แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบครอบคลุมของผู้บริหารสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาในพิษณุโลก–อุตรดิตถ์

มัญชรี วงศ์ตั้ง; พงษ์เอก สุขใส

ผู้แต่ง

มัญชรี วงศ์ตั้ง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย
พงษ์เอก สุขใส คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

แนวทาง, ภาวะผู้นำแบบครอบคลุม, ผู้บริหารสถานศึกษา, ความฉลาดทางวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำแบบครอบคลุมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา พิษณุโลก อุตรดิตถ์ และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบครอบคลุมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา พิษณุโลก อุตรดิตถ์ การวิจัยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาระดับภาวะผู้นำแบบครอบคลุม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 109 คน จากประชากร 147 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขั้นตอนที่ 2 การศึกษาแนวทางการพัฒนา โดยการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 คน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับภาวะผู้นำแบบครอบคลุมของผู้บริหารสถานศึกษาโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านความสัมพันธ์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านการสื่อสาร และด้านบทบาทผู้นำและการสนับสนุน ขณะที่ด้านความฉลาดทางวัฒนธรรมมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบครอบคลุมควรมุ่งเน้นการเสริมสร้างความฉลาดทางวัฒนธรรม การส่งเสริมความเข้าใจในความหลากหลาย การพัฒนาระบบการสื่อสารที่เปิดกว้างและโปร่งใส การสนับสนุนการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การพัฒนาทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล และการส่งเสริมบทบาทผู้นำที่เป็นแบบอย่างในการเคารพความแตกต่างและปฏิบัติต่อบุคลากรอย่างเท่าเทียม ทั้งนี้ ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาภาวะผู้นำแบบครอบคลุมในฐานะกลไกที่ช่วยส่งเสริมความเสมอภาค การมีส่วนร่วม และประสิทธิผลของสถานศึกษาในบริบทการบริหารการศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กิ่งกาญจน์ สุขสำราญ. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มอำเภอปลวกแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1 (การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเกริก.

กิตติกวินท์ เอี่ยมวิริยาวัฒน์. (2563). ภาวะผู้นำแบบ inclusive leadership ต่อความสำเร็จในการประกอบธุรกิจช่วงสถานการณ์ COVID-19: กรณีศึกษาผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม จังหวัดบุรีรัมย์. DJBRU Disciplinary Management Journal, 6(2), 1–15.

กิรภัทร ลักษณะพริ้ม. (2566). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 3 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช.

คมสัน แข็งแอ. (2562). แนวทางการพัฒนาการบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองบัวลำภู เขต 1. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, ฉบับเสริม, 181–195.

จุธารัตน์ สีนาค และ สมใจ สืบเสาะ. (2565). แนวทางการพัฒนามนุษยสัมพันธ์ของผู้บริหารและบุคลากรในสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาจังหวัดชุมพร. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ, 10(2), 1–10.

ณธิดา วงษ์พุ่มม่วง, ปิยะมาศ สื่อสวัสดิ์วณิชย์, และวิไลลักษณ์ เสรีตระกูล. (2567). รูปแบบผู้นำที่ครอบคลุมในโลกที่มีความหลากหลาย. Journal of Modern Learning Development, 9(12), 669–683. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/275431/186928

ณัฐิพงษ์ ฟองนวล. (2566). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์. (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต).มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

นันทนา เจริญสุข. (2563). การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำแบบครอบคลุมของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาภาคตะวันออก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (วิทยานิพนธ์). มหาวิทยาลัยบูรพา.

บัณฑิตา สิทธิพงศ์สกุล. (2564). ภาวะผู้นำของผู้บริหารกับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสงคราม. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต).มหาวิทยาลัยศิลปากร.

บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9 ฉบับปรับปรุงใหม่). สุวีริยาสาส์น.

ปฏิธาน มหิเมือง. (2565). การศึกษาคุณลักษณะภาวะผู้นำทางการศึกษาของผู้บริหารยุคดิจิทัลโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครเชียงราย. (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยพะเยา.

ปนัดดา รักษาแก้ว. (2564). รูปแบบพุทธนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อการประชาสัมพันธ์เชิงรุกของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 7(2), 112–127.

ปริศรา ธานีใหญ่. (2565). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกเข้าทำงานในองค์กรของคน Generation Z. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

พนิดา ไชยแก้ว. (2559). อิทธิพลภาวะผู้นำของ Generation Y ต่อความสำเร็จทางธุรกิจ: กรณีศึกษา ผู้ประกอบการกลุ่ม Generation Y ในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พักตร์นภา หาญประชุม. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 6. (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

พัชรินทร์ ถาปันแก้ว. (2566). ทักษะการสื่อสารของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ประภา อัคราภิชาต, ชื่นนภา นาวารี, และมัทนา วังถนอมศักดิ์. (2565). คุณลักษณะภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 6(3), 277–290.

สถาบันพระปกเกล้า. (ม.ป.ป.). ธรรมาภิบาล. สืบค้นจาก https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=ธรรมาภิบาล

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์. (2026). นโยบาย จุดเน้น และกลยุทธ์ ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลกอุตรดิตถ์ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569–2570 ประกาศ.

สุธิกานต์ บริเอก. (2564). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของครูผู้สอนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 22. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

สุพัตรา รังคะวงษ์. (2565). ภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 2. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน.

อรวรรณ ภัทรดำเนินสุข. (2564). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารกับแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสงคราม. (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

Bernardo, M. F. (2014). The practice of inclusion. In Diversity at work (pp. 296–324). สืบค้นจาก https://www.researchgate.net/publication/289074674_The_Development_of_Inclusive_Leadership_Practice_and_Processes

Beyond Team. (2024, December 10). Everything you need to know about inclusive leadership and how to implement it. Beyond by Esade.

Ferdman, B. M. (2014). The development of inclusive leadership practice and processes. In Diversity at work (pp. 296–324).

Hallinger, P., & Kantamara, P. (2001). Exploring the cultural context of school improvement in Thailand. School Effectiveness and School Improvement, 12(4), 385–408. https://doi.org/10.1076/sesi.12.4.385.3448

Hollander, E. P. (2012). Inclusive leadership: The essential leader-follower relationship. Routledge.

Joseph, S. (2024). The effect of cultural values and perceived inclusive leadership on employee organisational citizenship behaviour and intention to leave. Master’s thesis, Massey University, New Zealand

Juliet Bourke and Andrea Espedido. (2020). The key to inclusive leadership. Harvard Business Review.

Liu, Y., Fang, Y., Hu, L. et al. (2024). Inclusive leadership and employee workplace well-being: the role of vigor and supervisor developmental feedback. BMC Psychol 12, 540. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02029-

Manuel Pistner. (2023) What is inclusive leadership? The richness of different perspectives. Flash Hub. https://flashhub.io/what-is-inclusive-leadership/

Mariah Lyn Van Buskirk. (2020). Inclusive leadership, psychological empowerment, and affective organizational commitment: A mediated model (Master’s thesis), San José State University.

Wei, Z., Kim, J., Kark, R., & Mascolo, L. (2023, September). What makes an inclusive leader. Harvard Business Review.