Counseling Psychology, 29(1), 66–75. https://doi.org/10.1037/0022-0167.29.1.66
Jonassen, D. (2011). Supporting Problem Solving in PBL. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 5, 95-119. https://doi.org/10 .7771/1541-5015.1256
Khoiriyah, A. J., & Husamah, H. (2018). Problem-based learning: Creative thinking skills, problem-solving skills, and learning outcome of seventh grade students. Indonesian Journal of Biology Education, 4, 151-160. https://doi.org/10.22219/jpbi.v4i2.5804
Kowalski, R. M., & Westen, D. (2009). Psychology (5th ed.). John Wiley & Son.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.
Lazarus, R., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Lipman, M. (1988). Critical thinking-what can it be? Educational Leadership, 46(1), 38-43.
Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press.
Malm, M., & Jamison, O. G. (1952). Adolescence. The Book Abyss.
McCarthy, A. (2004). The effect of critical thinking training and expression skills on the academicity of U.S. Air Force preparatory students. Journal of Military Education, 15(2), 123–139.
Meirun, T., Bano, S., Ali Jafri, S. K., Arshad, M. Z., & Javaid, M. U. (2022). Career adaptability as protagonist on contemporary rural migrant workers’ turnover intention: The mediating effect of organization embeddedness and organizational identification. Work: Journal of Prevention, Assessment & Rehabilitation, 71(1), 223–234. https://doi.org/10.3233/WOR-205132
Nguyen, T. S., Pham, L. H., & Le, M. T. (2020). The impact of interactive learning on critical thinking and problem-solving skills among university students in Vietnam. Journal of Higher Education and Interactive Learning, 8(1), 45–62.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). Future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030.
Paul, R. (1993). Critical thinking: What every person needs to survive in a rapidly changing world. Foundation for Critical Thinking.
Paul, R., & Elder, L. (2014). Critical thinking: Intellectual standards essential to reasoning well within every domain of human thoughts, part 4. Journal of Developmental Education, 30(3). 34-35.
Piaget, J. (1977). The development of thought: Equilibration of cognitive structures. Viking.
Puspitasari, I. M., Chen, C. K., Su, E. C. Y., & Lee, Y. J. (2020). Perceptions, knowledge, and attitude toward mental health disorders and their treatment among students in an Indonesian university. Psychology Research and Behavior Management, 13, 845–854.
Roy, C. (1976). The Roy adaptation model. Nursing Outlook, 24(11), 690-691.
Saavedra, A. R., & Opfer, V. D. (2019). Learning 21st-century skills requires 21st-century teaching. Phi Delta Kappa, 100(7), 34–38.
Sagala, N. L., & Simanjuntak, M. P. (2017). The influence of problem based learning model on scientific process skill and problem solving ability of student. IOSR Journal of Research & Method in Education (IOSR-JRME), 7(4), 1–9.
Santrock, J. W. (2003). Psychology (7th ed.). McGraw-Hill.
Santrock, J. W. (2021). Life-span development (18th ed.). McGraw-Hill Education.
Schrag, F. (1988). Thinking in school and society. Routledge.
Taherdoost, H., Sahibuddin, S., & Jalaliyoon, N. (2021). Critical thinking: Importance, barriers, and strategies for development. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 11(6), 929–943. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v11-i6/10255
Trilling, B., & Fadel, C. (2015). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020.
Zhang, L., Wang, J., & Wang, Y. (2022). The relationship between adaptability and personal development among university students: The mediating role of self-efficacy and life satisfaction. Journal of Adolescence, 94, 123–132.
