สวภาโวกติในบทพรรณนาธรรมชาติในมหากาพย์พุทธจริตของอัศวโฆษ: กรณีศึกษาสัตว์และพืช

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาอลังการประเภทสวภาโวกติในบทพรรณนาธรรมชาติในมหากาพย์พุทธจริตของอัศวโฆษ สรรคที่ 1-13 เน้นกรณีศึกษาสัตว์และพืช ผลการศึกษาพบว่า อัศวโฆษใช้อลังการประเภทสวภาโวกติ บรรยายภาพของบุคคลและธรรมชาติอย่างงดงามโดยปราศจากการปรุงแต่งหรือสอดแทรกอารมณ์ของกวีมาเกี่ยวข้องมากนัก โดยเฉพาะการพรรณนาสัตว์และพรรณไม้ในวิถีธรรมชาติ กวีอัศวโฆษใช้อลังการประเภท สวภาโวกติในการพรรณนาสัตว์ เช่น ม้ากันถกะ ช้าง วัว กวาง และสัตว์ขนาดเล็ก นอกจากจะสะท้อนบรรยากาศชีวิตประจำวันและสังคม ยังเชื่อมโยงคุณค่าทางศีลธรรม เช่น ความเมตตา ความกล้าหาญ และการละทิ้งโลกียสุขเพื่อแสวงหาความหลุดพ้น ขณะเดียวกันการพรรณนาพืชพรรณ ดอกไม้ ไม้จันทน์ และเถาวัลย์เป็นต้น ย่อมแสดงให้ประจักษ์ถึงความงดงามตามธรรมชาติซึ่งเกื้อกูลและสัมพันธ์กับวิถีชีวิตหรือพิธีกรรมทางศาสนา สร้างภาพธรรมชาติที่งดงามและสมจริงด้วยถ้อยคำโวหารอันประณีตให้ผู้อ่านมองเห็นภาพโดยละเอียด ส่งผลให้ชีวิตของตัวละคร สัตว์ และพืชดำเนินไปอย่างสอดคล้องกับสิ่งแวดล้อมเชื่อมโยงธรรมชาติเข้ากับหลักธรรมอย่างกลมกลืน