บทบาทของสื่อสังคมออนไลน์กับการรับรู้ข่าวสารทางการเมืองในสังคมไทย : มุมมองเชิงทฤษฎีและอุบัติการณ์เชิงประจักษ์

บทคัดย่อ

         บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทและอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ที่มีต่อพฤติกรรมการรับรู้ข่าวสารทางการเมืองของพลเมืองในสังคมไทย โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมเชิงทฤษฎีร่วมกับการวิเคราะห์อุบัติการณ์เชิงประจักษ์จากสถานการณ์การเมืองไทยร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่าสื่อสังคมออนไลน์ได้เปลี่ยนผ่านโครงสร้างการสื่อสารทางการเมืองจากแบบรวมศูนย์ไปสู่เครือข่ายไร้ศูนย์กลาง ซึ่งช่วยทลายการผูกขาดข้อมูลข่าวสารและสร้างพลังการมีส่วนร่วมทางการเมืองจากล่างขึ้นบน อย่างไรก็ตาม                                                                   ในเชิงประจักษ์พบว่าการรับรู้ข่าวสารผ่านสื่อออนไลน์เผชิญกับความท้าทายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) อัลกอริทึมที่สร้างปรากฏการณ์ห้องแห่งเสียงสะท้อน (Echo Chamber) ซึ่งตอกย้ำความเชื่อเดิมและเพิ่มความแตกแยกทางความคิด 2) การแพร่ระบาดของข่าวปลอม (Fake News) และการปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (IO) ที่บิดเบือนข้อเท็จจริง และ 3) ภาวะความแตกแยกสุดขั้ว (Polarization) ที่ส่งผลต่อเสถียรภาพของระบอบประชาธิปไตย บทความสรุปว่าแม้สื่อสังคมออนไลน์จะเป็นเครื่องมือที่ส่งเสริมเสรีภาพ แต่หากขาดการรู้เท่าทันสื่อและการกำกับดูแลที่เหมาะสม อาจกลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาการเมืองไทยในระยะยาว