จากภาวะยกเว้นสู่การบริหาร: กระบวนการทำให้รัฐประหารกลายเป็นความธรรมดาในวาทกรรมหนังสือพิมพ์ไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งอธิบายว่าการปกครองภายหลังรัฐประหาร พ.ศ. 2557 ค่อย ๆ ได้รับความต่อเนื่องและความคุ้นชินภายในวาทกรรมหนังสือพิมพ์ไทยได้อย่างไร ภายใต้เงื่อนไขที่ความขัดแย้ง การต่อต้าน และความเป็นปฏิปักษ์ทางการเมืองยังคงดำรงอยู่ งานศึกษารัฐประหารและสื่อมวลชนที่ผ่านมาให้ความสำคัญกับสาเหตุของการยึดอำนาจ การสร้างความชอบธรรม หรือผลกระทบทางสถาบันเป็นสำคัญ แต่ยังมีคำอธิบายจำกัดเกี่ยวกับกระบวนการที่ระเบียบภายหลังรัฐประหารค่อย ๆ ถูกทำให้รับรู้ในฐานะส่วนหนึ่งของความเป็นธรรมดาทางการเมืองภายในพื้นที่ข่าว การวิจัยใช้การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์แบบกระบวนการ (Processual Critical Discourse Analysis) ภายใต้กรอบคิดหลังโครงสร้างนิยม โดยศึกษาข่าวจากหนังสือพิมพ์ไทย 5 ฉบับ ได้แก่ ไทยรัฐ เดลินิวส์ ข่าวสด มติชน และ ASTV ผู้จัดการรายวัน ระหว่างวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 ถึง 6 กันยายน 2558 ข่าวถูกคัดเลือกตามเกณฑ์ความเกี่ยวข้องเชิงวิเคราะห์เกี่ยวกับรัฐประหาร การบริหารของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ การปฏิรูปประเทศ การฟื้นฟูเศรษฐกิจ ความสงบเรียบร้อย และวาทกรรมโต้แย้ง ก่อนจัดสร้างคลังข้อมูลเชิงวิเคราะห์จำนวน 150 ข่าว และวิเคราะห์ผ่านกระบวนการลงรหัส การระบุรูปแบบวาทกรรม กลไกเชิงวาทกรรม และการเปรียบเทียบข้ามช่วงเวลา ผลการศึกษาพบว่า การทำให้รัฐประหารกลายเป็นความธรรมดาไม่ได้เกิดจากการยุติลงของความขัดแย้งหรือการก่อรูปของฉันทามติทางการเมือง หากเกิดจากการบรรจบกันของวาทกรรมเกี่ยวกับการบริหาร การปฏิรูป เศรษฐกิจ และความสงบ ซึ่งได้รับการทำซ้ำและได้รับพื้นที่นำในการรับรู้อย่างต่อเนื่อง ขณะที่วาทกรรมโต้แย้งยังคงดำรงอยู่แต่มีลักษณะกระจัดกระจายและไม่สามารถสั่นคลอนเสถียรภาพเชิงวาทกรรมได้อย่างต่อเนื่อง บทความเสนอแนวคิด “การทำให้รัฐประหารกลายเป็นความธรรมดาที่ปราศจากฉันทามติ” (normalization without consensus) เพื่ออธิบายกระบวนการที่ระเบียบภายหลังรัฐประหารได้รับความคุ้นชินและเสถียรภาพเชิงวาทกรรมมากขึ้น แม้ความเป็นปฏิปักษ์ทางการเมืองจะยังไม่สิ้นสุดลง