จารึกสร้างเทวรูปคือจารึกวัดพู (K.366) จากปราสาทวัดพู สปป.ลาว: ข้อเสนอคำแปลภาษาสันสกฤตและอรรถาธิบาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
จารึกสร้างเทวรูปในหนังสือจารึกในประเทศไทย เล่ม 4 ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับวันที่พบ สถานที่พบ และผู้พบ แต่แท้จริงแล้วคือจารึกวัดพู (K.366) พบที่ปราสาทวัดพู แขวงจำปาสัก สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งเผยแพร่ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge Vol. V ของ George Cœdès จารึกนี้จารึกด้วยอักษรขอมโบราณ เป็นภาษาสันสกฤตและเขมรโบราณ มีศักราชกำหนดอายุ คือ มหาศักราช 1061 (พ.ศ. 1682) อยู่ในรัชสมัยของพระเจ้าสูรยวรมันที่ 2 กรมศิลปากรแปลเนื้อหาภาษาเขมรโบราณเป็นภาษาไทยแล้ว แต่ไม่ได้แปลภาษาสันสกฤต บทความนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อแปลภาษาสันสกฤตเป็นภาษาไทยพร้อมกับอธิบายความ จากการแปลพบว่าเนื้อหาภาษาสันสกฤตว่าด้วยการนอบน้อมพระศิวะ กล่าวถึงศิวลึงค์ชื่อว่าภัทเรศวรในเมืองลิงคปุระ ปีที่พระเจ้าสูรยวรมันที่ 2 ขึ้นครองราชย์ หัวหน้าพราหมณ์ประดิษฐานรูปเคารพเนื่องในศาสนาฮินดูและกัลปนาที่ดินพร้อมข้าทาส คำสาปแช่งและคำอวยพร อนึ่ง ด้วยเหตุที่จารึกนี้ชำรุดมาก เนื้อหาทั้งหมดจึงไม่สมบูรณ์ กระนั้น เนื้อหาที่เหลืออยู่ ก็อาจมีคุณค่าในฐานะเป็นหลักฐานด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดีสำหรับผู้ศึกษาค้นคว้าต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมศิลปากร. 2529ก. จารึกในประเทศไทย เล่ม 3 อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ 15-16. กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
กรมศิลปากร. 2529ข. จารึกในประเทศไทย เล่ม 4 อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ 17-18.กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
โคลด ชาค. 2532. “600 ปี แห่งประวัติเมืองพระนครของขอม แปลโดย ม.จ.สุภัทรดิศ ดิศกุล.” ศิลปวัฒนธรรม, 10, 6: 110–125.
นวพรรณ ภัทรมูล. 2555. เขาสาปแช่งอันใดในจารึก?. เข้าถึงเมื่อ 1 กันยายน 2567. เข้าถึงได้จาก https://db.sac.or.th/inscriptions/articles/detail/9803ฃ
มาดแลน จิโต. 2543. ประวัติเมืองพระนครของขอม. (แปลโดย ศาสตราจารย์ ม.จ.สุภัทรดิศ ดิศกุล). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มติชน.
รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล. 2564. การตรวจสอบพิกัดสถานที่พบและเก็บรักษาของจารึกรุ่นก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 ในประเทศไทย เพื่อพัฒนาภูมิสารสนเทศจารึกของชาติ ปีที่ 2 : จารึกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันออก เล่มที่ 1 เนื้อหา). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
วรรณพรรธน์ เฟรนซ์. 2562. ศรีภัทเรศวร : ศิลปกรรม และประติมานวิทยาที่ปราสาทวัดพู. อุบลราชธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
สมบัติ มั่งมีสุขศิริ (บรรณาธิการ). 2564. จารึกสันสกฤตที่สำคัญในอินเดียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เล่ม 1. นนทบุรี: นิติธรรม.
อุไรศรี วระศริน. 2545. “ประวัติศาสตร์กัมพูชา.” ใน อรวรรณ บุญยฤทธิ์ และคณะ (บรรณาธิการ), ประชุมอรรถบทเขมร : รวมบทความวิชาการของศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.อุไรศรี วรศะริน (หน้า 47–98). กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ภาษาต่างประเทศ
Cœdès, G. & Dupont, P. 1943. “Les stèles de Sdŏk Kǎk Thom, Phnom Sandak et Práh Vihãr.” Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient, 43: 56–154.
Cœdès, G. 1953. Inscriptions du Cambodge Volume V. Paris: E. De Boccard.
Cœdès, G. 1964. Inscriptions du Cambodge Volume VII. Paris: École française d'Extrême-Orient.
Cœdès, G. 1975. The Indianized States of Southeast Asia (Translated by Susan Brown Cowing). Canberra: Australian National University Press.
Goodall, D. 2021. “Two Inscriptions from Liṅgapura (Vat Phu), one dating to Jayavarman I’s reign (K. 1059) and the other to Jayavarman II’s (K. 1060), along with a re-edition of K. 762.” Udaya: Journal of Khmer Studies, Yosothor, 15: 3–38.
Jacques, C. & Goodall, D. 2014. “Stèle inscrite d’Īśānavarman II à Vat Phu (K. 1320): 2. Texte sanscrit et traduction.” Aséanie, 33: 405–454.
Monier-Williams, M. 1899. A Sanskrit-English Dictionary (Reprint). Delhi: Motilal Banarsidass.
Shastri, J. L. 1970. Ancient Indian Tradition And Mythology Vol. I: The Śivapurāṇa Vol. I. Motilal Banarsidass: Delhi.
Shastri, S. V. 2014. Sanskrit Inscriptions of Thailand. Delhi: Vikas Computer & Printers.
