การสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งสุจริตผ่านการประยุกต์ใช้จิตปรมัตถ์สมาธิ
คำสำคัญ:
วัฒนธรรมองค์กร, ความสุจริต, จิตปรมัตถ์สมาธิ, พฤติกรรมจริยธรรม, การกำกับตนเอง, ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม, ธรรมาภิบาล, การทุจริต, จริยธรรมองค์การบทคัดย่อ
ปัญหาการทุจริตยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาองค์กร โดยเฉพาะในองค์กรภาครัฐและองค์กรทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับประโยชน์สาธารณะ ซึ่งได้นำมาตรการเชิงโครงสร้าง เช่น กฎระเบียบและระบบตรวจสอบมาใช้ แต่ยังไม่สามารถแก้ปัญหาการทุจริตได้อย่างยั่งยืน เนื่องจากขาดการพัฒนาจิตสำนึกและการกำกับตนเองของบุคลากร บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ปัญหาการทุจริตในองค์กรภาครัฐและองค์กรทางสังคม (2) สังเคราะห์แนวคิดจิตปรมัตถ์สมาธิกับพฤติกรรมจริยธรรม และ (3) พัฒนากรอบแนวคิดการสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งสุจริต การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยรวบรวมข้อมูลจากตำรา บทความวิชาการและงานวิจัยทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการร่วมกับการสังเคราะห์เนื้อหา แนวความคิด ทฤษฎี เพื่อพัฒนากรอบเชิงบูรณาการในระดับบุคคล กลุ่ม และองค์กร ผลการศึกษาพบว่า การสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งสุจริตอย่างยั่งยืนต้องอาศัยการบูรณาการร่วมกัน โดยบทความนี้เสนอ “โมเดลความสุจริต” ประกอบด้วย (1) มิติภายใน (Inner Integrity) เน้นการพัฒนาการตระหนักรู้และการกำกับตนเองผ่านจิตปรมัตถ์สมาธิ (2) มิติสัมพันธ์ (Relational Integrity) เน้นการสร้างค่านิยมร่วมและบรรทัดฐานทางจริยธรรมในระดับกลุ่ม และ (3) มิติโครงสร้าง (Structural Integrity) เน้นระบบความโปร่งใสและกลไกการกำกับดูแลขององค์กร ซึ่งทั้งสามมิติมีความสัมพันธ์เชิงพลวัตและเสริมแรงซึ่งกันและกัน มีส่วนช่วยยกระดับองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมองค์กรและจริยธรรม โดยนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงวิเคราะห์แบบพหุระดับที่บูรณาการทางจิตวิทยา สังคม และโครงสร้างองค์กรเข้าด้วยกัน ทั้งสามารถนำไปใช้เป็นกรอบสำหรับการวิจัยเชิงประจักษ์และการกำหนดนโยบายเพื่อส่งเสริมความสุจริตในองค์กรได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ดวงเดือน พันธุมนาวิน. (2543). การพัฒนาคุณธรรมและพฤติกรรมของคนไทย. สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2555). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
ศักดิ์ไทย สุรกิจบวร. (2545). จิตวิทยาสังคม. สุวีริยาสาส์น.
สนิท สมัครการ และสุนทรี โคมิน. (2522). ค่านิยมและพฤติกรรมของคนไทย. ไทยวัฒนาพานิช.
สมเพียร เชื้อแทรกุล. (2536). หลักคุณธรรมและจริยธรรมในสังคมไทย. คณะวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ วิทยาลัยครูธนบุรี.
Ashforth, B. E., & Anand, V. (2003). The normalization of corruption in organizations. In R. M. Kramer & B. M. Staw (Eds.), Research in organizational behavior (Vol. 25, pp. 1–52). Elsevier.
Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of moral thought and action. In W. M. Kurtines & J. L. Gewirtz (Eds.), Handbook of moral behavior and development (Vol. 1, pp. 45–103). Lawrence Erlbaum Associates.
Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
Brown, M. E., & Treviño, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The Leadership Quarterly, 17(6), 595–616. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2006.10.004
Daft, R. L. (2001). Organization theory and design (7th ed.). South-Western College Publishing.
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
Maharishi Mahesh Yogi. (1996). Science of being and art of living: Transcendental Meditation. Maharishi International University Press.
Purser, R. E. (2019). McMindfulness: How mindfulness became the new capitalist spirituality. Repeater Books.
Robbins, S. P. (2003). Organizational behavior (10th ed.). Prentice Hall.
Schein, E. H. (1992). Organizational culture and leadership. Jossey-Bass.
Smircich, L., & Calas, M. B. (1987). Organizational culture: A critical assessment. In F. M. Jablin et al. (Eds.), Handbook of organizational communication (pp. 228–263). Sage Publications.
Transparency International. (2023). Corruption perceptions index 2023. https://www.transparency.org/
Treviño, L. K., Weaver, G. R., & Reynolds, S. J. (2006). Behavioral ethics in organizations: A review. Journal of Management, 32(6), 951–990. https://doi.org/10.1177/0149206306294258
Weick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2007). Managing the unexpected: Resilient performance in an age of uncertainty (2nd ed.). Jossey-Bass.
