การพัฒนาภาวะผู้นำด้วยขันติบารมีตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

          การวิจัยเรื่อง “การพัฒนาภาวะผู้นำด้วยขันติบารมีตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาท” มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวคิดขันติบารมีตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาท การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปรัชญาและเชิงเอกสาร โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก คัมภีร์อรรถกถา เอกสารทางพระพุทธศาสนา และงานวิจัยด้านจิตวิทยาและภาวะผู้นำ ด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงตีความ (Hermeneutic Analysis) และการอ้างอิงข้ามเพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิด ผลการวิจัยพบว่า ขันติบารมีเป็นรากฐานของบารมีทั้งปวง และเป็นคุณธรรมเชิงจิตภาวนาที่หล่อเลี้ยงคุณธรรมอื่นให้เจริญงอกงาม ขันติในเชิงพุทธปรัชญามิใช่การทนแบบจำใจ แต่เป็น “การอดทนด้วยปัญญา” ที่ตั้งอยู่บนความรู้เท่าทันอารมณ์และความจริงของเหตุปัจจัย จิตที่ฝึกขันติย่อมมีความสงบ มั่นคง และมีเมตตา ผู้นำที่มีขันติบารมีจึงเป็นผู้สามารถควบคุมอารมณ์ได้อย่างสมดุล แปรเปลี่ยนความทุกข์ให้เป็นปัญญา และนำด้วยความเข้าใจมากกว่าการใช้อำนาจ ทั้งนี้ ผลการวิเคราะห์ได้สังเคราะห์เป็นเป็นองค์ความรู้ใหม่ ได้แก่ KHANTI Model ประกอบด้วย K = Knowing the Truth (การรู้เท่าทันความจริง) H = Harmony within (ความสมดุลภายในใจ)  A = Acceptance (การยอมรับความแตกต่าง) N = Non-reactivity (การไม่ตอบโต้ด้วยอารมณ์) T = Tolerance & Transformation (ความอดทนจนเกิดการเปลี่ยนผ่าน) I = Insightful Leadership (การนำด้วยปัญญา) องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยครั้งนี้คือการนำเสนอ “KHANTI Model” ในฐานะกรอบแนวคิดใหม่ทางพุทธจิตวิทยาเพื่อการพัฒนาภาวะผู้นำ ซึ่งเชื่อมโยงมิติของศีล สมาธิ และปัญญาเข้าด้วยกันอย่างสมดุล อันเป็นรากฐานของการสร้างผู้นำที่ยั่งยืนทั้งในระดับบุคคล องค์กร และสังคมโดยรวม