รูปแบบการจัดการอาชีวศึกษาด้านช่างอุตสาหกรรมและอุตสาหกรรมศึกษา บนฐานแนวคิด Monozukuri ในระบบ Kosen
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอรูปแบบการจัดการอาชีวศึกษาด้านช่างอุตสาหกรรมและอุตสาหกรรมศึกษาบนฐานแนวคิด Monozukuri จากญี่ปุ่น โดยอ้างอิงแนวทางของระบบ KOSEN ที่มุ่งพัฒนากำลังคนเชิงปฏิบัติผ่านการเรียนรู้แบบลงมือทำและการพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง บทความดำเนินการด้วยการวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ทั้งด้านนโยบาย มาตรฐาน และหลักฐานวิชาการ เพื่อสะท้อนสถานการณ์อาชีวศึกษาไทยในมิติกำลังคนสายช่างอุตสาหกรรม รวมถึงข้อจำกัดเชิงระบบที่กระทบต่อคุณภาพผู้เรียนและความสอดคล้องกับความต้องการทักษะของภาคอุตสาหกรรม ผลการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการยกระดับอาชีวศึกษาบนฐาน Monozukuri ควรออกแบบเป็นชุดกลไกที่เชื่อมโยงกัน 4 ประการ ได้แก่ (1) การยกระดับภาพลักษณ์และความน่าดึงดูดของสายอาชีพ ด้วยการสื่อสารเชิงคุณค่าและเส้นทางการเรียน–อาชีพที่ชัดเจน (2) การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติคุณภาพสูง เช่น การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน และการเรียนรู้ในที่ทำงาน โดยมีสถานประกอบการร่วมกำหนดมาตรฐานและประเมินผล (3) การสร้างท่อส่งกำลังคนด้วยการวางรากฐานอุตสาหกรรมศึกษาตั้งแต่ระดับต้น เพื่อเสริมพื้นฐานคณิต–วิทยาศาสตร์และทัศนคติวิชาชีพ และ (4) การกำหนดแรงจูงใจและค่าตอบแทนที่สะท้อนสมรรถนะและความก้าวหน้าในงาน เพื่อรักษาคนเก่งให้อยู่ในระบบ ทั้งนี้ การนำรูปแบบดังกล่าวไปประยุกต์ใช้จำเป็นต้องอาศัยการสนับสนุนด้านนโยบาย ทรัพยากร และความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา ภาคอุตสาหกรรม และชุมชน เพื่อให้การผลิตกำลังคนสายช่างมีคุณภาพและตอบโจทย์การพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศอย่างต่อเนื่อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมาธิการการศึกษาและการกีฬา สภานิติบัญญัติแห่งชาติ. (2561). รายงานพิจารณาศึกษา เรื่อง แนวทางประยุกต์รูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิด Monozukuri ในระบบ KOSEN ของญี่ปุ่นให้สอดคล้องกับระบบอาชีวศึกษาของไทย. กรุงเทพฯ: สำนักกรรมาธิการ 3 สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.
จุลนี เทียนไทย และ กุลกนิษฐ์ สุธรรมชัย. (2565). การพัฒนาศักยภาพและเอกลักษณ์แรงงานอาชีวศึกษาไทยใน 3 อุตสาหกรรมหลัก: การวิเคราะห์ผ่านแผนที่เส้นทางการก้าวเข้าสู่แรงงานอาชีวศึกษาไทย ภายใต้แนวคิดความปกติใหม่ (รายงานฉบับย่อ). กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
ณัฐสิฏ รักษ์เกียรติวงศ์. (2559). การปฏิรูปอาชีวศึกษาของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). (2565). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551. (2551). ราชกิจจานุเบกษา.
ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). (2561). ราชกิจจานุเบกษา.
สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น). (2562). Monozukuri. สืบค้นจาก http://monodzukuri.tpa.or.th.
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2565). สภาพปัญหาและข้อเสนอแนะของสถานศึกษาในการขับเคลื่อนการจัดการอาชีวศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. (2566). รายงานการพิจารณาศึกษาเรื่อง การจัดการอาชีวศึกษาที่ตอบสนองต่อสภาวการณ์ที่เปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: คณะกรรมาธิการการศึกษา วุฒิสภา.
Aburatani, H., Sittichivapak, S., Kano, S., & Uehara, N. (2020). Curriculum and implementation of KOSEN engineering education at KOSEN-KMITL, Thailand. In Proceedings of the 16th International CDIO Conference by Chalmers University of Technology, Gothenburg, Sweden (pp. 54–64). Gothenburg, Sweden: Chalmers University of Technology.
International Labour Organization. (2024). Guide for policymakers: Quality Apprenticeships Recommendation, 2023 (No. 208). Retrieved from https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-12/1684_SKILLS_Quality_Apprenticeships_WEB.pdf.
National Institute of Technology (KOSEN). (2023). Model Core Curriculum 2023 (English). Retrieved from https://www.kosen-k.go.jp/wp/wp-content/uploads/2025/10/MCC2023-English.pdf.
National Institute of Technology (KOSEN)(2025). About the National Institute of Technology (KOSEN). Retrieved from https://www.kosen-k.go.jp/en/.
OECD. (2020). Improving evidence on VET: Comparative data and indicators. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2023). Building future-ready vocational education and training systems. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2024). Career guidance, social inequality and social mobility: Insights from international data (OECD Education Spotlights, No. 11). Paris: OECD Publishing.
Thai–German Cooperation. (2019, June 2). Introduction of Dual Vocational Training (DVT). Retrieved from https://www.thai-german-cooperation.info/en_US/history_education_6/.
UNESCO-UNEVOC. (2022). UNESCO strategy for TVET 2022–2029. Retrieved from https://unevoc.unesco.org/pub/unesco_strategy_for_tvet_2022-2029.pdf.
Yoshida, M., & Wada, M. (2008). Effects of Monozukuri curriculum to promote participation of lower grade students in graduation research at technical college: Development of 5-inch locomotive model set. Transactions of the Japan Society of Mechanical Engineers Series C, 74(738), 484–490.
