เมื่อการเรียนรู้กลายเป็นภาระ: ชีวิตการทำงานและวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครูไทยในโรงเรียนขนาดเล็ก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ทำความเข้าใจวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครูไทยผ่านมิติชีวิตการทำงานและการดำรงชีวิตในบริบทโรงเรียนขนาดเล็ก และ (2) สังเคราะห์แนวทางการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เอื้อต่อการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนของครูในโรงเรียนขนาดเล็ก การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบชาติพันธุ์วรรณนาเชิงจุลภาค เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และบันทึกภาคสนาม ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากครูและผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กจำนวน 3 แห่ง รวมผู้ให้ข้อมูลสำคัญทั้งสิ้น 34 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แก่นสารภายใต้กรอบแนวคิดการวิจัย และใช้กระบวนการสนทนากลุ่มเพื่อสะท้อนและตรวจสอบความหมายของข้อค้นพบ ผลการศึกษาพบว่า (1) ชีวิตการทำงานของครูในบริบทโรงเรียนขนาดเล็กเต็มไปด้วยความยากลำบากในการจัดการเรียนการสอน อันเนื่องมาจากข้อจำกัดด้านทรัพยากร กำลังคน และงบประมาณ ขณะเดียวกัน ครูยังต้องเผชิญกับภาระงานที่นอกเหนือจากการสอน เช่น งานธุรการ งานโครงการ และการจัดทำเอกสารรายงานที่ต้องตอบสนองต่อนโยบายของรัฐและหน่วยงานต้นสังกัด ภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว วัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครูไทยในโรงเรียนขนาดเล็กจึงก่อรูปขึ้นท่ามกลางภาระงานที่ซ้อนทับและข้อจำกัดด้านทรัพยากร ส่งผลให้การเรียนรู้ของครูจำนวนมากมีลักษณะเป็นการเรียนรู้เพื่อเอาตัวรอดจากภาระงานในชีวิตประจำวัน การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า และการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง มากกว่าการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาวิชาชีพ และ (2) แนวทางการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครูในโรงเรียนขนาดเล็กควรมุ่งเน้นการปรับเงื่อนไขการทำงาน การลดภาระงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสอน การยอมรับคุณค่าของการเรียนรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติจริง และการออกแบบโอกาสการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทเฉพาะของครู เพื่อทำให้การเรียนรู้เป็นทรัพยากรสำคัญต่อการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนอย่างยั่งยืน มากกว่าการเป็นภาระเพิ่มเติม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กมลพร อ่วมเพ็ง. (2560). แนวทางการพัฒนาครูโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก กลุ่มจังหวัดภาคกลางปริมณฑลตามแนวคิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กัญภร เอี่ยมพญา, นิวัตต์ น้อยมณี, พรทิพย์ อ้นเกษม, อภิชาติ อนุกูลเวช และ ดาวประกาย ระโส. (2565). โรงเรียนขนาดเล็ก: ปัญหาที่ต้องตัดสินใจ. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 23(1), 315–329.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542, 19 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 116(74 ก), 1–23.
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2558). แนวทางการแก้ปัญหาโรงเรียนขนาดเล็ก (รายงานทีดีอาร์ไอ ฉบับที่ 113). สืบค้นจาก https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2015/07/TDRI-Report-march-web-preview.pdf.
สมบัติ นพรัก, สำราญ มีแจ้ง, เทียมจันทร์ พานิชย์ผลินไชย, อมรรัตน์ วัฒนาธร และ ชำนาญ ปาณาวงษ์. (2557). รูปแบบการพัฒนาครูและผู้บริหารสถานศึกษาแบบใช้โรงเรียนเป็นฐาน ในโรงเรียนขนาดเล็ก : กรณีศึกษาของจังหวัดพิษณุโลก. Journal of Education and Innovation, 16(4), 141–154.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
Ballet, K., & Kelchtermans, G. (2009). Struggling with workload: Primary teachers’ experience of intensification. Teaching and teacher education, 25(8), 1150-1157.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
Hargreaves, A., & Shirley, D. (2020). Leading from the middle: its nature, origins and importance. Journal of Professional Capital and Community, 5(1), 92-114.
Jarvis, P. (2007). Globalisation, lifelong learning and the learning society: Sociological perspectives. London: Routledge.
Jarvis, P. (2009). Learning to be a Person in Society. London: Routledge.
Jarvis, P. (2012). Introduction. In P. J. M. Watts (Ed.), The Routledge International Handbook of Learning. London: Routledge.
Knowles, M. S., Holton, E. F., & Swanson, R. A. (2014). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development. (8th ed.). London: Routledge.
Opfer, V. D., & Pedder, D. (2011). Conceptualizing teacher professional learning. Review of educational research, 81(3), 376-407.
UNESCO. (2015). Education 2030: Incheon declaration and framework for action for the implementation of Sustainable Development Goal 4. Paris: UNESCO.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.
