การพัฒนาความฉลาดรู้ทางศาสนาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 วิชาสังคมศึกษา โดยการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐานร่วมกับ TPACK

กิตติวัฒน์ แฝงบุญ; ณัฐพล มีแก้ว

ผู้แต่ง

กิตติวัฒน์ แฝงบุญ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ณัฐพล มีแก้ว คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

ความฉลาดรู้ทางศาสนา, การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐาน , ทีแพค

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาความฉลาดรู้ทางศาสนาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ด้วยการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐานร่วมกับ TPACK โดยกำหนดให้นักเรียนมีคะแนนความฉลาดรู้ทางศาสนาร้อยละ 70 ขึ้นไป และมีจำนวนนักเรียนผ่านเกณฑ์ร้อยละ 70 ขึ้นไป และ 2) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐานร่วมกับ TPACK กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1/1 โรงเรียนปทุมราชวงศา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 35 คน โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐานร่วมกับ TPACK จำนวน 9 แผน จำนวนเวลา 18 คาบเรียน 2) แบบบันทึกผลการจัดการเรียนรู้ 3) แบบสังเกตการจัดการเรียนรู้ 4) แบบสัมภาษณ์นักเรียน 5) แบบประเมินความฉลาดรู้ทางศาสนา และ 6) แบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติพื้นฐาน ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. นักเรียนมีผลการพัฒนาความฉลาดรู้ทางศาสนาของนักเรียนผ่านเกณฑ์ จำนวน 25 คน คิดเป็นร้อยละ 71.43 สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 ที่กำหนดไว้ โดยมีคะแนนผลการประเมินความฉลาดรู้ทางศาสนาเฉลี่ย 17.89 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 74.54 สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 ที่กำหนดไว้ และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า องค์ประกอบด้านความเคารพต่อความแตกต่างทางศาสนา มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด รองลงมา คือ ด้านความรู้พื้นฐานทางศาสนาและด้านทักษะการคิดเชิงวิพากษ์
2. ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดฉากทัศน์เป็นฐานร่วมกับ TPACK โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( $\bar{X}$ = 4.60) และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านกิจกรรมการเรียนรู้ รองลงมาคือ ด้านบรรยากาศการเรียนรู้ ด้านครูผู้สอน และด้านประโยชน์ที่ได้รับจากการจัดการเรียนรู้ อยู่ในระดับมากที่สุด และด้านเนื้อหาสาระอยู่ในระดับมาก

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา. (2564). สัดส่วนผู้นับถือศาสนาพุทธและศาสนาอื่น ๆ. เข้าถึงได้จาก https://e-service.dra.go.th/religion/ buddhism?type=10 23 ตุลาคม 2567.

ชณัฐฎา มีเพียร. (2563). การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาโดยใช้การเรียนรู้แบบฉากทัศน์เป็นฐาน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

ปกรณ์ สิงห์สุริยา. (2567). การรู้เท่าทันศาสนา (Religious Literacy) ทักษะชีวิตเพื่ออยู่ร่วมกับความแตกต่าง. เข้าถึงได้จาก https://www.thekommon.co/pagorn-singsuriya-religious-literacy/ 25 ตุลาคม 2567.

ปิยบุตร ถิ่นฐา. (2565). การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์โดยใช้ฉากทัศน์เป็นฐาน วิชาภูมิศาสตร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 วิทยาลัยนาฏศิลป์. วารสารมนุษยสังคมปริทัศน์, 24(1), 95-109. เข้าถึงได้จาก https://share.google/YEtogLUJrlUJpPh5a

ภัทรธรณ์ แสนพินิจ. (2567). Understanding Religious Literacy: Navigating Beliefs in a Digital World. เข้าถึงได้จาก https://www.facebook.com/share/p/17Ptv51N6L/ 25 ตุลาคม 2567.

โรงเรียนปทุมราชวงศา. (2568). รายงานผลการดำเนินการชุมชนการเรียนรู้แห่งวิชาชีพ (PLC) ภาคเรียนที่ 1/2568. อำนาจเจริญ: โรงเรียนปทุมราชวงศา.

วัชรพล ตุลยวิไลกุล และวัชรพงศ์ ศิริมาสกุล. (2567). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้วิชาหน้าที่พลเมืองโดยใช้ฉากทัศน์เป็นฐานเพื่อสร้างทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(7), 208-217. เข้าถึงได้จาก https://share.google/RhCMP964HVyz3hbH9

วิภาวี ม่วงทำ และอพันตรี พูลพุทรา. (2567). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการเทคโนโลยีการสอนเนื้อหาเฉพาะ (TPACK) เรื่อง เลขยกกำลัง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 7(21), 80-89. เข้าถึงได้จาก https://share.google/RtrR1lbu2C2VT9QJX

อรวรรณ เสนจันตะ, ถาดทอง ปานศุภวัชร และกุลวดี สุวรรณไตรย์. (2567). การพัฒนาการคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 หน่วย วัสดุและสสาร โดยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น ร่วมกับกรอบแนวคิด TPACK. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 18(2), 839-856. เข้าถึงได้จาก https://share.google/opFfbNYmUY6Vfq10j

Elucidat. (2025). The State of Digital Learning Report 2025. Retrieved from https://www.elucidat.com/guides/state-of-digital-learning-report-2025/ November 24th, 2025.

Errington. (2011). Mission Possible: Using Near-World Scenarios to Prepare Graduates For The Professions. International Journal of Teaching and Learning in Higher Education, 23(1), 84–91. Retrieved from https://share.google/ SfGcqrNAJukKZy6l2

Johnson, T. M., & Zurlo, G. A. (2024). Status of Global Christianity 2024. Gordon-Conwell Theological Seminary. Retrieved from https://share.google/RfSyhXzGFKm8Is5s5 December 18th, 2024.

Kemmis, S. & McTaggart, R. (1988). The Action Research Planer (3rd ed.). Victoria: Deakin University.

Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: a framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. Retrieved from https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1111/j. 1467-9620.2006.00684.x

ScreenPal. (2024). 8 Great Ways to Use Videos for Classroom Engagement. Retrieved from https://screenpal.com/blog/8-videos-classroom-engagement

Thabet, M., Saad, E. S. S., & Bashandy, E. A. M. (2024). Effectiveness of using Scenario Based Learning Strategy

for Nurse Managers' Cognitive Flexibility on Nurses' Organizational Excellence and Meaningfulness of Work. Egyptian Journal of Health Care, 15(1), 2359-2379. Retrieved from https://share.google/wOSxJuJFOtWmnG3Wl

Wei-Ting L. & Bih-O L. (2024). Outcomes of scenario-based simulation courses in Nursing education: A systematic review and meta-analysis. Nurse Education Today, 136, 106145. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.nedt.2024.106145

Yeshanov, M. U. (2025). Didactic Features of Scenario-Based Learning Technology in English Language Teaching in Uzbekistani English Language and Literature Teacher Education. Current Research Journal of Pedagogics,

(1), 41-44. Retrieved from https://doi.org/10.37547/pedagogics-crjp-06-01-10