แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัล เพื่อส่งเสริมการศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์                             ในจังหวัดพิษณุโลก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์

ณัฐพงษ์ พันธนู; ทิพรัตน์  สิทธิวงศ์

ผู้แต่ง

ณัฐพงษ์ พันธนู คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย
ทิพรัตน์ สิทธิวงศ์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำดิจิทัล, การศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภาวะผู้นำดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์ในจังหวัดพิษณุโลก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์ และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์ในจังหวัดพิษณุโลก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์ การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาระดับภาวะผู้นำดิจิทัล โดยมีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จำนวน 309 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และขั้นตอนที่ 2 การศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัล โดยมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ได้มาโดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการมีวิสัยทัศน์ดิจิทัล และด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ด้านการสื่อสารและการสร้างแรงบันดาลใจ ทั้งนี้ยังอยู่ในระดับมาก และ 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์ ควรมุ่งเน้นการกำหนดวิสัยทัศน์และนโยบายด้านเทคโนโลยีดิจิทัลที่ชัดเจน ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการจัดการศึกษา พัฒนาสมรรถนะด้านดิจิทัลของผู้บริหาร ครู และบุคลากรอย่างต่อเนื่อง สร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล ตลอดจนพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศให้มีประสิทธิภาพ เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมในยุคปัญญาประดิษฐ์

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของภาวะผู้นำดิจิทัลในฐานะปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความพร้อมของสถานศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์ อีกทั้งยังเพิ่มคุณค่าทางวิชาการโดยเสนอแนวทางที่สามารถนำไปใช้กำหนดนโยบายและพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาให้มีสมรรถนะดิจิทัลที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคดิจิทัลได้อย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

กัญชลารักษ์ ทีปกากร. (2568). (2568). การเรียนรู้กับ AI ในปี 2568 : ครูไทยปรับตัวอย่างไรในยุค Generative AI . วารสารราชสีมาปริทัศน์, 1(1), 1–10.

กิตติ สมอุ่มจารย์. (2568). ภาวะผู้นําของผู้บริหารสถานศึกษากับการพัฒนาการเรียนรู้ยุคดิจิทัล. วารสารการทดสอบและการประเมินทางการศึกษาระดับชาติ, 6(1), 1–16.

กฤตลักษณ์ รัตนเหมากุล, วุฒิชัย เนียมเทศ และเอกรินทร์ สังข์ทอง. (2568). ภาวะผู้นำดิจิทัล: บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการขับเคลื่อนการศึกษาไทย. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 12(2), 612–614.

จักรกฤษณ์ สิริริน. (2566). ภาวะผู้นำดิจิทัลในองค์กรการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.

จิติมา วรรณศรี. (2563). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. พิษณุโลก: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ณัฐพล บัวอุไร (2568). การพัฒนาแบบประเมินความฉลาดรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์สำหรับครูผู้สอนระดับมัธยมศึกษา. วารสารการบริหารและความเป็นผู้นำทางการศึกษา มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2(2), 1–16.

ธัญศญา ธรรศโสภณ. (2568). การจัดการศึกษาสมัยใหม่ด้านปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษา สังกัดกรมส่งเสริมการ ปกครองส่วนท้องถิ่น กลุ่มการศึกษาท้องถิ่นที่ 5. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(1), 26-36.

ธิติวัฒน์ ทองคำ และ ขวัญหญิง ศรีประเสริฐภาพ. (2568). การวิเคราะห์ องค์ประกอบเชิงสำรวจภาวะผู้นำทางเทคโนโลยีการศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์สำหรับครูระดับ การศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(6), 2766–2784.

เนตรชนก แก้วกรม. (2565). การศึกษาภาวะผู้นำดิจิทัลและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของ ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต 3. (การค้นคว้าอิสระ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

พิมมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2560). ทักษะการบริหารของผู้บริหารมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี. (รายงานการวิจัย). คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.

พรวิภา เชยกลิ่น. (2566). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

พระครูสมุห์ทอง ฐิตปญฺโญ (บุตรดี). (2568). AI ปัญญาประดิษฐ์กับการศึกษายุคดิจิทัล. คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระสมพร นามอินทร์, และ ชาตรี สุขสบาย. (2567). การออกแบบการจัดการศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสาร ปราชญ์ประชาคม, 10(2), 200–215.

มาลัย วงศ์ฤทัยวัฒนา, กตัญญู แก้วหานาม, และ ทวีศิลป์ กุลนภาดล. (2567). คุณลักษณะภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี, 13(1), 145-158.

วันวิสา เสียงสนั่น. (2568). ครูยุคใหม่กับ AI : การอยู่ร่วม การปรับตัวและการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มคุณภาพการเรียนรู้. วารสารราชสีมาปริทัศน์, 1(1), 22-34.

สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2567). นโยบายและทิศทางการพัฒนาการศึกษา พ.ศ. 2568–2569. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล. (2564). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในระบบการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร: สพร.

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2565). แนวปฏิบัติด้านจริยธรรมของปัญญาประดิษฐ์ (AI Ethics Guideline). กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.).

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561– 2580). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุพัตรา ปากดี. (2566). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. (ปริญญานิพนธ์สาขาวิชาการบริหาร การศึกษา). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

De Waal, A. (2018). High-performance leadership. London: Routledge.

Ng, W. (2015). New digital technology in education: Conceptualizing professional learning for educators. Springer.

OECD. (2021). Artificial intelligence and the future of skills. Paris: OECD Publishing.

Sangpho, C., et al. (2017). Digital leadership in education organizations. International Journal of Educational Management, 31(3), 302–315.

UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. Paris: UNESCO.