ลีลาภาษาในคำส่งเคราะห์ล้านนา

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์ลีลาภาษาของคำส่งเคราะห์ ซึ่งเป็นคัมภีร์หรือบทพิธีกรรมเฉพาะในวัฒนธรรมล้านนา (ภาคเหนือของประเทศไทย) ที่ใช้เพื่อการปัดเป่า ขจัด และกำจัดเคราะห์หรือสิ่งอัปมงคล โดยอาศัยกรอบแนวคิดด้านวัจนลีลาเชิงภาษาศาสตร์ การศึกษานี้ได้วิเคราะห์รูปแบบการใช้ภาษาและกลวิธีเชิงวาทศิลป์ที่โดดเด่นในคำส่งเคราะห์อย่างเป็นระบบ เพื่ออธิบายบทบาทของภาษาในการเสริมพลังและทำให้พิธีกรรมมีความศักดิ์สิทธิ์และศักดิ์ผล

ผลการวิเคราะห์พบลักษณะสำคัญทางภาษา ได้แก่ การเลือกใช้ถ้อยคำและวลีภาษาบาลีเพื่อการอัญเชิญและการอวยพรอย่างเข้มขลัง การใช้คำว่า “เคราะห์” หรือการแจกแจงประเภทของเคราะห์ซ้ำอย่างต่อเนื่อง การระบุชื่อเคราะห์อย่างชัดเจน และการกำหนดสถานที่เชิงสัญลักษณ์อย่างละเอียด ซึ่งเป็นสถานที่ที่สั่งให้เคราะห์เคลื่อนย้ายออกไปนอกจากนี้ การวิเคราะห์เชิงข้อความยังเผยให้เห็นระบบความเชื่อพื้นบ้านของล้านนาเกี่ยวกับสาเหตุแห่งเคราะห์อย่างเป็นองค์รวม โดยจำแนกที่มาของเคราะห์ออกเป็นหลายหมวดหมู่ อาทิ พฤติกรรมของบุคคล ความเจ็บป่วย ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ และปัจจัยทางโหราศาสตร์

โดยสรุป คำส่งเคราะห์สะท้อนความพยายามเชิงปฏิบัติของชาวล้านนาในการจัดการกับความวิตกกังวล ฟื้นฟูสุขภาวะทางจิตใจ และสร้างความเป็นสิริมงคลให้แก่ชีวิต การศึกษานี้จึงมีส่วนสำคัญในการทำความเข้าใจความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างภาษา ความเชื่อ และคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในวรรณกรรมพิธีกรรมของล้านนา