การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำแบบร่วมมือของผู้บริหารโรงเรียน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สังเคราะห์องค์ประกอบของภาวะผู้นำเชิงความร่วมมือของผู้บริหารสถานศึกษา (2) พัฒนานิยามเชิงปฏิบัติการและตัวบ่งชี้เชิงพฤติกรรมขององค์ประกอบดังกล่าว และ (3) ตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ดำเนินการเป็น 3 ระยะ ได้แก่ การวิจัยเอกสาร การพัฒนานิยามเชิงปฏิบัติการและตัวบ่งชี้ และการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารการศึกษาและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร และแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า ภาวะผู้นำเชิงความร่วมมือของผู้บริหารสถานศึกษาประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ การสร้างวิสัยทัศน์ร่วม การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การสร้างความไว้วางใจ การทำงานเป็นทีม การเสริมพลังอำนาจแก่บุคลากร และการเรียนรู้ร่วมกันและการพัฒนาวิชาชีพ โดยนิยามเชิงปฏิบัติการเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมและความสัมพันธ์เชิงราบ ครอบคลุมงานด้านวิชาการ งานบุคคล งานงบประมาณ และงานบริหารทั่วไป ผลการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิระบุว่า องค์ประกอบดังกล่าวมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.84 และมีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.86 และมีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในระดับมากที่สุด สะท้อนให้เห็นถึงความสอดคล้องทั้งเชิงทฤษฎีและการนำไปใช้ในทางปฏิบัติ นอกจากนี้ การสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่นำไปสู่รูปแบบโมเดล V-T-E-C เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2558). การคิดเชิงวิพากษ์. กรุงเทพฯ: ซัคเซส มีเดีย.
โกศล เย็นสุขใจชน. (2565). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการทำงานเป็นทีมของครู ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 10. วารสารวิชาการ ครุศาสตร์สวนสุนันทา, 6(2), 62–70.
จิตติรัตน์ แสงเลิศอุทัย. (2564). ระเบียบวิธีวิจัยทางการศึกษา. นครปฐม: คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
ทรงพล นันทพล, บุญฤทธิ์ เพ็ชรวิศิษฐ์ และ วัลลภา อารีรัตน์. (2568). ภาวะผู้นำแบบร่วมพลังของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครู. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 4(4), 332–345
ธัญวรัตม์ สิงห์จู. (2563). แนวทางการพัฒนาการเป็นโรงเรียนนวัตกรรม: การบูรณาการการวิเคราะห์ข้ามกรณีและการย้อนรอยกระบวนการ. (ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
ธีระ รุญเจริญ. (2557). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง.
ธีระนันต์ โมธรรม, วาโร เพ็งสวัสดิ์ และ เอกลักษณ์ เพียสา. (2566). องค์ประกอบภาวะผู้นำแบบยั่งยืนของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม. วารสารวิจยวิชาการ, 6(3), 77–92.
นิลาวัลย์ หนูน้ำคำ, กัลยารัตน์ เมธีวีรวงศ์ และ ปริยาภรณ์ ตั้งคุณานันต์. (2566). ปัจจัยการบริหารการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 17(1), 81–96.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์ และคณะ. (2552). ผู้นำทางวิชาการ: แนวคิด หลักการ และแนวทางปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รณกฤต ผลแม่น และ มาลีรัตน์ ขจิตเนติธรรม. (2567). จากมาตรประมาณค่าของลิเคิร์ทสู่การพัฒนามาตรประมาณค่าแนวใหม่. วารสารการวัด ประเมินผล สถิติ และการวิจัยทางสังคมศาสตร์, 5(1), 1–15.
รัตนา ดวงแก้ว. (2562). นวัตกรรมการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2544). โรงเรียน: องค์การแห่งการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: ทิพยวิสุทธิ์.
สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา. (2565). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แนวทางการพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ:กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). แนวทางการบริหารสถานศึกษาเพื่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา.กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2559). โลกเปลี่ยน ไทยปรับ. กรุงเทพฯ: กรุงเทพธุรกิจ.
Bennett, N., & Lemoine, G. J. (2014). What VUCA really means for you. Harvard Business Review, 92(1/2), 27.
Bush, T. (2020). Theories of educational leadership and management. (5th ed.). London: Sage Publications.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological inquiry, 11(4), 227-268.
Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change. (5th ed.). New York: Teachers College Press.
Hallinger, P., & Heck, R. H. (2010). Collaborative leadership and school improvement: Understanding the impact on school capacity and student learning. School leadership and management, 30(2), 95-110.
Harris, A. (2014). Distributed leadership matters: Perspectives, practicalities, and potential. Thousand Oaks, California: Corwin press.
Harris, A. (2021). Distributed leadership and school improvement. Oxfordshire: Routledge.
Harris, A., & Jones, M. (2018). Leading schools as learning organizations. School Leadership & Management, 38(4), 351-354.
Harris, A., & Jones, M. (2022). Leading schools as learning organizations. School Leadership & Management, 42(2), 101–117.
Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School leadership and management, 28(1), 27-42.
OECD. (2019). Education policy outlook 2019: Working together to help students achieve their potential. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2021). Teachers and school leaders as valued professionals. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2023). Education policy outlook 2023. Paris: OECD Publishing.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. New York: Guilford Press.
Spillane, J. P. (2006). Distributed leadership. California: Jossey-Bass.
Tschannen-Moran, M. (2014). Trust matters: Leadership for successful schools. California: Jossey-Bass.
Woods, P. A. (2005). Democratic leadership in education. London: Sage.
World Economic Forum. (2020). Schools of the future: Defining new models of education for the Fourth Industrial Revolution. Retrieved from https://www.weforum.org/publications/schools-of-the-future-defining-new-models-of-education-for-the-fourth-industrial-revolution/.
